Overlijdensakten

President Sri Lanka bevestigt het voor het eerst: duizenden verdwenen personen zijn dood

De Sri Lankaanse Thagbsiwaran Sivaganawathy huilt terwijl ze tijdens een recente protestactie vertelt over de verdwijning van haar dochter Thageswaran Susanya. Die verdween in de eindfase van de oorlog in 2009, toen haar dorp werd omsingeld door regeringstroepen.Beeld Getty Images

Na jaren onzekerheid krijgen de nabestaanden van 23.000 verdwenen personen op Sri Lanka eindelijk overlijdensakten.

De Sri Lankaanse president Gotabaya Rajapaksa heeft voor het eerst verklaard dat de duizenden mensen die sinds de burgeroorlog zijn verdwenen, zijn overleden. Rajapaksa deed dit vorige week tijdens een ontmoeting met de VN-vertegenwoordiger op het eiland, Hanaa Singer, zo meldde het kantoor van de president gisteren. De nabestaanden van de doden zullen overlijdensakten krijgen. “President Rajapaksa zette uiteen wat zijn plannen zijn in de kwestie van verdwenen personen”, aldus de verklaring. “Hij legde uit dat deze personen in werkelijkheid dood zijn.”

Voor familieleden van vermisten is dit een belangrijke stap. Want een deel van hen koesterde tot nu toe nog hoop dat hun familieleden nog leefden en in handen waren van het veiligheidsapparaat. Sommige nabestaanden houden geregeld wakes om aandacht te vragen voor de kwestie. Bovendien heeft de verstrekking van de overlijdensakten praktische betekenis. Zonder deze akten kunnen nabestaanden vaak geen recht doen gelden op vastgoed van een verdwenen persoon en diens bankrekeningen of erfenis.

Witte busjes

President Rajapaksa was in 2009, toen de Tamiltijgers werden verslagen, minister van defensie. De Tijger-rebellen vochten 26 jaar lang voor hun eigen etnische Tamil-staat in het noorden van het tropische eiland bij de zuidpunt van India. Rajapaksa gaf destijds persoonlijk leiding aan de bloedige eindfase van de strijd. Tamil-families zeggen dat zij zich daarbij gedwongen zagen verwanten met banden met de Tijgers over te dragen aan regeringstroepen, waarna zij nooit meer iets van hen vernamen. Ook na de oorlog bleven Rajapaksa en zijn oudere broer Mahinda – die toen president was en nu premier is – zolang ze aan de macht waren hard optreden tegen Tamils en andere opponenten. Activisten en journalisten werden meegenomen door mannen in witte busjes en verdwenen.

Celstraf voor ‘spion’ tamiltijgers

Intussen heeft een Sri Lankaan in Duitsland deze week zes jaar en tien maanden cel gekregen voor zijn betrokkenheid bij de moordaanslag in 2005 op de toenmalige Sri Lankaanse minister van buitenlandse zaken Lakshman Kadirgamar. Een rechtbank in Stuttgart stelde maandag vast dat de man aan de Tijgers inlichtingen gaf over de verblijfplaats van Kadirgamar, die vervolgens in augustus 2005 in de Sri Lankaanse hoofdstad Colombo door een scherpschutter van de Tijgers werd doodgeschoten.

De Duitse aanklagers voerden tijdens het proces aan dat de Sri Lankaan behoorde tot de inlichtingentak van de Tamil­tijgers. Volgens persbureau DPA had de verdachte eerder bij zijn asielaanvraag opgebiecht dat hij de moordenaars van de minister had getipt. Maar later voor de rechtbank stelde hij dat zijn woorden verkeerd waren vertaald.

Bij het Sri Lankaanse Bureau voor Verdwenen Personen, dat enkele jaren geleden werd opgericht, zijn ruim 23.000 verdwijningen geregistreerd. Onder deze verdwenen personen zijn zo’n 5000 leden van de veiligheidstroepen, alsmede mensen die verdwenen tijdens de onderdrukking van een communistische opstand eind jaren tachtig. De VN en mensenrechtenorganisaties dringen al jaren aan op de instelling van een tribunaal voor de berechting van oorlogsmisdaden in Sri Lanka. Maar de autoriteiten in Colombo wijzen dat steevast af, met als belangrijkste argument dat het volgens hen een interne aangelegenheid is.

Hardnekkige ontkenning

President Rajapaksa, die eind vorig jaar de verkiezingen won en daardoor nu weer aan de macht is, ontkent hardnekkig verantwoordelijk te zijn geweest voor mensenrechtenschendingen. Tegenover de Britse omroep BBC deed Rajapaksa die beschuldigingen vorig jaar af als ‘ongegrond’ en ‘politiek gemotiveerd’. Hij bezwoer daarbij dat mensen die zich destijds overgaven aan regeringstroepen allemaal werden geregistreerd. Ook betwistte hij dat de regering geheime detentiecentra had. “Nee, we hadden geen geheime gevangenissen”, verzekerde hij. “Het is in dit land niet makkelijk om geheime plekken te hebben.”

Lees ook:

Omstreden Rajapaksa-broers laten op Sri Lanka direct hun spierballen rollen

De Rajapaksa-broers laten op Sri Lanka direct na hun aantreden hun tanden zien. Een politieman die onderzoek naar hen deed, is al gevlucht naar Zwitserland.

In Sri Lanka dreigt de comeback van de gevreesde Rajapaksa-broers

Opponenten en minderheden vrezen dat de autoritaire Rajapaksa-broers zaterdag in verkiezingen op Sri Lanka de macht heroveren. “Angst is een makkelijk product om te verkopen.”

Sinds de aanslagen is Sri Lanka verlamd door spanning: ‘Alle trauma’s van de oorlog komen terug’

Op Sri Lanka komt het leven weer een beetje op gang. Maar het eiland heeft grote en diepgewortelde problemen. ‘We komen nergens toe, we zijn verlamd door angst.’ 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden