ProfielGotabaya Rajapaksa

President van Sri Lanka zegt dat hij opstapt, maar zijn familie komt steeds weer bovendrijven in het land

President van Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa (R) met zijn broer de vroegere president Mahinda Rajapaksa, die minister-president werd bij de beëdigingsceremonie in 2019. Hij moest afgelopen mei onder druk aftreden. Beeld AFP
President van Sri Lanka Gotabaya Rajapaksa (R) met zijn broer de vroegere president Mahinda Rajapaksa, die minister-president werd bij de beëdigingsceremonie in 2019. Hij moest afgelopen mei onder druk aftreden.Beeld AFP

De president van Sri Lanka, Gotabaya Rajapaksa heeft laten weten woensdag af te treden als gevolg van de volksopstand tegen zijn bewind.

Erik van Zwam

De familie van de president Gotabaya Rajapaksa van Sri Lanka is een politieke dynastie, die sinds 1936 zo’n vijftig parlementariërs, ministers, hoge overheidsambtenaren en ambassadeurs kende. De Rajapaksa’s zijn berucht om hun nepotisme, corruptie en machtsmisbruik. Toch komen ze steeds weer bovendrijven.

Het hoogtepunt van hun macht bereikten de Rajapaksa’s toen Mahinda, de oudere broer van Gotabaya, president van Sri Lanka werd in 2005. Gotabaya werd benoemd tot minister van defensie en ook andere familieleden kregen hoge posten in de regering toebedeeld.

Bruut offensief

Gotabaya maakte in 2009 na een bruut offensief door het leger een einde aan de decennialange bloedige strijd met de Tamil Tijgers, die voor een onafhankelijke staat vochten voor de Tamil-bevolking op Sri Lanka. Tussen de zestig- en honderdduizend Tamils kwamen hierbij om. Gotabaya roeide de onafhankelijkheidswens met wortel en tak uit.

Het bezorgde de Rajapaksa’s een enorme populariteit onder de boeddhistische Singalezen, die bijna 70 procent van de bevolking van 22 miljoen inwoners vormen. Tamils zijn hoofdzakelijk hindoes of christenen. Etnische conflicten gaan al tweeduizend jaar terug op dit eiland. De Rajapaksa’s gedijden op het door hen aangewakkerde Singalese nationalisme.

In 2015 raakte Mahinda zijn presidentschap na tien jaar kwijt. De Rajapaksa’s trokken zich terug in de luwte van het parlement en wachtten op een nieuwe kans om terug te keren.

Repressie van tegenstanders

Vier jaar later op Eerste Paasdag waren er zes aanslagen op katholieke kerken en hotels in Sri Lanka. De daders waren moslimextremisten. Onmiddellijk sloegen de Rajapaksa’s toe door de zittende regering een lakse houding te verwijten, omdat zij waarschuwingen hiervoor in de wind had geslagen. Bij de presidentsverkiezingen dat jaar profileerde Gotabaya zich als de man van orde en gezag. Hij zou die moslims wel even in het gareel slaan.

Gotabaya werd president. Zijn oudere broer, Mahinda, die al tien jaar president was geweest, werd minister-president. Andere familieleden kregen eveneens hoge posten. En de repressie van tegenstanders begon meteen.

Staatskas leeg door wanbeleid

Om hun populariteit te verhogen, werd de btw verlaagd, zonder rekening te houden met de consequentie dat er veel minder belastinggeld de staatskas in zou stromen. Ook begonnen afbetaling van leningen en rente uit de periode dat Mahinda president was op de begroting te drukken. De Rajapaksa’s kregen van China 5 miljard dollar krediet voor infrastructurele projecten en de aanleg van grote havens om een concurrent van Singapore te worden. Het plan mislukte jammerlijk.

De laatste paar maanden steeg de inflatie, steeg de rente en raakte de schatkist leeg. Aan alles ontstond een tekort: brandstof, medicijnen en voedsel.

Twee maanden geleden trad Mahinda al af als premier. Afgelopen weekend richtte de volkswoede zich tegen de president Gotabaya. Toen zaterdag vele duizenden betogers het presidentiële paleis bestormden verdween president Gotabaya van de radar. Niemand weet waar hij is. Hij liet weten woensdag af te zullen treden.

Machtsvacuüm

Of Gotabaya daadwerkelijk opstapt, is afwachten. De Rajapaksa’s zitten in een lastige positie. Als ze het veld ruimen, zijn ze kwetsbaar voor aanklachten van fraude, corruptie en schending van mensenrechten. Blijven ze, dan moeten ze volkswoede vrezen.

Politiek gezien is er nu een vacuüm ontstaan waarin niemand het voor het zeggen heeft en niemand een oplossing heeft voor de gigantische economische problemen van Sri Lanka met een lege schatkist. De angst bestaat dat Gotabaya, die een heel goede relatie met het leger onderhoud, nu een uitweg zoekt door een staatsgreep met de militairen plegen.

Lees ook:

President Sri Lanka treedt na volksopstand af, maar magen blijven leeg.

Een volksopstand verdrijft de president van Sri Lanka, maar een oplossing voor de enorme economische problemen ligt niet in het verschiet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden