Asielstatus

Rasha Keirout (38) kreeg een verblijfsvergunning, maar moet van Denemarken nu toch terug naar Syrië. ‘Damascus is veilig’

Een grote groep vluchtelingen uit Syrië loopt over een snelweg in Denemarken in 2015. Beeld Reuters
Een grote groep vluchtelingen uit Syrië loopt over een snelweg in Denemarken in 2015.Beeld Reuters

Denemarken wil als eerste Europees land gevluchte Syriërs gedwongen terugsturen, omdat de situatie in delen van Syrië veilig zou zijn. Vooral vrouwen worden getroffen door dit besluit.

Rasha Keirout, moeder van twee jonge kinderen, vluchtte in 2015 na vier jaar burgeroorlog uit Syrië. De buren in Damascus hadden haar gebeld: iemand van het regime stond in haar ouderlijk huis. Ze werd gezocht. Een plan, vertelt ze, had ze niet. Keirout wist alleen dat ze per direct het land uit moest.

In mei van dat jaar bereikten de alleenstaande moeder en haar destijds 9-jarige dochter en 7-jarige zoon Denemarken. Tijdens hun vlucht waren ze in tal van landen geweest – even verbleven ze in Oostenrijk, later in Duitsland. Maar van vrienden had Keirout gehoord dat een vrouw bij uitstek een goed leven had in Scandinavië. Ook vrouwen alleen werden daar met respect behandeld; die hadden geen man nodig.

Het gezinnetje woont nu zes jaar in Kopenhagen. Haar inmiddels 15-jarige dochter Loseen en haar zoon Kussai van 13 gaan er naar school, hebben er vrienden. Ze zijn er gelukkig, vertelt ze. “Het is het enige thuis dat ze kennen.” Keirout (38) is zelf na aankomst naar de Deense taalschool gegaan, heeft die afgerond en volgt nu al een aantal jaar volwassenenonderwijs. Tot de coronacrisis uitbrak werkte ze daarnaast in een hotel. Sinds vorig jaar is ze werkzaam in de ouderenzorg.

Rasha Keirout met haar dochter Loseen en zoon Kussai.  Beeld Karout
Rasha Keirout met haar dochter Loseen en zoon Kussai.Beeld Karout

Denemarken behandelde hen goed, zegt Keirout, en gaf haar en haar kinderen een toekomst. Totdat ze onlangs een e-mail kreeg van de immigratiedienst. Ze werd verordonneerd op gesprek te komen. ‘Damascus is veilig’, vertelden ze Keirout, en: ‘Je verblijfsvergunning wordt niet vernieuwd’. Het land zou haar geen bescherming meer bieden want, zei de immigratiedienst, die bescherming had ze niet langer nodig.

Asielstatus ingetrokken

Keirout is een van de honderden Syriërs in Denemarken wier verblijfsstatus opnieuw is geëvalueerd sinds Denemarken, als enige land in Europa, afgelopen zomer bepaalde dat Damascus en de aangrenzende provincie Rif Dimashq niet langer als onveilig worden aangemerkt gezien het ‘lage conflictniveau’. Van zeker 94 Syrische vluchtelingen is de asielstatus inmiddels ingetrokken.

Het zijn voornamelijk vrouwen en ouderen die terug moeten; voor hen wordt het risico kleiner geacht dan voor mannen, die opgeroepen kunnen worden voor het Syrische leger of die een straf wacht voor het ontwijken van de dienstplicht. Veel ouders dreigen door deze categorisering van hun kinderen te worden gescheiden.

Niels-Erik Hansen, een advocaat die verschillende Syriërs bijstaat, wordt dagelijks geconfronteerd met het sekse-onderscheid. Mannelijke cliënten krijgen asiel binnen drie weken, vertelt hij. Vrouwen krijgen een afwijzing en moeten hun zaak vervolgens voorleggen aan de vluchtelingenraad, waar hun slaagkans klein is.

Vorige week verzamelde zich een mensenmassa voor het parlement, uit solidariteit met de vluchtelingen. De dag ervoor hadden elf van de twaalf bronnen waarop de Deense regering de veiligheidssituatie in Syrië had beoordeeld publiekelijk afstand genomen van de conclusie van het rapport. Het document, dat werd opgesteld onder auspiciën van de Deense immigratiedienst, zou ‘incompleet’ en ‘misleidend’ zijn, aldus kenners van de regio, onderzoekers, analisten en instanties die als deskundigen werden aangehaald.

De groep veroordeelt het besluit van de regering de ‘tijdelijke bescherming’ van Syrische vluchtelingen uit Damascus te beëindigen. De enige bron die de bevindingen niet heeft afgewezen is een generaal uit het leger van president Bashar al-Assad, aldus de Deense krant BT.

‘Je ziel aan de duivel verkopen voor electorale steun’

Zo’n 34.000 Syriërs hebben sinds het begin van de oorlog asiel aangevraagd in Denemarken. “We zijn vanaf dag één eerlijk geweest”, sprak minister van immigratie Mattias Tesfaye in februari. “We hebben Syrische vluchtelingen van meet af aan duidelijk gemaakt dat hun verblijfsvergunning tijdelijk is.”

Het asielbeleid in Denemarken is de laatste jaren fors aangescherpt. De centrumlinkse coalitie heeft de anti-immigratieretoriek van rechts overgenomen in de hoop niet te veel kiezers aan nationalistische partijen te verliezen. De extreemrechtse Deense Volkspartij werd bij de verkiezingen van 2015, ten tijde van de vluchtelingencrisis, de tweede partij van het land met ruim 21 procent van de stemmen. “De enige manier in Denemarken om politiek rechts te verslaan, is je ziel aan de duivel verkopen en net zo hardvochtig te zijn op het gebied van immigratie, zodat je in ruil daarvoor op electorale steun kan rekenen voor sociaal beleid”, zei politicoloog Per Mouritsen van de Aarhus universiteit tegen The New York Times.

Afgelopen jaar overschreed het aantal vertrekkende vluchtelingen dat van de vluchtelingen die in Denemarken aankwamen. Premier Mette Frederiksen heeft verkondigd te mikken op ‘nul asielzoekers’.

Een zak geld voorgehouden

Omdat Kopenhagen geen diplomatieke banden met de regering van Assad onderhoudt, is het onmogelijk de vluchtelingen gedwongen te deporteren. Syrische vluchtelingen werd eerder al de wortel voorgehouden van een zak geld met zo’n 25.000 euro bij een vrijwillig vertrek. In 2020 gingen slechts 137 Syriërs op dit aanbod in.

De vluchtelingen wier verblijfsvergunning nu afloopt en die niet in staat zijn dit besluit via het hof van beroep terug te draaien, belanden waarschijnlijk voor onbepaalde tijd in vertrekcentra.

“Hoe kan je praten over een veilige situatie als de criminele machthebber die al tien jaar aan het moorden is nog steeds aan het roer staat?” Keirout vindt het onbegrijpelijk. “Mijn gezin zit nu gevangen in het onbekende, tussen Denemarken en Syrië. Ik voel me een levende dode: ik werk en studeer, maar ik weet ook wat me boven het hoofd hangt.” Keirout heeft een rechtszaak aangespannen tegen het Deense immigratiebesluit. “Ik hoop op rechtvaardigheid voor mijzelf en mijn kinderen. Als dit uitblijft, verlies ik mijn recht om hier te wonen of werken en eindigen we in een gesloten deportatiecentrum.”

Lees ook:

Assad ziet Syriërs graag terugkeren, maar kan dat wel? ‘Zodra ik terugga, word ik gearresteerd.’

De Syrische president Bashar al-Assad acht de tijd rijp dat Syrische vluchtelingen na tien jaar burgeroorlog terugkeren naar hun thuisland. Sommige Europese lidstaten nemen het in overweging. Maar Syriërs in Nederland vrezen een terugreis. Ze zien het vaak misgaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden