Operatie Dudula

Protest in Zuid-Afrika tegen buitenlanders. ‘Ze pikken onze banen in’

Een antivreemdelingenprotest in Johannesburg. Zuid-Afrikanen geven buitenlanders de schuld van de economische malaise in hun land. Beeld AFP
Een antivreemdelingenprotest in Johannesburg. Zuid-Afrikanen geven buitenlanders de schuld van de economische malaise in hun land.Beeld AFP

Demonstraties tegen migranten steken de kop op in Zuid-Afrika. Gevreesd wordt voor een geweldsuitbarsting, zoals in 2008.

Kevin van Vliet

Het rommelt in Zuid-Afrika. Eind februari trokken inwoners van het township Soweto in Johannesburg met vlaggen, stokken en sjamboks (leren zwepen) door de straten om buitenlandse winkeleigenaren weg te jagen. Twee weken later was het weer raak, ditmaal in township Alexandra. Zuid-Afrikanen raakten daar slaags met immigranten. De politie verrichte zes arrestaties en meldde vier gewonden – drie Mozambikanen en één Zuid-Afrikaan.

Afgelopen zondag dreigde het weer mis te gaan, nu in havenstad Durban. De gemeente wist een antivreemdelingendemonstratie op het laatste moment tegen te houden, maar de geest van ‘Operatie Dudula’ lijkt uit de fles. De Zuid-Afrikanen die zich scharen onder de vlag van deze operatie menen dat migranten en vluchtelingen hun banen inpikken en laten van zich horen tijdens drukbezochte protestmarsen. De werkloosheid in Zuid-Afrika is gigantisch en de onvrede lijkt groot.

Opgewacht door drie gewapende mannen

Operatie Dudula ontstond vorig jaar juni in Soweto. De man achter deze beweging, Nhlanhla Dlamini (35), zocht met zijn medestanders vermeende drugsdealers op in het township. De boodschap: jullie zijn hier niet welkom. Een verslaggever van nieuwswebsite NewFrame vroeg een aanwezige demonstrant naar diens beweegredenen en kreeg als antwoord: “Ik hou niet van buitenlanders. Ze moeten oprotten. Ze stelen onze banen en verkopen nepwaar.”

Lees ook: In het Zuid-Afrikaanse grensdorp Musina blijven de migranten uit straatarm Zimbabwe maar komen. ‘Wij hebben niet genoeg middelen om iedereen te helpen

Sinds die mars in Soweto, die verder vreedzaam verliep, hebben Zuid-Afrikaanse media verschillende incidenten gemeld waarbij migranten zouden zijn belaagd. Maandag sprak nieuwsmedium News24 de Ethiopiër Tagse Lamore. Zijn winkel in Durban werd afgelopen weekend geplunderd. Ondanks de oproep van vluchtelingenorganisaties aan buitenlandse winkeleigenaren in Durban om binnen te blijven, was Lamore ’s ochtends op komen dagen. Drie gewapende mannen stonden hem op te wachten.

De schuld van de haperende economie

Operatie Dudula lijkt landelijk terrein te winnen, al laat de omvang van de beweging zich nog raden. De protestmarsen kunnen hoe dan ook rekenen op heel wat politie-inzet. Daarbij werd voorman Dlamini vorige week gearresteerd op verdenking van huisvredebreuk, diefstal en beschadiging van privé-eigendom. Zaterdag verscheen hij voor de rechter terwijl buiten minstens tweehonderd sympathisanten tegen zijn arrestatie demonstreerden onder toeziend oog van de oproerpolitie. Dlamini werd afgelopen maandag op borgtocht vrijgelaten.

Instanties vrezen voor aanvallen op migranten en vluchtelingen in Zuid-Afrika. Het zou niet de eerste keer zijn. De vlam sloeg al eens in de pan in township Alexandra, in 2008. Buitenlandse inwoners werden daar belaagd tijdens extreem gewelddadige aanvallen. Het vuur sloeg over naar andere delen van het land. 21 Zuid-Afrikanen, elf Mozambikanen, vijf Zimbabwanen en drie Somali’s stierven bij die geweldsuitbarsting. Duizenden raakten gewond.

Sindsdien zijn er bij het Afrikaanse Centrum voor Migratie en Maatschappij meer dan veertig aanvallen op migranten gemeld. President Cyril Ramaphosa riep vorig jaar op om de schuld van de haperende economie niet neer te leggen bij buitenlanders die werkzaam zijn in Zuid-Afrika.

Lees ook:

In Musina blijven de migranten uit straatarm Zimbabwe maar komen

Zo’n tweehonderdduizend Zimbabwanen in Zuid-Afrika dreigen dit jaar terug naar huis te worden gestuurd. Wie daar niets meer te zoeken heeft, kan altijd nog illegaal terugkeren. In één grensdorpje arriveren elke dag nieuwe migranten.

In Alexandra is bijna iedereen werkloos, en uitzicht op werk is er niet

In het township Alexandra, gelegen in Johannesburg, heeft nog geen 30 procent van de bewoners werk. Inwoners voelen zich in de steek gelaten. ‘Ik heb het vinden van een baan opgegeven.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden