Twee vrouwen 's avonds op straat in Peking.

ReportageHuiselijk geweld

Praten over seksueel geweld in China is moeilijk, een campagne moet dat veranderen

Twee vrouwen 's avonds op straat in Peking.Beeld EPA

De vrouw is in China nog te vaak ondergeschikt aan de man. Dat moet veranderen, en daarom doen slachtoffers van seksueel geweld hun verhaal. “Mijn moeder wilde me doodslaan.”

De moeder van Zhang Ren Qi kocht altijd haar ondergoed voor haar. Ze was pas twaalf maar ze wist dat het iets intiems was. Dus toen haar vader achter de toonbank van zijn winkel aan haar puberlichaam zat, voelde ze dat het niet in orde was. Niemand zei er iets van, tot haar moeder binnenkwam, schrok en haar meetrok naar huis.

Zhang vertelt haar verhaal vandaag voor de camera, voor een campagne die geweld tegen vrouwen via Chinese sociale media onder de aandacht moet brengen. Onder de oranje make-up, de kleur van de campagne, wellen zo nu en dan tranen op. Ondanks haar stoere leren jas oogt ze fragiel, maar haar blik is strijdvaardig. “De helft van de bevolking moet met waardigheid kunnen leven. Meisjes moeten zich veilig voelen”, zegt ze in een café in Shanghai. In de fotostudio op de tweede verdieping staan intussen lotgenoten voor de camera.

Geweld tegen vrouwen is de grootste inbreuk op mensenrechten, signaleren de Verenigde Naties, die de actie aanvoeren. Vorig jaar werden wereldwijd 243 miljoen vrouwen misbruikt door iemand uit hun omgeving, 40 procent zocht hulp. 

Verontwaardiging over geweld

In China neemt de verontwaardiging over geweld tegen vrouwen toe. Het land was geschokt over de moord op Lamu, een Tibetaanse vlogger, door haar ex-man. Geweld in huiselijke kring werd tot voor kort afgedaan als een privéconflict waar de politie haar handen niet aan brandde. Een wet die in 2015 werd aangenomen om geweld in de privésfeer aan te pakken, helpt maar deels.

Maar de wens tot seksegelijkheid klinkt steeds luider, merkt Luo Yi van Cheng Yu San (Oranje Paraplu) die de fotosessie organiseert, en onder andere op het sociale medium Weibo om aandacht vraagt. Er wordt gekeken naar wetgeving die de gelijkheid waarborgt. “Al schort het vaak nog aan de juiste uitvoering”, geeft Luo toe. Lamu’s dood is het meest recente tragische voorbeeld - de politie deed haar klachten af als huwelijksproblemen die op te lossen waren. Van alle scheidingsaanvragen kent de rechter slechts de helft toe, blijkt uit recent onderzoek.

Dat een man zijn vrouw uit liefde slaat, of dat een jongen wél mag studeren en een meisje niet, zijn op veel plekken in China nog steeds gangbare ideeën. Het probleem is dan ook breder dan huiselijk geweld. De vrouw is ondergeschikt aan de man en dat pikken de jonge vrouwen die vandaag voor de camera staan niet langer.

Hoe interview je een vrouw die verkracht is?

Cheng Yu San organiseert juridische hulp voor vrouwen. Vooral laaggeschoolde migranten hebben vaak geen idee wat hun rechten zijn, legt ze uit. Ze organiseert ook bijeenkomsten voor lotgenoten, verhalenwedstrijden en trainingen voor media. “Zodat ze op een juiste manier aandacht besteden aan geweld tegen vrouwen. Hoe interview je bijvoorbeeld een vrouw die verkracht is?”

Er ontbreekt een hoop basiskennis, over vrouwenrechten, het vrouwenlichaam en seks in het algemeen. Juist omdat het ook om onbegrip gaat, moeten vrouwen elkaar steunen, is het idee. Zoals Zhangs moeder haar steun en toeverlaat was, zijn de zussen Sun dat voor elkaar. Ze zitten giebelend naast elkaar – trots dat ze hun steentje kunnen bijdragen. Alice komt woorden tekort om uit te leggen hoe belangrijk de campagne is.

Haar vader duwde haar op het bed toen ze zes was. Hij wilde dat ze hem zoende. Volgens haar moeder was het niets anders dan vaderliefde. “Ze vond dat ik het uitlokte en mijn maagdelijkheid niet goed beschermde.” Toen moeder Sun later een geslachtsziekte kreeg, moest haar dochter uitleggen dat het niet kwam door te veel roken. “Ze begreep opeens dat mijn vader affaires had gehad.”

We moeten leren om erover te praten

Sun vertelt het met een brede lach. Ze heeft zowel haar moeder als haar zusje Qiu Qiu ingelicht hoe het écht zit met seksualiteit, en met emancipatie. Belangrijke onderwerpen, waar weinig aandacht voor is. Op Chinese scholen is seksuele voorlichting zeldzaam. “We moeten leren om erover te praten. Zeker in China. Of het nu kennis is, of ervaring, emotionele steun is belangrijk.”

Toen bleek dat ze op meisjes viel, was het haar zusje die haar steunde. “Mijn moeder werd kwaad: hoe kun je nou geen kinderen willen krijgen? Ik kan je wel doodslaan, zei ze. Mijn vader vroeg waarom ik bijzonder wilde zijn.” Toen ze zich huilend in de slaapkamer verschool, kwam Qiu Qiu haar troosten. “Ze zei dat ik niet normaal hoef te zijn.”

Lees ook:
Chinezen zetten zich over hun schaamte heen om op zoek te gaan naar weggegeven dochters

Chinese ouders durven eindelijk te zoeken naar dochters die ze lang geleden weggaven. Achter de schaamte die overblijft, schuilt de diepe behoefte te weten hoe het met hun kind gaat.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden