ICC-onderzoek

Rapport: ‘wantrouwen’ en ‘angstcultuur’ binnen Internationaal Strafhof

Het Internationaal Strafhof in Den Haag.Beeld AP

Een onderzoekscommissie constateert bureaucratie, slecht leiderschap en intimidatie bij het Internationaal Strafhof in Den Haag.

Het Internationaal Strafhof in Den Haag, een van de voornaamste gerechtelijke instellingen ter wereld, kampt intern met ‘wantrouwen’ en ‘een angstcultuur’. Veel medewerkers klagen over bureaucratie, slecht leiderschap en intimidatie, wat leidt tot ‘veel stress en langdurig ziekteverzuim’. Dat staat in een rapport van een commissie van externe experts, geleid door de gerenommeerde Zuid-Afrikaanse oud-rechter Richard Goldstone, die aandringt op ingrijpende hervormingen.

Volgens de commissie schrikken veel medewerkers ervoor terug een boekje open te doen over de rechters, uit vrees voor represailles. “Er leeft een sterke overtuiging dat de rechters erop gebrand zijn elkaar te beschermen.”

Het Internationaal Strafhof (ICC), opgericht in 2002, is een permanent straftribunaal voor de berechting van genocide, oorlogsmisdrijven en misdaden tegen de menselijkheid. Onder de 123 lidstaten van het ICC heerst frustratie over wat gezien wordt als een gebrek aan resultaten. De negenhonderd medewerkers van het ICC, die in totaal zo’n 150 miljoen euro per jaar kosten, kregen in achttien jaar tijd zeventien mensen voor de rechter; acht verdachten werden veroordeeld en vier werden vrijgesproken. Om uit te zoeken wat er misgaat, stelden de lidstaten vorig jaar de externe commissie in.

Amalgaam van bestuursculturen

In hun rapport stellen Goldstone en zijn collega’s nu voorop dat de moeilijkheden deels worden veroorzaakt door de ingewikkelde mengvorm van een gerecht en een internationale organisatie, met een ‘amalgaam van bestuursculturen’. Ook speelt een gebrek aan diplomatieke steun een rol. Want de grootmachten Amerika, Rusland, China en India doen niet mee; Washington kondigde onlangs nog sancties aan tegen hoofdaanklager Fatou Bensouda en een collega. Maar volgens de commissie zijn er ook grote interne problemen.

Zo storten de aanklagers zich op te veel gebeurtenissen in de wereld, waardoor zogeheten voorlopige onderzoeken vaak jaren voortslepen, zonder dat het tot een zaak komt. De besluitvorming hierover is ‘niet transparant’.

Ook met het functioneren van de rechters is van alles mis. Zo worden de rechters gekozen door de jaarlijkse vergadering van de lidstaten, waarbij het veelal niet draait om de kwaliteiten van de kandidaten, maar om diplomatieke koehandel. ‘Verontrustend’ noemt de commissie dit.

Ongepaste campagnebeloften

Een van de meest brisante kwesties in het rapport is de wijze waarop hofpresident Chile Eboe-Osuji in 2018 de interne verkiezing onder de rechters voor het presidentschap won. Het gebruik was kennelijk dat nieuwe rechters op afroep beschikbaar kwamen. Ze gingen pas aan de slag als er werk was, en kregen ook dan pas volledig betaald. Maar Eboe-Osuji zou zes nieuwe rechters hebben beloofd hen meteen voltijds aan te stellen, ongeacht of er werk was, en met volledig salaris, als ze bij de verkiezing op hem zouden stemmen. De commissie laat in het midden of de Nigeriaan inderdaad zo de stemmen van zijn mederechters verwierf, maar dringt er wel op aan om in de gedragscode voor de rechters een verbod op te nemen op ‘ongepaste’ campagnebeloften.

Het Hof liet woensdag in een reactie weten dat het rapport wordt bestudeerd.

Lees ook:

Het Strafhof verdient meer steun

Er valt een hele hoop op het Internationaal Strafhof in Den Haag aan te merken, schrijft Trouw in zijn commentaar naar aanleiding van Amerikaanse sancties tegen aanklaagester Fatou Bensouda. Maar als gastheer zou Nederland zich veel harder moeten maken voor het ICC, dat gerechtigheid zoekt voor slachtoffers van de ergste misdrijven die er zijn.

Hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof krijgt uit onvrede VS weer sancties opgelegd

Washington kondigde sancties af tegen Fatou Bensouda. Daarmee kwam de hoofdaanklager van het Internationaal Strafhof, dat oorlogsmisdadigers vervolgt, op de Amerikaanse zwarte lijst terecht.

Het rommelt bij het Internationaal Strafhof

Het Internationaal Strafhof kampt met een gebrek aan succesvolle vervolgingen, organisatorische problemen, geldtekorten en morrende rechters, die meer salaris eisen. “Dit is extreem gênant.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden