Frankrijk

President Macron loopt bij verkiezingen voor parlement alsnog kans op electoraal ongeluk

De Franse president Emmanuel Macron houdt een speech bij judoka’s eerder deze maand, in Clichy-sous-Bois. Beeld ANP / EPA
De Franse president Emmanuel Macron houdt een speech bij judoka’s eerder deze maand, in Clichy-sous-Bois.Beeld ANP / EPA

President Macron hoopt deze maand een meerderheid te halen in de Franse Tweede Kamer. Het zal erom spannen.

Kleis Jager

Emmanuel Macron, die vorige maand werd herkozen voor een tweede termijn als president van Frankrijk, heeft alle reden om ongerust te zijn. De stembusgang voor de Assemblée, de Franse Tweede Kamer, volgt altijd kort na de presidentsverkiezingen. Dat is om het staatshoofd te verzekeren van een werkbare meerderheid.

Maar of het dit keer ook zo werkt, is onzeker. Zelfs met de steun van andere sociaalliberale middenpartijen zoals Horizons van Macrons oud-premier Édouard Philippe, behoort een ‘electoraal ongeluk’ tot de mogelijkheden.

Een recente peiling van Ipsos bijvoorbeeld begroot Ensemble – de partij van Macron inclusief zijn bondgenoten – op 260 à 300 van de in totaal 577 zetels. Het kan dus meer, maar ook net zo goed minder zijn dan de benodigde 289 zetels.

Valse start van Macrons tweede termijn

Een eerste oorzaak voor deze toestand lijkt het beroerde begin van Macrons tweede termijn. Die begon met MeToo-beschuldigingen aan het adres van de minister voor gehandicaptenbeleid Damien Abad.

Hierop volgde de rampzalig verlopen finale van de Champions League in Parijs, die ontaardde in chaos rondom het stadion. Minister van binnenlandse zaken Gérald Darmanin gaf de supporters van Liverpool de schuld van dit debacle. Terwijl iedereen kon zien dat de Franse politie onschuldige fans op traangas trakteerde en niet in staat bleek hen te beschermen tegen roofovervallen van jeugdbendes die over de hekken van het stadion waren geklommen.

Darmanin, afkomstig van centrumrechts, was juist door Macron herbenoemd omdat hij meer dan hijzelf de geest van law and order vertegenwoordigt.

Daarbij bracht de nieuwe regering van premier Élisabeth Borne geen enthousiasme teweeg. Voeg bij deze valse start een diffuse ongerustheid onder het publiek over de oorlog in Oekraïne en de inflatie en je krijgt een klimaat waarin van alles mogelijk lijkt.

Links eenheidsfront Nupes

Zoals bijvoorbeeld een klinkend resultaat van het linkse eenheidsfront dat wordt geleid door Jean-Luc Mélenchon. Links speelt plotseling toch weer een rol omdat alle krachten zijn gebundeld in de zogenoemde Nupes (Nouvelle Union populaire écologique et sociale). De Nupes bestaat uit La France insoumise van Mélenchon, de groenen (Europe Écologie-Les Verts), de socialisten en de communisten.

Volgens de Ipsos-peiling is Nupes goed voor 175 à 215 zetels. Mélenchon, die Frankrijk volgens de meeste economen naar de rand van de afgrond zou voeren, zegt dat een overwinning op komst is. Hierdoor zou Macron gedwongen zijn om hem als premier te benoemen.

Dat lijkt onmogelijk, maar de uitkomst van deze législatives is moeilijk te voorspellen. Want het gevecht bestaat dankzij het Franse districtenstelsel in feite uit 577 lokale verkiezingen (zie kader).

Kamerverkiezingen op zijn Frans

De verkiezingen voor de Assemblée Nationale – de Franse Tweede Kamer – gaan over twee ronden en vinden plaats op 12 en 19 juni. Er zijn 577 zetels te verdelen in evenzoveel districten. Alle kandidaten die een score boven 12,5 procent van de ingeschreven kiezers halen, kwalificeren zich voor de tweede ronde. Die kan dus in theorie tussen meerdere kandidaten gaan, maar in de praktijk komt het vrijwel altijd uit op een tweestrijd – zeker bij een lage opkomst.

Vandaar dat uiterst rechts nu een veel kleinere rol speelt dan bij de presidentsverkiezingen van mei. De partijen van Marine Le Pen en Éric Zemmour werken niet samen en kunnen elkaar dus ook niet aan een meerderheid helpen. De partijen van het Nupes-front kunnen dat wel. Le Pen zou uitkomen op 20 à 50 zetels (dat zijn er nu 8) en Zemmour krijgt er niet één.

Voordelen voor Macron

De strijd staat daarom in het teken van de confrontatie tussen het kamp van Macron en dat van Nupes, erkennen ook de adjudanten van de president. Districten die eerder makkelijk te winnen leken, gelden nu als lastig. Er zijn 259 districten geteld waarin het spannend kan worden.

Macron kan bij al deze confrontaties rekenen op een aantal voordelen. De opkomst bereikt naar verwachting met 46 procent een nieuw laagterecord. Dat is gunstig voor de president omdat zijn kiezers vaker ouder en rijker zijn, de categorie die altijd trouw komt stemmen.

Bovendien is de positie in het politieke midden een voordeel bij verkiezingen over twee ronden. Als de tweede ronde gaat om een confrontatie met extreemrechts zullen veel linkse kiezers voor de kandidaat van Macron stemmen. En bij een treffen met extreemlinks zullen rechtse kiezers geneigd zijn de kandidaat van Macron te steunen.

‘Twintig keer het woord belastingen en dertig keer het woord verbod’

De strategie van Macron is erop gericht om zoveel mogelijk te profiteren van de angst voor populist Mélenchon. Zo waarschuwen de kandidaten van Macron dat Mélenchon voor een vertrek van Frankrijk uit de EU en de Navo is en dat hij zich bezondigt aan electoraal cliëntelisme door te jagen op de stem van Franse moslims.

Macron deed zelf ook een duit in het zakje. “In zijn voorstellen staat twintig keer het woord belastingen en dertig keer het woord verbod. Dat geeft een aardig idee van de geest van zijn programma.”

Lees ook:

Macron wil in zijn tweede termijn groener, socialer en minder solistisch zijn

De Franse president Macron mag zich opmaken voor zijn tweede termijn. Met 58,54 procent van de stemmen heeft hij de Franse presidentsverkiezingen gewonnen. Maar wat wil hij daar eigenlijk mee doen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden