cryptomunt

President El Salvador gelooft heilig in bitcoin, zelfs ten koste van zijn eigen land

Artist impression van de nieuw te bouwen 'Bitcoin City’ in El Salvador, naar een ontwerp door architect Fernando Romero Beeld
Artist impression van de nieuw te bouwen 'Bitcoin City’ in El Salvador, naar een ontwerp door architect Fernando Romero

Sinds El Salvador de bitcoin als betaalmiddel invoerde, heeft de digitale munt het land vooral economische problemen opgeleverd. Maar de president blijft erin geloven.

Seije Slager

President Nayib Bukele van El Salvador begon dit jaar met twee boude voorspellingen: de waarde van bitcoin zou stijgen naar 100.000 dollar, en verschillende landen zouden de bitcoin als wettig betaalmiddel invoeren. Dat laatste dan in navolging van zijn eigen land, dat daar afgelopen september de wereldprimeur mee had - sindsdien zijn winkels in het land verplicht om betalingen met de digitale cryptomunt te accepteren.

Het jaar is pas halverwege, dus beide voorspellingen kúnnen nog uitkomen. Maar vooralsnog staat geen enkel land te trappelen om de bitcoin in te voeren. Die is, anders dan Bukele dacht, sinds begin januari in waarde gehalveerd, en nog maar rond de 23.000 dollar waard.

Het experiment met bitcoin heeft El Salvador vooralsnog dieper in de economische nesten gewerkt. De regering investeerde tot nu toe ruim 100 miljoen dollar in bitcoins. Ruim de helft van die investering is bij de huidige koers verdampt. Bukele blijft vrolijk nieuwe bitcoins aankopen. Een goede investering, nu de koers zo laag is, vindt hij. “Stop met naar de grafiek kijken, en geniet van je leven”, tweette de president, een rechtse populist die graag op sociale media sneren uitdeelt.

Miljarden aan terugbetalingen

Nu is zo’n dreigend verlies op een investering vervelend voor een niet al te rijk land als El Salvador, maar het bedrag zal ook weer niet direct tot een staatsbankroet leiden. Het grotere probleem zit hem in de financiële reputatie van het land. El Salvador heeft een flinke staatsschuld, moet binnenkort voor miljarden aan terugbetalingen doen, en heeft nieuwe leningen nodig om de begroting rond te krijgen. Al sinds begin vorig jaar probeert het een lening los te peuteren bij het IMF, maar dat komt niet over de brug, en sputtert daarbij onder andere over de drieste bitcoinavonturen van president Bukele. Ook ratingbureau Fitch vindt de bitcoin een risicofactor, net als de autoritaire neigingen van de president, en verlaagde de kredietwaardigheid van het land, dat daardoor nu hogere rentes zal moeten betalen bij nieuwe leningen.

Daarnaast heeft El Salvador honderden miljoenen geïnvesteerd in het optuigen van een systeem van elektronische portemonnees, zodat iedereen transacties met bitcoins kan uitvoeren. Maar uit de cijfers blijkt dat veruit de meeste mensen alleen hebben ingelogd om het tegoed van omgerekend dertig dollar op te maken, dat als lokkertje in de digitale portemonnee zat. Daarna schakelden ze weer terug op dat andere wettige betaalmiddel in El Salvador, de Amerikaanse dollar.

“Het economisch beleid van het land is in feite een vorm van magisch denken”, oordeelt economisch beleidsadviseur Frank Muci, gespecialiseerd in Latijns-Amerika en verbonden aan de London School of Economics, in een interview met de Amerikaanse tv-zender CNBC.

Grappige memes

Maar het is de vraag of het bitcoinexperiment wel per se ingegeven is door puur economische motieven. Want het hele cultuurtje dat rondom bitcoin hangt, past ook perfect bij Bukele's leiderschapsstijl. Veel bitcoingelovigen zijn sceptisch over regulering door centrale overheden, en hun vaak wat rechts-libertaire wereldbeeld wortelt in de online cultuur, waar grappige memes zeker zo belangrijk zijn om een punt te maken als doorwrochte argumenten.

Bukele, die in 2019 op zijn 37ste president werd, belichaamt die cultuur als geen ander. Hij baande zijn weg naar de macht met scheldpartijen over corrupte elites, en harde grappen ten koste van politieke tegenstanders. Die laat hij klinken op sociale media, waar hij miljoenen volgers heeft, en waar hij volgens critici meer tijd doorbrengt dan met beleidsdossiers.

Toen het Amerikaanse Congres een onderzoek gelastte naar de risico's van El Salvadors bitcoinavontuur voor Amerika, was het voor Bukele dan ook makkelijk scoren. “Ok boomers”, tweette hij, “jullie hebben niks te zeggen over een soevereine en onafhankelijke natie.”

Tegendraadse glamour

Bitcoin is voor hem een manier om zijn land wat tegendraadse glamour te verlenen. Eerder dit jaar ontvouwde hij ontwerpen voor een nieuw te bouwen bitcoin-themastad aan de kust, naast de Conchagua-vulkaan. Amerikaanse bitcoin-influencers komen bij zulke projecten op bezoek, en worden gefêteerd door de regering. Volgens die regering is een stijging in het aantal toeristen een van de positieve effecten van El Salvadors nieuwe status als bitcoinparadijs. In eigen land is het bitcoinavontuur, zo blijkt uit peilingen, beduidend minder populair, al kan de president zelf wel op zeer ruime steun rekenen, vooral vanwege zijn misdaadbeleid.

Het drijft de critici van de president tot wanhoop, zoals journalist Nelson Rauda Zablah van El Faro, een onlineplatform voor onderzoeksjournalistiek dat vaak onder vuur wordt genomen door de president. Volgens Rauda Zablah dienen de bitcoinavonturen van de president als afleiding, zodat in het buitenland niet over zijn autoritaire neigingen wordt gesproken, zoals het monddood maken van de pers en het vullen van het hooggerechtshof met bondgenoten.

“Voor iedereen die andere plekken in El Salvador bezoekt dan de stranden is het vrij duidelijk dat Bukele geen techno-utopie aan het bouwen is”, schrijft hij in een opiniestuk in The New York Times. “Hij bouwt een doorsnee autoritaire staat in tech-vermomming.”

Lees ook:

Grappende en ‘coolste’ president Nayib Bukele krijgt stiekem steeds meer trekjes van een dictator

De 40-jarige Nayib Bukele regeert El Salvador per sociale media. Maar achter de façade van grappen en memes voert hij een harde autoritaire agenda door.

De tijd van gratis geld is voorbij. Komt er een cryptowinter aan?

Bitcoinbedrijven hebben het moeilijk nu het financiële klimaat verandert. ‘Risicovolle activa worden allemaal uit het raam gegooid.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden