Kabinetscrisis Italië

Premier Conte neemt ontslag. Hoe komt Italië uit de politieke crisis?

Premier Giuseppe Conte bij het parlement, nadat hij dinsdag zijn ontslag indiende. Beeld EPA
Premier Giuseppe Conte bij het parlement, nadat hij dinsdag zijn ontslag indiende.Beeld EPA

Nu de Italiaanse premier Giuseppe Conte zijn ontslag heeft ingediend, heeft president Sergio Mattarella verschillende opties om Italië uit de politieke crisis te leiden.

De premier van Italië, Giuseppe Conte, is dinsdag in de stralende zon naar het statige Quirinaal paleis van president Sergio Mattarella gereden om zijn ontslag in te dienen. Conte trad af omdat zijn regeringscoalitie niet voldoende zetels in het parlement meer heeft.

De regering was de meerderheid kwijtgeraakt toen Italia Viva, de kleine centrumlinks partij van oud-premier Matteo Renzi, er onlangs uitstapte. Renzi verweet de premier te nonchalant en oppervlakkig met de Italiaanse plannen voor de tweehonderd miljard uit het EU corona-herstelfonds om te gaan. Conte is hard op zoek geweest naar andere steun in het parlement, maar zonder resultaat.

President Mattarella begint woensdagmiddag met de partijleiders te overleggen en zal over een dag of wat een uitweg uit de politieke crisis gevonden moeten hebben. Daarvoor bestaan meerdere opties. Dit zijn de meest waarschijnlijke:

Conte gaat verder en maakt een doorstart met Conte III

De 56-jarige partijloze professor Conte kwam medio 2018 voor het eerst aan de macht. Zonder enige politiek ervaring begon hij timide, maakte in 2019 een doorstart met zijn tweede regering en heeft inmiddels de smaak te pakken. Deze met afstand populairste politicus van het land wil nog helemaal niet ophouden en hoopt door te kunnen met zijn coalitie van anti-systeempartij Vijfsterrenbeweging en de centrumlinkse Democratische Partij. Contes strategie: onafhankelijke, gematigde parlementsleden gaan overhalen zich in een groep ‘bouwers’ of ‘verantwoordelijken’ te organiseren; dat clubje zou zijn Conte III nieuw leven in kunnen blazen.

Politieke crises in Italië kunnen buitengewoon grillig zijn; onverwachte wendingen horen erbij. Het zou dus zomaar kunnen dat er zo’n stuttend groepje komt én dat Renzi’s Italia Viva weer deel van de regering gaat uitmaken. Conte schijnt een hekel te hebben aan Renzi, die bekend staat als superarrogant. Maar de demissionaire premier kan die antipathie inslikken. Renzi, van zijn kant, krijgt waarschijnlijk meer invloed als zijn partijtje weer in de regering zit dan wanneer het tot vervroegde verkiezingen komt (zie laatste optie). Want Italia Viva zou met een paar procent van de stemmen niet eens de kiesdrempel halen.

Er komt een andere premier met een bredere coalitie

Mocht het plan van Giuseppe Conte mislukken, dan zouden de oorspronkelijke partijen van zijn coalitie kunnen afspreken om opnieuw samen te regeren, maar met iemand anders aan het roer om er wat parlementsleden uit het middenveld bij te halen die Conte niet zien zitten. De nieuwe regeringsleider zou Luigi Di Maio (34) van de Vijfsterrenbeweging kunnen zijn; hij is nu minister van buitenlandse zaken. Minister van cultuur Dario Franceschini (62) van de Democratische Partij zou ook een kans maken.

President Mattarella kan ook proberen uit te komen bij een brede ‘regering van nationale eenheid’, waarin dan ook de rechtse oppositiepartijen zouden zitten. De partijleiders worden dan aangesproken op hun verantwoordelijkheidsgevoel (indien aanwezig) en gewezen op het algemene belang: dit land kan juist in deze zo zware periode – met de coronacrisis, de vaccinatiestrubbelingen, het moeten opstellen van een ambitieus plan voor het Europese herstelfonds en de naderende tsunami van faillissementen en nieuwe werklozen – niet zonder een stabiele regering. Een niet partijgebonden ‘technocraat’ als econoom Carlo Cottarelli zou die kunnen leiden. Mario Draghi, de voormalige president van de Europese Centrale Bank, wordt in deze context ook genoemd.

Vervroegde verkiezingen

Als dit allemaal onmogelijk blijkt, dan zit er voor Mattarella niets anders op dan het parlement te ontbinden en voor vervroegde verkiezingen te gaan. Die staan eigenlijk pas voor 2023 gepland. De zeer rechtse Matteo Salvini van de Lega en Giorgia Meloni van de nationalistische Fratelli d’Italia dringen hier op aan. In een coalitie met de liberale partij Forza Italia van Silvio Berlusconi zouden zij die verkiezingen, althans volgens de peilingen, winnen.

Lees ook:
Italië ruziet over de besteding van de coronamiljarden: gezondheidszorg komt op de laatste plaats

Italië krijgt het grootste deel van de miljarden uit het EU-herstelfonds voor corona. Over de besteding ervan is nu grote politieke ruzie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden