Fietsproductie in de fabriekshal van Incycles in de buurt van Aguéda, Portugal.

ReportagePortugal

Portugal profiteert van fietswoede: ‘Het is een gekkenhuis’

Fietsproductie in de fabriekshal van Incycles in de buurt van Aguéda, Portugal.Beeld Alex Tieleman

De bloei van de fietsindustrie is voor Portugal een klein lichtpuntje in een rampzalig jaar. Fabrieken draaien overuren, maar kunnen de vraag nauwelijks bijbenen. 

Op een ratelend draaiwiel worden vliegensvlug banden op velgen gezet. Even verderop schroeven gemondkapte fabriekswerkers remsystemen op een tweewieler in wording. De fietsproductie in deze enorme fabriekshal van een van Portugals grootste fabrikanten rijst tijdens de coronacrisis de pan uit. “Het is een gekkenhuis. We hebben nog nooit zoiets gezien”, vertelt mede-eigenaar van het bedrijf Incycles, Pedro Conceição, als hij langs een lange rij e-bikes gemaakt voor het Nederlandse merk Qwic loopt, die klaarstaan voor transport.

Omdat steeds meer mensen uit vrees voor een coronabesmetting het openbaar vervoer mijden en op de fiets stappen, is er veel vraag naar nieuwe exemplaren. Dat komt goed uit voor Catarina Henriques, die tijdens de pandemie dit voorjaar werd ontslagen bij haar vorig baan. Maar na drie maanden thuiszitten kon zij alweer aan de slag in deze fabriekshal, waar ze verantwoordelijk is voor de beschermende kleding van het personeel. “Ik las al in de krant dat er steeds meer gefietst werd. Ik vind het echt geweldig om nu hier te kunnen werken”, vertelt zij. Vanwege de enorme vraag verhuisde het bedrijf van Conceição midden in de pandemie naar een groter pand en trok nieuw personeel aan.

Fietsproductie in de fabriekshal van Incycles in de buurt van Aguéda, Portugal. Beeld Alex Tieleman
Fietsproductie in de fabriekshal van Incycles in de buurt van Aguéda, Portugal.Beeld Alex Tieleman

Recordjaar

De massale assemblage van tweewielers is een klein lichtpuntje in een verder rampzalig jaar voor Portugal, waarin de belangrijke toeristenindustrie compleet instortte en de Portugese economie met een verwachte krimp van ruim 8 procent haar diepste val in bijna een eeuw maakt.

Toch draait de Portugese fietsindustrie al langer goed, mede door de opkomst van de e-bike. De omzet vervijfvoudigde sinds 2010, en Portugal leverde met 2,7 miljoen stuks in 2019 van alle Europese landen het grootste aantal fietsen af. Corona leek aanvankelijk roet in dit fietssucces te gooien: vanwege de lockdown sloten fabrieken soms tijdelijk de deuren, maar door de coronafietswoede verwacht de branche dat 2020 alsnog een recordjaar zal zijn.

Die fietsen worden gemaakt even buiten Porto waar Europa’s grootste fietsenfabriek staat. En rond de stad Aguéda in het Portugese binnenland dat ‘Bike Valley’ is gedoopt en waar op een verlaten kruispunt zelfs een monument voor de fiets prijkt. Vroeger werden in dit gebied, dat bekendstaat om zijn staalproductie, vooral brommers en motoren gemaakt. Nadat die productie naar Azië was verdwenen was de omslag naar de fiets snel gemaakt: het verschepen naar de belangrijke Europese afzetmarkt is vanuit Portugal gemakkelijk en de loonkosten zijn laag, aangezien het land het laagste minimumloon kent van West-Europa. De ‘truc’ is dat de fietsen hier dikwijls alleen in elkaar worden gezet met onderdelen uit voornamelijk Aziatische landen. Zo kan Portugal concurreren met Azië, want een complete fiets die naar Europa wordt geëxporteerd kan rekenen op hoge importheffingen.

Fietsproductie in de fabriekshal van Incycles in de buurt van Aguéda, Portugal. Beeld Alex Tieleman
Fietsproductie in de fabriekshal van Incycles in de buurt van Aguéda, Portugal.Beeld Alex Tieleman

Inktzwarte coronawolken

Biedt assemblage dan misschien uitkomst voor Portugal, nu andere economische sectoren zuchten onder corona? Econoom João Cesar das Neves van de Katholieke Universiteit in Lissabon, waagt het te betwijfelen: het blijft slecht betaald werk en het is slechts een bescheiden opsteker voor de Portugese economie, stelt hij: “Portugal zit in een vreemde situatie: de salarissen zijn laag naar Europese standaarden, maar hoger dan in Aziatische landen waar de lonen steedse verder stijgen. Wij kunnen nu profiteren, maar dit kan ook zo weer over zijn.”

Das Neves ziet vooral inktzwarte coronawolken boven de Portugese economie hangen. “Corona zal grote littekens achterlaten. Als de economie weer aantrekt, zullen wij vooral proberen terug te krijgen wat we al hadden: toerisme en export. De destructie is nu enorm. Hele regio’s, zoals de Algarve, zijn dit jaar zo goed als dicht geweest”, zegt Das Neves, die vreest dat Portugals dieperliggende kwetsbaarheden, zoals een hoge staatsschuld en een onstabiele bankensector, een zware wissel op economisch herstel zullen trekken.

Maar daar maken de Portugese fietsenfabrikanten zich nu nog even geen zorgen over. Des te meer zorgen zijn er over de afhankelijkheid van de fietsonderdelen uit Azië: schroefjes, remsystemen, frames en wat niet al hebben door coronarestricties in Aziatische landen grote vertraging opgelopen in de productieketen.

“Ook al werken we 24 uur per dag, 7 dagen per week, we kunnen de vraag niet bijhouden omdat we niet genoeg onderdelen binnenkrijgen. De vertraging kan soms zelfs oplopen tot een jaar”, zegt Conceição. Nu rollen er dagelijks weliswaar een stuk of vierhonderd fietsen van zijn lopende banden, maar dat zouden er negenhonderd kunnen zijn.

Conceição en Henriques zijn niet bang dat de fietsenverkoop ineen zal storten nu er massaal gevaccineerd wordt tegen het coronavirus. “Men kijkt door corona anders naar fietsen. Zeker in Zuid-Europa was het vroeger vooral sport, maar nu ook steeds vaker een transportmiddel. En in heuvelachtige landen biedt de e-bike uitkomst”, glundert Conceição. “Hopelijk hebben we dan straks wel genoeg onderdelen om al die fietsen te kunnen maken.”

Lees ook:

Maria Neves heeft geen huis, terwijl veel vakantiewoningen in Lissabon gewoon leeg staan: ‘Aan toeristen valt meer te verdienen’

Veel vakantiewoningen in Lissabon staan vanwege de coronacrisis leeg. De gemeente probeert een deel beschikbaar te stellen voor lage en middeninkomens. Tot nu toe zonder veel succes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden