Verkiezingen

Progressief Polen verliest, maar is een nieuwe ster rijker

Rafal Trzaskowski.Beeld EPA

De rechtse president Duda kan nog een termijn aanblijven in Polen. Maar zijn progressieve tegenstander Trzaskowski behaalde een opvallend goed resultaat. 

De Poolse oppositie heeft de verkiezingen weliswaar verloren, maar een nieuwe ster gewonnen. Maandag werd duidelijk dat Rafal Trzaskowski, de liberale burgemeester van Warschau, net achter de zittende nationaal-conservatieve president Andrzej Duda eindigde. In twee maanden tijd wist Trzaskowski uit het niets half Polen achter zich te verzamelen. De vraag is: wat gaat hij daarmee doen?

“Hij heeft mensen in beweging gezet, jongeren wakker geschud die massaal naar de stembus zijn gekomen.” Jan Grabiec, woordvoerder van Trzaskowski’s partij Burgerplatform, drukte zich maandag op de radio uit in complimenten. Maar er klonk ook twijfel in zijn woorden: “Rafal Trzaskowski was een van de leiders van het Burgerplatform. Ik hoop dat hij dat blijft in de toekomst.”

Smerige politiek

Het is voor Trzaskowski verleidelijk zich te distantiёren van zijn partij. De afkeer van politiek en van politieke partijen is groot. Bij bijna elke verkiezing duiken er wel zogeheten ‘burgerkandidaten’ op die inspelen op het sentiment dat politiek smerig is. Dit keer was het tv-presentator Szymon Holownia die zichzelf als niet-politieke politicus afficheerde en daarmee bijna 14 procent van de stemmen kreeg. In de tweede ronde wist Trzaskowski deze kiezers naar zich toe te trekken.

Trzaskowski blijft burgemeester van Warschau en kan in die functie zijn kruit droog houden, maar velen, onder wie de linkse oud-premier Leszek Miller, moedigen hem aan een brede oppositiebeweging te starten: “Rafal Trzaskowski is de aangewezen persoon om leider van de hele oppositie te worden. De oppositie moet zich rondom hem verenigen.”

Of zo’n brede beweging een kans maakt, hangt ervan af of de regerende nationaal-conservatieven hun eenheid bewaren. Ook daarover zijn de meningen verdeeld. In principe kan Recht en Rechtvaardigheid (PiS) met 51 procent van de kiezers achter Duda en 51 procent van de zetels in het parlement verder met zijn conservatieve revolutie.

Rafal Trzaskowski kust zijn vrouw Malgorzata op 12 juli nadat de eerste exitpolls bekend worden.Beeld AP

Precies het omgekeerde

Maar er zijn wolken aan de lucht. In de eerste plaats president Duda zelf. Blijft hij uit het handje eten van PiS-leider Jaroslaw Kaczynski? Veel commentatoren denken van wel. De linkse hoogleraar Jan Hartman denkt van niet: “Duda zal minder naar Kaczynski’s pijpen dansen, want hij kan toch geen derde keer worden herkozen”. Ook voor Duda geldt: populair word je als politicus door je te distantiёren van partijpolitiek.

En dan is er nog de economische recessie. PiS en Duda werden populair dankzij het invoeren van sociale uitkeringen voor ouders en oude van dagen. Terwijl Covid-19 de budgettaire gevolgen van deze gulheid versneld aan het licht bracht, bleven ze beloftes doen tijdens de campagne. Daar krijgen ze de rekening voor gepresenteerd, meent de liberale oud-premier Jan Krzysztof Bielecki: “Alles wat leuk, lief en aardig was aan regeren in Polen is nu afgelopen. We zitten in een recessie. Duda moet nu precies het omgekeerde doen van wat hij heeft gezegd tijdens de campagne.”

Lees ook:

Wie het hart van de brandweer verovert, verovert het hart van het dorp

Zondag gaat Polen naar de stembus om een nieuwe president te kiezen. De strijd gaat tussen de zittend president Andrzej Duda en de burgemeester van Warschau, Rafal Trzaskowski. De conservatief Duda is geliefd op het platteland, zijn liberale concurrent Trzaskowski gooit hoge ogen in de stad.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden