Ballingschap

Premier Hun Sen wil Cambodjanen sussen met rijst en spelen

Oppositieleider Sam Rainsy op het vliegveld van Parijs, vanwaar hij vergeefs probeerde naar Bangkok te vliegen. Beeld AP

De president van Cambodja heeft een rijstfestival ingevoerd. Volgens critici gebeurt dit om de aandacht af te leiden van een in ballingschap levende politiek rivaal, die juist nu probeert terug te keren naar het land.

Bij de boeddhistische tempel Wat Phnom in Phnom Penh sjouwen gespierde mannen met stalen balken om tafels te maken. Even verderop wordt een podium aangekleed in de kleuren van de Cambodjaanse vlag. In de schaduw van een boom liggen potten, schalen en houten balken te wachten; attributen die nodig zijn om ambok te maken, een traditioneel Cambodjaans gerecht.

Het zijn voorbereidingen aan de vooravond van 9 november. Op die datum viert Cambodja van oudsher zijn onafhankelijkheid van de Franse kolonisators, maar recentelijk bepaalde de regering dat het voortaan ook de ‘nationale dag van de ambok’ is. Op bijna duizend plekken in het land zullen mensen bijeenkomen om het rijstgerecht te eten. 

Drieduizend kokosnoten

Chum Vuthy, de directeur van het departement voor kunst en cultuur en een van de organisatoren, verwacht bij Wat Phnom alleen al drieduizend deelnemers. Zij kunnen zich tegoed doen aan achthonderd kilo ambok en drieduizend kokosnoten, vertelt hij trots. “Het gaat erom dat we solidair zijn, ambok is niet iets wat je in je eentje bereidt of eet. Daarnaast laten we zo een belangrijk deel van onze cultuur zien.”

Maar voor premier Hun Sen, het brein achter het nieuwe straatfestijn, gaat het om veel meer dan cultuur en solidariteit. Hij gebruikt de ‘nationale ambokdag’ volgens critici ook om het volk af te leiden van de politieke repressie in het land. De sinds 1985 regerende premier bestuurt Cambodja met ijzeren vuist. Onafhankelijke media, vakbondsactivisten en andere critici worden keihard tegengewerkt. En na een verbod op de grootste oppositiepartij, eiste Hun Sen bij de verkiezingen van 2018 alle parlementszetels op.

Ballingschap

Het eetfestijn zou ook de aandacht afleiden van wat de dag van Sam Rainsy, Hun Sens grootste ­politieke rivaal, had moeten worden. Op 9 november had Rainsy terug willen keren uit ballingschap, een aankondiging die Hun Sen beschouwde als een poging zijn regering omver te werpen. In de afgelopen weken werden daarom tientallen mensen ge­arresteerd omdat zij Rainsy en andere oppositieleiders zouden helpen bij het beramen van een staatsgreep.

Daar bovenop riep Hun Sen vliegmaatschappijen op de oppositieleider niet aan boord te laten. Met resultaat: toen Rainsy donderdag met Thai Airways naar Bangkok wilde vliegen – vanwaar hij over land naar Cambodja zou reizen – werd hem de toegang tot het vliegtuig geweigerd.

Houten pot

Lang niet iedereen voelt zich daarom vandaag geroepen om ambok te eten. “De regering doet dit alleen maar om de oppositie dwars te zitten”, zegt oppositieaanhanger Moa Chhorn bitter. “Sam Rainsy kondigt aan om op 9 november terug te keren, en de overheid verzint dan snel een evenement zodat de mensen Rainsy hopelijk zullen vergeten.”

Maar bij Wat Phnom houdt Chhim Siyan zich dus helemaal niet bezig met politiek. Veel liever demonstreert de vicedirecteur van het departement voor kunst en cultuur hoe ambok wordt gemaakt. Met een houten balk stampt ze rijstkorrels aan in een grote houten pot. “Je hebt minimaal drie mensen nodig om ambok te maken”, vertelt ze.

Eenheid en ontwikkeling

De praatgrage muzikant Chan Phorl staat Siyan bij. Het is dankzij Hun Sen, zegt hij, dat de Cambodjanen vandaag samen ambok kunnen eten. “Met dank aan hem hebben we eenheid en ontwikkeling in het land. Ik houd van de vrede die we nu hebben. Ik heb geen zin in nieuwe gevechten.”

Wat hem betreft is Cambodja zonder de oppositie klaar voor de toekomst. “We doen dit om de ontwikkeling van ons land te vieren.”

Ballingschap in Parijs toch nog niet voorbij

Sam Rainsy geldt sinds de jaren negentig als de belangrijkste tegenstander van Hun Sen. De ex-minister van financiën is medeoprichter van de Cambodian National Rescue Party, een politieke partij die bij de verkiezingen in 2013 en 2017 veel stemmen won. Hij is geregeld het doelwit van politiek gemotiveerde rechtszaken en is meerdere keren veroordeeld tot lange celstraffen. Uit angst achter de tralies te belanden, woont hij daarom af en aan in ballingschap in Parijs.

Rainsy heeft sinds eind 2015 geen voet op Cambodjaanse bodem gezet. Wel kondigde hij verscheidene keren zijn terugkeer aan, om zo de democratie in Cambodja te herstellen. In augustus beloofde hij zijn aanhangers op 9 november terug te zijn in Cambodja, maar nadat Thai Airways hem weigerde is het onduidelijk of en wanneer de oppositieleider terug zal keren.

Lees ook:

In Cambodja heeft de oppositie geen stem meer

De enige oppositiepartij van Cambodja is opgeheven. Het land is nu feitelijk een eenpartijstaat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden