AnalyseMali

President Mali wijkt niet ondanks chaos en protest

Demonstranten in Bamako, de hoofdstad van Mali eisen afgelopen weekend het aftreden van president Keita.  Beeld Reuters
Demonstranten in Bamako, de hoofdstad van Mali eisen afgelopen weekend het aftreden van president Keita.Beeld Reuters

Tienduizenden demonstranten eisen het aftreden van president Keita van Mali. Het land is in verval en chaos heerst.

Op een roze papier dat omhoog wordt gehouden, staat: “Eruit met IBK”. Op een groen karton: “Neem ontslag IBK” en op een knalrood doek: “Dit bewind is als een coronavirus voor Mali”.

Tienduizenden verzamelden zich afgelopen weekend in de straten van Bamako, de hoofdstad van Mali. Uniek in een land waar dit vrijwel nooit gebeurt. Zij eisten het aftreden van IBK, de 75-jarige president Ibrahim Boubacar Keita. Hij is sinds 2013 het staatshoofd van dit Sahel land en nu bezig aan zijn tweede ambtstermijn.

Het antwoord op die massademonstraties en het barricaderen van straten met stapels brandende autobanden: traangasgranaten en kogels die door soldaten in de menige werden gevuurd. Met als resultaat tussen de tien en twintig doden en meer dan honderd gewonden.

Een existentiële crisis

Sinds de eerste grote demonstratie op 5 juni is er een protestbeweging gegroeid van tal van religieuze en politieke groepen die van Keita afwillen. Het straatarme Afrikaanse land zit in alle opzichten in een existentiële crisis: economische stagnatie, overheidsfalen, corruptie, bloedig etnisch geweld en jihadistische groepen gelieerd aan IS en Al-Qaida die grote delen van het land inmiddels in handen hebben.

De recent opgerichte 5 Juni Beweging, kortweg M5, ziet in Keita de personificatie van alles dat misgaat. Hij heeft de problemen in het land niet aangepakt, het is alleen maar erger geworden onder zijn bestuur. De president versleet in zeven jaar al zes minister-presidenten en heeft net weer een nieuwe premier aangesteld.

De parlementsverkiezingen die Keita in maart hield, ondanks de coronapandemie, vormden een nieuw probleem. Hij hoopte dat een krachtig nieuw parlement hem zou steunen bij de aanpak van het oprukkende jihadisme.

Zijn partij behaalde de meerderheid in de volksvertegenwoordiging, maar het Grondwettelijke Hof haalde een streep door de winst. In dertig districten, voor evenzoveel zetels, moeten de verkiezingen over vanwege ernstige onregelmatigheden. Keita vreest nu voor zijn meerderheid in het parlement.

Oppositieleiders vrijgelaten

De president sloeg terug en ontsloeg deze week de rechters van het Hof en riep op tot een snelle benoeming van nieuwe leden, om de problemen van het land bij de kop te vatten. Keita presenteerde het als een geste naar de M5. Maar die moet “niets van deze nonsens” hebben, zegt woordvoerder Nouhoum Togo tegen persbureau Reuters.

In een televisietoespraak riep Keita op tot samenwerking met de oppositie en zei hij een eenheidsregering te willen vormen. Ook was hij bereid de verkiezingen in sommige districten over te doen. In welke zei hij er niet bij.

Ondertussen liet de president dinsdag twintig gearresteerde oppositieleiders vrij die sinds 5 juni vast zaten. Zo hoopt hij de gemoederen te kalmeren. De conservatieve imam, Mahmoud Dicko, een van de belangrijkste leiders van de M5, reageerde met een oproep tot continu vreedzaam verzet en burgerlijke ongehoorzaamheid om Keita tot aftreden te dwingen.

Onbestuurbaar

Deze chaos in de hoofdstad Bamako maakt het land verder onbestuurbaar en speelt de jihadistische groepen in de kaart. Sinds begin dit jaar zijn de Fransen met operatie Tabuka, waarin dertien landen zich verenigden, de strijd aangaan met IS en Al-Qaida in het grensgebied tussen Mali, Niger en Burkina Faso.

De Fransen beschikken daar binnenkort over 5100 soldaten en commando’s, die optrekken met vijfduizend militairen uit Mali, Niger, Burkina Faso, Mauritanië en Tsjaad, ook wel de G5 genoemd. Ook andere Europese landen leveren soldaten en wapens. Maar nu in Mali het laatste beetje centraal gezag in crisis vervalt, wordt het lastig opereren voor de internationale troepenmacht.

De VN, de Afrikaanse Unie en de Europese Unie veroordeelden deze week het geweld tegen demonstranten in Mali en riepen op tot dialoog. Inmiddels heeft president Keita het internet grotendeels geblokkeerd om de communicatie tussen oppositieleiders en demonstranten onmogelijk te maken. Maar dat geldt ook voor hem dus.

Lees ook:

Internationale troepenmacht Takuba moet IS uit Sahel verdrijven.

Dertien landen verenigen zich in de strijd tegen IS in de Westelijke Sahel. Ook Nederland levert een kleine bijdrage.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden