AnalyseBrexit

Prominente partijgenoten keren zich tegen premier Johnson na zijn verregaande stap

Geoffrey Cox op archiefbeeld uit 2019.Beeld AFP

Bij de Britse Conservatieven rommelt het, nu premier Boris Johnson het akkoord dat hij eerder met de EU sloot deels buiten werking wil zetten.

Zijn lage baritonstem riep direct herinneringen op aan de langslepende brexit-debatten van de afgelopen jaren. “Het is fout om op iets terug te komen waar we onze handtekening onder hebben gezet. Het kan niet zo zijn dat de regering de wet overtreedt”, zei Geoffrey Cox op Times Radio. Cox, gerenommeerd advocaat en brexiteer, genoot lang de status van ‘Tory darling’. Niemand kon het Lagerhuis toespreken zoals hij, zeker in zijn tijd als hoogste jurist in de regering van Theresa May.

Het feit dat iemand met zijn status de omstreden wet van Johnson niet steunt, waarmee de premier tegen eerder gemaakte afspraken met de EU ingaat, kwam daarom aan in Conservatieve kringen. En zorgde ervoor dat nog meer parlementariërs duidelijk maakten tegen deze wet te stemmen. Naast Cox keerde nog een ander zwaargewicht zich tegen de regering: oud-minister van financiën Sajid Javid. Het ongenoegen over deze verregaande stap van Downing Street groeit en groeit.

Nou heeft Johnson gezien zijn comfortabele meerderheid niet zo snel iets te vrezen in het Lagerhuis. Omdat hij bij deze wet ook de steun geniet van de DUP, de kleine Noord-Ierse partij die nooit gelukkig was met het al liggende brexit-akkoord, zijn er zeker 45 Conservatieven nodig om hem in de problemen te brengen. Dat aantal is niet zomaar gehaald.

Maar het feit dat verschillende media berichtten dat Johnson zou dreigen om Conservatieven die hem bij deze wet niet steunen uit de fractie te zetten, duidde in elk geval op de nodige nervositeit in de regering. Dat is het zwaarste drukmiddel dat de premier kan inzetten en alleen al het gerucht dat hij daartoe bereid is, moet nog twijfelende parlementariërs binnenboord houden.

Voormalige premiers spreken hun afschuw uit

Dat hij ertoe in staat is, bleek vorig jaar al eens, toen verschillende gematigde Conservatieven tegen zijn brexit-koers stemden. Zij gingen, ondanks lange carrières in de partij, zonder pardon de partij uit.

Het laat ook zien dat Johnson absoluut niet bereid is om deze wet alsnog in te trekken, iets wat de EU van hem eist voor het einde van de maand. Hij is de weg van de ramkoers ingeslagen. Omkeren kan niet meer. Tegelijk zou het ook een blamage zijn om, na het uitlokken van zo’n botsing met Brussel, door zijn eigen fractie te worden teruggefloten.

Alle nog in leven zijnde voormalig premiers hebben inmiddels hun afschuw uitgesproken over Johnsons plannen. John Major en Tony Blair deden dat gezamenlijk in een ingezonden stuk in de Sunday Times, waarin ze vernietigend uithaalden naar Johnson en duidelijk maakten hoe hij met deze stap de internationale reputatie op het spel zet. Ook Gordon Brown en Theresa May uitten hun ongenoegen. Alleen David Cameron deed het erg zuinigjes. Wel een veroordeling, maar eentje die amper iets voorstelde.

De strijd tussen Johnson en het parlement gaat door. Komende dagen kunnen parlementariërs via amendementen proberen de wet alsnog aan te passen. Vervolgens moet het zeer kritische Hogerhuis zich erover buigen. Het brexit-spel in de Britse politiek is weer helemaal terug en, net als de afgelopen jaren, met ook nu weer een totaal onvoorspelbare afloop.

Lees ook:

De bizarre brexit-stap van Boris Johnson schept ongekend precedent

Als de strategie is om de EU maximaal onder druk te zetten om concessies te doen, dan schat de Britse premier Boris Johnson de situatie volstrekt verkeerd in, schrijft Trouw in dit commentaar. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden