Kort geding

Rechter noemt coronamaatregelen België juridisch onhoudbaar, maar een ‘pandemiewet’ is nog niet zo snel gemaakt

Mensen genoten dinsdag van het mooie weer in het Ter Kamerenbos in Brussel. Een Belgische rechter bepaalde woensdag dat de coronarestricties juridisch onvoldoende zijn onderbouwd. Beeld AFP
Mensen genoten dinsdag van het mooie weer in het Ter Kamerenbos in Brussel. Een Belgische rechter bepaalde woensdag dat de coronarestricties juridisch onvoldoende zijn onderbouwd.Beeld AFP

Volgens de Brusselse kortgedingrechter zijn de coronamaatregelen in België juridisch niet houdbaar. Maar de kans dat de regering ze opschort, lijkt minimaal.

Grondwetdeskundigen riepen het al langer, maar nu heeft ook de rechter erover geoordeeld: de Belgische coronamaatregelen zijn gebouwd op juridisch drijfzand. De Brusselse kortgedingrechter oordeelde woensdag dat de Belgische staat binnen dertig dagen voor een degelijke wettelijke fundering moet zorgen. Gebeurt dat niet en worden de maatregelen niet opgeheven, dan kost dat de overheid 5000 euro per dag.

Het kort geding was eind februari aangespannen door de Liga voor Mensenrechten, een stichting die strijdt tegen de aantasting van (grond)rechten van burgers. De Belgische coronamaatregelen werden afgelopen jaar gebouwd op rampenwetgeving uit 2007 en per ministerieel besluit afgekondigd.

Maar volgens de Liga voor Mensenrechten zijn die wetten niet bedoeld voor langdurig en grootschalig gebruik, zoals tijdens de huidige pandemie. Ze vindt onder meer de horecasluiting en de avondklok die al bijna een half jaar geldt ondemocratisch, omdat het parlement niet om instemming is gevraagd. Het is een principekwestie, zei voorzitter Kati Verstrepen tegen de Vlaamse publieke omroep VRT: “Coronamaatregelen zijn nodig en de overheid moet ons beschermen tegen dat virus, maar we hebben altijd gezegd dat dit moet met respect voor onze grondrechten en dat is op dit moment niet het geval.”

Parlement ‘buitenspel’

Grondwetexperts hekelen de opstelling van de Belgische regering inzake het coronabeleid al langer. Zij vinden dat het parlement ‘buitenspel’ wordt gezet. Ze krijgen nu voor het eerst gelijk van een rechter. Toen de horeca afgelopen najaar naar de Belgische Raad van State stapte vanwege de sluiting van cafés en restaurants, oordeelde die nog dat de rampenwetgeving volstond. Maar volgens de Brusselse rechter gaat dat na een jaar niet meer op.

De kans dat het land de coronamaatregelen vanwege de gerechtelijke uitspraak opschort lijkt minimaal. Net als Nederland neemt het aantal besmettingen de afgelopen weken weer toe, net als het aantal patiënten op de intensive care. De vrees voor een derde golf is dermate groot dat de regering vorige week besloot om de scholen opnieuw te sluiten. De paasvakantie begon onverwacht een week eerder, waardoor de scholen nu voor minstens drie weken gesloten zijn.

Pandemiewet voor virusuitbraken

Binnen een maand een solide wettelijke basis creëren voor de maatregelen, zoals de rechter eist, is echter makkelijker gezegd dan gedaan. Minister van binnenlandse zaken Annelies Verlinden werkt sinds het aantreden van de regering-De Croo op 1 oktober aan een speciale ‘pandemiewet’ die ook bij volgende virusuitbraken ingeroepen moet kunnen worden. Maar het blijkt niet eenvoudig om zo’n wet door het parlement te krijgen.

Een wetsontwerp werd woensdag nog in het parlement besproken, maar vooralsnog is er geen meerderheid. Niet alleen oppositiepartijen en deskundigen zijn kritisch over het wetsvoorstel, dat opnieuw veel zeggenschap legt bij de minister van binnenlandse zaken, in plaats van bij het parlement. Er is weinig tijd om die plooien glad te strijken, want het Belgisch parlement gaat vanaf maandag twee weken met reces vanwege de paasvakantie.

De kans lijkt daarom groot dat de Belgische staat die dwangsom voor lief zal nemen. Minister Verlinden van binnenlandse zaken ‘bestudeert het vonnis’. Zij gaat in hoger beroep, maar omdat het om een kort geding gaat, blijft de teller van dertig dagen in de tussentijd wel gewoon doorlopen.

Lees ook:

Gratis mondmaskers van de Belgische overheid blijken mogelijk giftig

Het leek zo’n gul gebaar afgelopen voorjaar toen iedere Belg een gratis mondkapje van de overheid kreeg. Maar nu blijken die mondmaskers mogelijk giftig te zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden