Persvrijheid

President Polen houdt omstreden mediawet tegen met veto

De Poolse president Andrzej Duda. Beeld EPA
De Poolse president Andrzej Duda.Beeld EPA

De Poolse president Andrzej Duda heeft zijn veto uitgesproken over een omstreden mediawet. Die wet was eerder deze maand goedgekeurd door het Poolse parlement.

Ekke Overbeek

De Poolse president, Andrzej Duda, heeft zijn veto uitgesproken over een wet die wordt gezien als aanslag op het regerings-kritische televisiestation TVN. Duda noemde twee redenen om zijn veto uit te spreken: het in stand houden van een pluralistisch medialandschap en de relatie met de Verenigde Staten.

TVN is eigendom van het bedrijf Discovery en is de grootste Amerikaanse investering in Polen. Het is tevens het enige grote televisiestation in Polen dat nog kritisch bericht over de conservatief-nationalistische regering. Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) maakte er geen geheim van dat de zogenoemde ‘Lex TVN’, aangenomen op 17 december, bedoeld was om invloed te krijgen over het televisiestation. Volgens de wet, die Duda maandag dus torpedeerde, zou een niet-Europees bedrijf geen meerderheid mogen bezitten in een Pools mediaconcern. Discovery zou hierdoor gedwongen worden de controle over TVN uit handen te geven.

De PiS-regering heeft de afgelopen jaren haar greep op de media versterkt. Staatsmedia zijn partijmedia geworden. Uit de diepe zakken van staatsbedrijven worden processen tegen kritische journalisten gefinancierd. Dit jaar werd bijna de hele regionale pers overgenomen door staatsolieconcern Orlen, dat stevig in handen is van PiS-getrouwen.

De VS houden Polen militair veilig

“Dit is een strategie om kritische media de mond te snoeren”, concludeerde The Washington Post. De Amerikaanse regering liet er ondertussen geen twijfel over bestaan de mediawet te beschouwen als een aanslag op de Pools-Amerikaanse relaties.

Het is niet duidelijk welk argument voor president Duda de doorslag gaf. Polen is voor zijn militaire veiligheid afhankelijk van de VS. Maar behalve nationale veiligheid, speelt ook geld een rol. Volgens experts zou Discovery met gemak een grote schadeclaim kunnen winnen tegen de Poolse staat.

Ook angst voor de publieke opinie kan hebben meegespeeld. Onlangs gingen overal in Polen mensen de straat op om tegen de ‘Lex TVN’ te demonstreren. Daarnaast distantieert Duda, die twee keer werd gekozen dankzij steun van PiS, zich steeds vaker van zijn moederpartij. Jurist Duda weet dat hem mogelijk processen wachten wegens zijn aandeel in omstreden wetgeving die onder andere de greep van politici op rechtbanken heeft vergroot.

Het einde van de almacht

De oppositie onthaalde het presidentiële veto gisteren als een overwinning. “Het maakt niet uit of Duda het deed, omdat hij voor zijn eigen hachje vreest, omdat hij boos is, of uit overtuiging. Al zou dat laatste een wonder zijn. Het is de juiste beslissing en de enig mogelijke”, twitterde voormalig TV-ster Szymon Hołownia, die de op-een-na-grootste oppositiepartij leidt.

Duda’s veto markeert het einde van de almacht van PiS-leider Jaroslaw Kaczyński. Deze schraapt met moeite een parlementaire meerderheid bij elkaar, sinds interne ruzie een deel van het regeringsblok in de oppositiebankjes deed belanden. Met de president spreekt Kaczyński ‘al lang niet meer’, zoals hij zelf toegaf in een interview.

PiS heeft geen gekwalificeerde meerderheid om het presidentiële veto te verwerpen. “Het veto heeft een enorme bedreiging voor de Poolse democratie voorlopig afgewend”, aldus Krzysztof Luft, voormalig lid van de nationale mediaraad. “Maar alleen voorlopig, want deze regering verdraagt geen onafhankelijke media.”

Lees ook:

Pools Pegasus-spionageschandaal zet verkiezingsuitslag op losse schroeven

Afgelopen week werd duidelijk dat de Poolse regeringspartij PiS geheime diensten gebruikte om de oppositie te bespioneren en in diskrediet te brengen. Het lijkt het Poolse ‘Watergate’ te worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden