ReportageHindoe-nationalisme

Raafi Mohammed is moslim in India: ‘We worden tweederangsburgers’

Protest van moslims in New Delhi.Beeld EPA

In India zijn al doden gevallen bij hevige protesten tegen een omstreden wijziging in de burgerschapswet.  Volgens veel tegenstanders discrimineert de wet moslims, die zich steeds minder veilig voelen onder de hindoe-nationalistische regering van premier Modi.

Toen Raafi Mohammed in september op zoek ging naar een woning in Mumbai, wist hij al dat het niet makkelijk ging worden. Hij is dan wel getrouwd en heeft een goedbetaalde baan als manager bij een softwarebedrijf – beide gewilde kwaliteiten in een huurder ­– maar hij is ook moslim. En dat is voor veel huisbazen in India genoeg reden om hem te weigeren.

“Het is me vaker gebeurd”, zegt hij. “Ook in Bangalore, waar ik eerder woonde. Huisbazen komen vaak met smoesjes, maar makelaars zeggen vaak eerlijk wanneer een huisbaas iemand als mij niet wil. En ik ken talloze soortgelijke verhalen van vrienden en familieleden.”

Mohammed vond in Mumbai uiteindelijk een mooie flat met een vriendelijke huisbaas, maar moest na ruim een maand alweer vertrekken. “De bewonersvereniging had bezwaar gemaakt.” Onder een post op Facebook waarin Mohammed zijn ervaring met vrienden deelde, kreeg hij meerdere reacties van andere moslims met vergelijkbare verhalen.

Hij twijfelt er niet aan dat er een verband is tussen zijn ervaring en de toenemende invloed van het hindoe-nationalisme in India, dat sinds 2014 wordt geregeerd door de hindoe-nationalistische partij BJP van premier Narendra Modi. “Het is niet dat moslims vroeger nooit werden geweigerd door huisbazen”, zegt Mohammed. Er zijn ook huisbazen die enkel vegetariërs als huurders willen, of enkel mensen van dezelfde kaste. “Maar wat deze overheid en deze partij dagelijks doen en zeggen, steunt zulk soort onverdraagzaamheid. Mensen weten dat ze dit openlijk en ongestraft kunnen doen, omdat de machthebbers achter hen staan.”

Sneltreinvaart

Spanningen tussen hindoes en moslims zijn niet nieuw in India. De opsplitsing van India en Pakistan in 1947 leidde tot bloedbaden waarbij honderdduizenden mensen omkwamen. Bij rellen in 1992 en 2002 kwamen ook duizenden mensen om. Maar de laatste jaren is er een toename van haatmisdaden. Individuele moslims zijn door menigtes gelyncht, omdat vermoed werd dat ze een koe hadden geslacht. De koe is voor hindoes heilig. In meerdere gevallen werden de daders openlijk gesteund door BJP-leiders, en niet veroordeeld.

Sinds de BJP in mei van dit jaar werd herkozen met een absolute meerderheid, lijkt de regering in sneltreinvaart traditionele hindoe-nationalistische agendapunten af te tikken. In augustus werd de gedeeltelijke autonomie van Jammu & Kasjmir ingetrokken, India’s enige deelstaat met een moslimmeerderheid.

Deze autonomie was na de onafhankelijkheid in 1947 een voorwaarde van de regio voor aansluiting bij India, en intrekking ervan staat al bijna net zo lang op het wensenlijstje van hindoe-nationalistische partijen en groepen. Een andere decennia-oude belofte ging in november in vervulling, toen het Hooggerechtshof toestemming gaf voor de bouw van een tempel voor de godheid Ram, op de plek waar een menigte hindoe-nationalisten in 1992 een moskee verwoestten.

En nu maken veel BJP-leiders er geen geheim van dat de onlangs gewijzigde burgerschapswet, die nu voor zoveel protest zorgt overal in het land, Indiase moslims kan benadelen. Officieel is de wet bedoeld om vervolgde religieuze minderheden in islamitische buurlanden van India te beschermen: zij kunnen automatisch Indiaas staatsburgerschap krijgen, vervolgde moslims dus niet. Maar de wet kan ook implicaties hebben voor inwoners van India; zo zei de BJP-partijbaas in de noordoostelijke deelstaat Assam dat de nieuwe wet nodig is om Indiase burgers te beschermen die vanwege een gebrek aan documenten of bureaucratische foutjes zijn buitengesloten van het burgerregister. Maar die bescherming geldt dus niet voor moslims.

‘Kakkerlakken’

Ook Amit Shah, de minister van binnenlandse zaken, stelt niet-moslims in televisie-interviews gerust. “Hindoes, sikhs, boeddhisten, jains, parsi’s en christenen krijgen staatsburgerschap”, zei hij tegen het Indiase kanaal ABP News. “Hun zal niet om documenten worden gevraagd.” Shah zei in het parlement dat het belangrijk is om onderscheid te maken tussen vluchtelingen en indringers. Eerder gebruikte hij eens de term ‘kakkerlakken’ voor illegale migranten. In de context van de wetswijziging, voelen alleen moslims zich door deze termen aangesproken.

Tegelijkertijd hebben Shah en ook premier Narendra Modi verklaard dat Indiase burgers zich nergens zorgen over hoeven te maken. Maar Mohammed is hier niet van overtuigd. “Het politieke klimaat draagt bij aan de onverdraagzaamheid”, zegt hij. De recente wetswijziging maakt hem bang. “We kunnen tweederangsburgers worden hierdoor”, denkt hij. Hij heeft zijn vader gevraagd om alvast naar zijn geboorteakte te zoeken. “Heel veel mensen hebben dit soort papieren niet. Maar alleen moslims kunnen straks om die reden naar detentiekampen worden gestuurd.”

Omstreden regeling nieuw burgerregister

De Citizenship (Amendment) Act die vorige week door het Indiase parlement werd aangenomen, bepaalt dat vluchtelingen of illegale migranten die voor 2015 uit Afghanistan, Pakistan of Bangladesh naar India kwamen, recht hebben op staatsburgerschap. Dit recht geldt voor hindoes, boeddhisten, sikhs, jains, parsi’s en christenen – maar dus nadrukkelijk niet voor moslims. Mede daarom is er protest. Veel mensen vinden dat India als seculier land geen burgerschap zou mogen geven op basis van religie, en dat dit tegen het grondrecht op gelijkheid is.

Indiase moslims vrezen bovendien dat de wet tegen hen gebruikt kan gaan worden. De regering heeft plannen het burgerregister bij te werken. Iedereen moet dan bewijzen al decennialang in India te zijn, bijvoorbeeld met geboorteaktes van ouders en grootouders. Wie dit niet kan, riskeert stateloosheid. Dit geldt nu dus vooral voor moslims, omdat mensen van andere religies door de wet worden beschermd.

Lees ook:
‘Indiase premier Modi is een hindoe-nationalist met populistische neigingen’

De Indiase premier Narendra Modi geldt als onversneden hindoe-nationalist. Maar hij past ook in het ­rijtje Erdogan, Duterte, Trump, stelt analist Ashish Nandy.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden