Verkiezingen VS

QAnon-complotdenkers nestelen zich in de Republikeinse partij

Bij een Trump-bijeenkomst in Pennyslvania twee jaar geleden staat een bezoeker met een groot Q-bord, verwijzend naar de Qanon-beweging die inmiddels tot de kern van de macht in Washington lijkt door te dringen.Beeld AFP

In Georgia kan een aanhanger van de samenzweringstheorie QAnon dinsdag een bijna zeker Republikeins ticket naar het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden winnen. De Republikeinen liften mee op de populariteit van QAnon.

Ze zal in november de Senaatszetel niet winnen; in de staat Oregon wordt bijna altijd een Democraat verkozen. Maar Jo Rae Perkins staat daar straks wel op het stembiljet, nadat ze met 178.000 stemmen de Republikeinse voorverkiezingen won. In haar overwinningsspeech sprak ze de QAnon-eed uit: “Where we go one, we go all”, en herhaalde ze dat ze trouw was aan Q.

Q is de mysterieuze bron die sinds 2017 af en toe cryptische boodschappen achterlaat op online forums, die vervolgens gedecodeerd worden door een steeds grotere groep aanhangers. Die aanhangers geloven grofweg dat Q een hoge functie heeft ergens in de Amerikaanse regering, en dat hij hen op de hoogte houdt van een grote machtsstrijd achter de schermen, waarin president Trump het opneemt tegen een geheime wereldregering van politieke elites en Hollywoodsterren die kinderen als seksslaven verhandelen.

De samenzweringstheorie kon de afgelopen jaren op sociale media onbelemmerd groeien, en hecht zich aan allerlei andere complotten, bijvoorbeeld over het coronavirus of Black Lives Matter. Die laatste protestbeweging is een ‘gigantische dekmantel voor PEDOFILIE en MENSENHANDEL!’, twitterde de zwarte QAnon-activist Angela Stanton King in juli.

De beweging timmert vooral aan de weg in districten waar de Republikeinen relatief zwak staan

Ook zij won de Republikeinse voorverkiezing, in een district in Georgia, dat als een veilige zetel voor de Democraten geldt. Er komen deze verkiezingen tientallen QAnon-kandidaten bovendrijven bij de Republikeinen, maar als ze hun voorverkiezingen winnen, dan gebeurt dat meestal in zekere Democratische districten, waar de concurrentie om de Republikeinse nominatie dus minder sterk is.

Daarom wordt er deze dinsdag met extra belangstelling gekeken naar de tweede ronde van een voorverkiezing in Georgia, waar QAnon-complotdenker Marjorie Taylor Greene de grote favoriet is om te winnen in een district dat in november bijna zeker naar de Republikeinen gaat. De kans is daarmee groot dat er straks een QAnon-aanhanger in het Huis van Afgevaardigden komt.

Voor ze haar campagne begon, wiste Greene de YouTube-filmpjes waarin ze het over QAnon heeft, maar een ervan dook toch weer op. Als ze nu door verslaggevers gevraagd wordt of ze er nog steeds in gelooft, dan draait ze een lang antwoord af waarin ze de woorden ‘ja’ en ‘nee’ kundig vermijdt. Maar haar campagne speelt nog altijd gretig in op samenzweringsdenken. “Antifa-terroristen hebben de oorlog verklaard aan Amerika”, zegt ze in een spotje, waarin ze een geweer vasthoudt. “George Soros, de Hollywood-elites en de mensen van Joe Biden betalen antifa.”

Soms proef je het ongemak

Hoge Republikeinen gaan niet expliciet in op hoe de partij de QAnon-samenzwering ziet. Soms proef je het ongemak, zoals in de bepaald niet van enthousiasme overlopende verklaring die het Republikeinse partijbureau in Oregon liet uitgaan na de overwinning van Jo Rae Perkins: “Gegeven het feit dat ze de nominatie heeft gewonnen, zullen we haar steunen in de verkiezingen.”

Maar Donald Trump ondersteunde de campagne van Greene uitdrukkelijk, en retweet soms berichten van QAnon-activisten. Op zijn campagnebijeenkomsten zijn de vlaggen en shirts met de letter Q een bekend gezicht. Greene, die meer dan 100.000 dollar aan Facebook-advertenties uitgaf, wordt financieel ondersteund door campagnecomités die tot de mainstream van Republikeinse donoren behoren. Michael Flynn, de eerste nationaal veiligheidsadviseur van Trump, verbaasde onlangs zelfs met een video waarin hij de QAnon-eed aflegt.

Een mogelijk gevaar voor de binnenlandse veiligheid

Zo krijgt QAnon voet aan de grond in de politiek, juist op het moment dat de organisatie het moeilijker krijgt op sociale media, waar ze groot werd. De FBI bestempelde QAnon vorig jaar al tot een mogelijk gevaar voor de binnenlandse veiligheid, en sociale media als Facebook en Twitter beloofden onlangs om strenger op te treden tegen QAnon-boodschappen. Maar de lat voor het weghalen van berichten ligt wel hoger als de verspreiders ervan politici zijn.

Daarbij verschillen de ideeën van de QAnon-kandidaten niet eens zo heel veel van veel andere Republikeinen. John Cowan, de man die het dinsdag opneemt tegen Greene, heeft inhoudelijk weinig meningsverschillen met haar. Zijn belangrijkste campagnepunt is dat de Democraten in Washington ‘alle gekke en belachelijke dingen’ die ze zegt tegen haar zullen gebruiken, en dat hij een effectievere boodschapper zal zijn.

Lees ook:

Twitter sluit duizenden aan QAnon gelinkte accounts

Twitter gaat stevig optreden tegen accounts die QAnon-samenzweringstheorieën verspreiden. De afgelopen weken zijn zevenduizend accounts gesloten. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden