Iran

Protesten in Iran houden aan: ‘Natuurlijk ben ik bang, maar ik wil vrijheid’

Iraanse vrouwen zonder hoofdbedekking op een markt in Teheran. De gefotografeerden komen niet voor in dit artikel.  Beeld AP
Iraanse vrouwen zonder hoofdbedekking op een markt in Teheran. De gefotografeerden komen niet voor in dit artikel.Beeld AP

Ondanks harde onderdrukking blijven Iraniërs protesteren tegen het islamistische bewind. Twee betogers vertellen over hun strijd.

Ingrid Woudwijk

Meer dan twee maanden na de dood van de Iraans-Koerdische Mahsa Jina Amini blijven in heel Iran mensen de straat op gaan, ondanks keiharde repressie van het regime. Een paar dagen geleden verzamelden zich zo’n tweeduizend mensen in het centrum van de stad Isfahan om te protesteren tegen het regime, zag een van de demonstranten. “Het was druk op straat. Toen gebeurde er iets, er sloeg een vonk over, iedereen kwam samen en schreeuwde het motto van de protesten: ‘Vrouw, leven, vrijheid!’”

Het telefoongesprek met de demonstrerende timmerman uit de Centraal-Iraanse stad Isfahan hapert constant, vanwege de slechte internetverbinding. De dertiger, die ook nog tapijten verkoopt, wil onder geen beding met zijn naam in de krant vanwege de kans op arrestatie: “Alsjeblieft, noem niet mijn naam. Je kan me Omid noemen, dat betekent hoop.”

Via de geheime chatfunctie van Telegram stuurt Omid vervolgens verschillende spraakmemo’s, maar zelfs dat gaat moeizaam: “Vanaf het begin van de protesten hebben ze veel apps geblokkeerd, maar we hebben een lange geschiedenis met het gebruik van VPN’s, dus voor mij is het geen probleem, het internet is alleen heel langzaam.”

Omid beschrijft twee soorten protesten: sommige mensen rijden toeterend rond in hun auto’s terwijl ze revolutionaire muziek draaien. De andere vorm van protest, iets waar Omid regelmatig bij aanwezig is, gebeurt ’s avonds op straat. Dan schreeuwen ze dat de geestelijken het land moeten verlaten, en steeds vaker zijn de leuzen ook gericht tegen opperste leider Ali Khamenei. Dat verbaast Omid: “Hij was bijna heilig, mensen waren bang om dat soort dingen te zeggen, maar de zaken zijn blijkbaar veranderd.”

Wat betreft de protesten ziet hij niet veel verschil tussen twee maanden geleden en nu, maar hij benadrukt vooral het harde ingrijpen van de oproerpolitie en de zogenoemde Basij-militie. “Ze doen hun uiterste best om de protesten te onderdrukken. Er is veel traangas, ik heb ook zelf gezien dat ze op mensen schieten.”

Geen hoofddoek

In het dagelijkse straatbeeld ziet Omid wel dingen veranderen: “Een van de weinige goede dingen is dat in Isfahan eigenlijk geen moraalpolitie meer op straat is, voor nu.” Deze religieuze agenten spraken vooral vrouwen aan die hun bedekkende hidjab niet goed zouden dragen of namen hen mee naar het bureau, zoals ook met Mahsa Amini gebeurde.

De afgelopen weken waren op sociale media regelmatig video’s te zien waarop vrouwen zonder hoofddoek op straat lopen. Omid ziet dat ook in Isfahan. “Een paar dagen geleden was ik met vrienden in een winkelcentrum, en 50 tot 60 procent van de vrouwen daar had geen hoofddoek op. Niet alleen jonge vrouwen, maar ook families. Het was de eerste keer dat ik zoiets zag.”

Omid is optimistisch over de kans op verandering, maar dat betekent niet dat de angst weg is. “Ik zou dom zijn als ik zou zeggen dat ik niet bang ben. Natuurlijk ben ik bang, maar ik wil vrijheid. Stel je een voor: ik wil een korte broek dragen, maar dat mag niet, want het is illegaal. Ik wil de hand van mijn vriendin vasthouden: illegaal. Ik wil naar een café en een biertje drinken: allemaal illegaal.”

Een foto verspreid door de Iraanse Revolutionaire Garde van het elitekorps van Iran tijdens een ceremonie in het Noordwesten van het land.  Beeld AP
Een foto verspreid door de Iraanse Revolutionaire Garde van het elitekorps van Iran tijdens een ceremonie in het Noordwesten van het land.Beeld AP

Dat er reden is om bang te zijn, wordt bevestigd door het verhaal van Milad (ook een schuilnaam), de neef van Omid. Vanuit de hoofdstad Teheran vertelt hij via Telegram over zijn vrouw, die begin oktober werd opgepakt toen ze onderweg was naar een protest. “Ik kwam terug van werk en mijn lieve vrouw was niet thuis. Haar telefoon was uit. Ik maakte me enorme zorgen en heb de hele avond naar haar gezocht.” Pas 24 uur later kreeg Milad een telefoontje dat zijn vrouw in de gevangenis zat.

Hij belt elke week met haar, maar weet niet hoe lang ze vast moet zitten en of het tot een rechtszaak komt. “Dat zijn dingen voor landen met een beschaafde regering, niet voor deze idioten.” Milad is radeloos en gaat regelmatig naar de gevangenis om buiten met andere mensen te protesteren. “De situatie is verschrikkelijk hier. De regering doet er alles aan om aan de macht te blijven.”

De echte namen van Omid en Milad zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

Iraanse demonstranten blijven ondanks grote risico’s de straat opgaan

De protesten in Iran gaan al wekenlang door.Betogers riskeren arrestatie, en zelfs de doodstraf.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden