AnalyseEconomische implosie

President Sri Lanka treedt na volksopstand af, maar magen blijven leeg

Demonstranten voor het presidentiële paleis van de gevluchte president Gotabaya Rajapaksa in de hoofdstad Colombo in Sri Lanka. Beeld Reuters
Demonstranten voor het presidentiële paleis van de gevluchte president Gotabaya Rajapaksa in de hoofdstad Colombo in Sri Lanka.Beeld Reuters

Een volksopstand verdrijft de president van Sri Lanka, maar een oplossing voor de enorme economische problemen ligt niet in het verschiet.

Erik van Zwam

Na een massale bestorming van het presidentieel paleis in Colombo heeft de president van Sri Lanka, Gotabaya Rajapaksa, aangekondigd aanstaande woensdag te zullen aftreden. De woede in het land is groot over de totale ineenstorting van de economie, waardoor miljoenen mensen honger hebben.

Afgelopen zaterdag drongen betogers het paleis binnen, waar de president al uit gevlucht was. Demonstranten doken het zwembad van het paleis in en vierden er uitbundig feest. Een oude vrouw werd op de presidentiële zetel gezet in de werkkamer van Rajapaksa. Het leger en politie traden in eerste instantie hard op met veel geweld, waarbij verschillende gewonden vielen, maar staakten het neerslaan van de opstand toen het paleis was ingenomen. In de straten van Colombo werd door honderdduizenden feestgevierd.

Ook de twee maanden geleden aangestelde nieuwe premier, Ranil Wickremesinghe, is door leiders van het parlement gevraagd te vertrekken. De politieke leiders komen deze week bijeen om een waarnemend president te benoemen. De voorzitter van het parlement riep de duizenden demonstranten op om vreedzaam te protesteren om een goede overdracht van de macht mogelijk te maken.

Maaltijd overslaan

Het broeide al wekenlang op Sri Lanka. In de schatkist zit inmiddels niet meer dan 25 miljoen dollar. Ondertussen is de benzine op, kunstmest is er nauwelijks, er is een schromelijk tekort aan voedsel en medicijnen. Buitenlandse valuta, om de meest noodzakelijke producten te importeren, zijn er niet meer. Eerder werd er al gewaarschuwd dat armere bewoners de broekriem moesten aanhalen en noodgedwongen een of meer maaltijden per dag moeten overslaan, en dat betekent honger en ondervoeding.

Demonstranten nemen na de bestorming een duik in het zwembad van het presidentiële paleis in Colombo. Beeld AFP
Demonstranten nemen na de bestorming een duik in het zwembad van het presidentiële paleis in Colombo.Beeld AFP

De protesten waren al maanden aan de gang en werden hard neergeslagen. Twee maanden eerder was de broer van de president, Mahinda Rajapaksa, al opgestapt als premier en vervangen door Wickremesinghe, die al menig keer minister-president was. De familie Rajapaksa is al jaren, met tussenpozen, aan de macht en vormt een kliek die zichzelf bevoordeelt.

De Rajapaksa’s wonnen eind 2019 de verkiezingen met de belofte dat ze de chaos in het land met harde hand zouden bestrijden, na aanslagen op kerken in dat jaar door radicale moslims. Eerder werd onder het bewind van de Rajapaksa’s de jarenlange strijd met de opstandige Tamil Tijgers in 2009 beslecht.

Bij het aantreden van de broers Rajapaksa in 2019 richtten ze zich op de ontwikkeling van de lokale economie en de interne markt. Zo staakten ze de import van kunstmest, dat moesten boeren zelf maar oplossen, waardoor de productie van thee, het belangrijkste exportproduct, instortte. Ook werden peperdure leningen aangegaan, vooral met China, voor grote infrastructurele werken die niet per se noodzakelijk zijn. Aflossing en rentebetaling stortten de al fragiele economie in de afgrond.

Oplossing ligt ver achter de horizon

Premier Wickremesinghe zocht hulp bij het IMF en verzocht India en China om financiële steun en opschorting van de betalingen op de leningen. Hij waarschuwde dat er geen instant-oplossingen zijn, gezien de staat van de economie van Sri Lanka. Voor de miljoenen inwoners van Sri Lanka, die de malaise aan den lijve ondervonden, was dit geen antwoord op hun problemen. Zij gingen de straat op.

Ook de bedden werden uitgeprobeerd in het paleis van president Gotabaya Rajapaksa. Beeld ANP / EPA
Ook de bedden werden uitgeprobeerd in het paleis van president Gotabaya Rajapaksa.Beeld ANP / EPA

Hoe nu verder? Dat blijft de grote vraag. De leiders in het parlement kunnen wel een nieuwe interim-president aanstellen en eventueel een nieuwe regering, maar die zitten ook zonder financiële middelen. Ook zij kunnen geen volle schatkist met dollars tevoorschijn toveren.

De inmiddels gehate Rajapaksa’s zijn dan wel weg, maar een oplossing voor de grootste economische crisis van Sri Lanka sinds de onafhankelijkheid in 1948 ligt ver achter de horizon. De onvrede onder de bevolking zal blijven zolang er te weinig voedsel, medicijnen en brandstof is.

Lees ook:

Sri Lanka is bankroet: de brandstof is op en voedsel wordt schaars.

Sri Lanka is bankroet en heeft geen dollars of euro’s meer om olie-importen te betalen. De benzine- en dieseldepots in het land zijn vrijwel leeg. De minister van energie, Kanchana Wijesekera, verbiedt al het niet noodzakelijke vervoer de komende weken de weg op te gaan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden