Kenia

‘Puur vergif’ in Victoriameer geloosd, en dat heeft grote gevolgen

VictoriameerBeeld Sander Soewargana

De gezondheid van miljoenen bewoners langs het Victoriameer wordt bedreigd. Dat blijkt uit toxicologisch onderzoek.

Het Victoriameer is ernstig vervuild met pesticiden, zware metalen en bacteriën zoals E. coli en salmonella. Het meer, dat anderhalf keer de ­omvang heeft van Nederland en waar drie landen aan grenzen, heeft ‘een serieus gezondheid- en milieuprobleem’, zegt James Mbaria, hoog­leraar gezondheidszorg aan de Universiteit van Nairobi in Kenia over de telefoon.

Samen met onderzoeksjournalisten van de Nation Media Groep (NMG) in Kenia werden in het Victoriameer 52 monsters genomen op 28 locaties in twee landen: Oeganda en Kenia. Alleen niet in het derde land aan het Victoriameer, Tanzania. De monsters werden onderzocht in het toxicologisch laboratorium van de Universiteit van Nairobi. “Alle monsters waren vervuild”, zegt Mbaria. Hij gaat ervan uit dat de gevonden ­resultaten voor het hele water van het meer gelden.

Kisuma

Een groot probleem is er bij de stad ­Kisuma, aan het Victoriameer aan de kant van Kenia. Het waterzuiveringsbedrijf Kiwasco, dat het afvalwater uit de Kisatrivier moet filteren, doet dat volgens de journalisten van NMG niet. Het zwaar verontreinigde afvalwater wordt zo in het meer geloosd zonder het schoon te maken. “Het is een zure stinkende massa van bruine en witte smurrie die in het meer verdwijnt”, schrijft de Keniaanse krant de Daily Nation. Uit monsters die de journalisten daar hebben genomen blijkt dat ook. “Puur gif”, beschrijft de Daily Monitor van de NMG de lozingen.

De NMG vond zeven zware metalen in het water waaronder cadmium, dat kanker veroorzaakt, en chroom, dat voor aandoeningen aan de luchtwegen zorgt. Andere metalen die opdoken in het water waren zink, kwik en lood. Ook troffen ze extreem hoge concentraties poepbacteriën aan, ­zoals E. coli. 

Zowel het waterzuiveringsbedrijf als de Keniaanse milieutoezichthouder Nema ontkenden de vervuiling. “Er zou volgens hen niets aan de hand zijn. Nema zou met data van onderzoeken komen om te bewijzen dat het water in orde is, maar tot nu toe hebben ze ons niets gegeven waaruit blijkt dat het water schoon is bij Kisuma in het Victoriameer”, zegt Mbaria.

Sediment 

Ook aan de Oegandese kant is het mis. Monsters genomen van vissen in het Victoriameer en sediment van de bodem bij Ggaba en Masese in Oeganda bevatten pesticiden, zelfs door de Wereld Gezondheidsorganisatie WHO verboden pesticiden, die zeer gevaarlijk zijn voor mensen. De ­gevangen vissen, zoals de nijlbaars, ­tilapia en meervallen zijn niet geschikt voor consumptie.

Het Victoriameer kampt ook met de komst van de Zuid- Amerikaanse waterhyacint. Deze uitheemse plant met prachtige bloemtrossen verstikt grote delen van de kust van het meer. De visstand heeft er ernstig onder te lijden.

Rondom het Victoriameer leven miljoenen mensen die van het water afhankelijk zijn als het gaat om drinkwater en voedsel. Mbaria vindt de huidige situatie onverantwoord. “Regeringen van de betrokken landen moeten nu hun verantwoordelijkheid nemen en er moet een bewustwordingscampagne komen”, zegt hij.

Nu gooit iedereen zijn troep van ontlasting, plastic, vuilnis, bedrijfs­afval en chemicaliën in het meer. Zo loost de zuiveringsinstallatie in Kisuma zwaar vervuild water in het Victoria meer en iets verderop haalt ze drinkwater op uit datzelfde meer. Dat wordt verkocht als schoon water aan honderdduizenden bewoners in de ­regio.

Lees ook: 

Waterhyacint verstikt Afrika’s grootste meer.

Een verstikkende deken van Eichhornia crassipis dobbert in de Gaba-baai van het Afrikaanse Victoriameer. De brij van waterhyacinten biedt een prachtig schouwspel, met de diepgroene bladeren en lila bloemtrossen.  

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden