VoorbeschouwingEU-voorzitterschap Portugal

Portugal is nu EU-voorzitter, en het richt zich op sociaal Europa

De Portugese premier António Costa tijdens een persconferentie over nieuwe coronamaatregelen op 5 december.  Beeld REUTERS
De Portugese premier António Costa tijdens een persconferentie over nieuwe coronamaatregelen op 5 december.Beeld REUTERS

Na het zakelijke crisismanagement van voorganger Duitsland hoopt de sociaal-democratische regering-Costa van Portugal ruimte te krijgen voor eigen prioriteiten.

Het afgelopen jaar draaide bijna alles in de EU om crisismanagement, soms dweilen met vele kranen open. Portugal, dat op 1 januari is begonnen aan zijn EU-voorzitterschap van een half jaar, hoopt een beetje normaal te kunnen ademhalen.

Het gaat wellicht wat ver om te stellen dat het Iberische land kan profiteren van het loodzware werk van voorganger Duitsland. Dat moest zich in de tweede helft van vorig jaar door een enorme stapel probleemdossiers worstelen, zoals de nieuwe meerjarenbegroting en de rechtsstaat-voorwaardelijkheid daarin. Ook het zwaarste brexit-werk is gedaan.

Het Portugese voorzittersmotto (‘tijd om te leveren’) hint een beetje op het uitvoeren van andermans werk, al onthult het tweede deel van die slogan (‘een eerlijk, groen en digitaal herstel’) dat de Portugezen geenszins op hun lauweren willen rusten.

Sociale invulling van het voorzitterschap

Als opvolger van de zakelijke crisismanager Duitsland mikt de Portugese regering op een sociale invulling van het voorzitterschap. Dat is ook niet zo verwonderlijk, met een sociaal-democratische minderheidsregering, geleid door premier António Costa.

Uiteraard heeft de bezwering van de corona-pandemie, voor zover die Europese coördinatie toestaat, ook voor Lissabon absolute voorrang. Maar bij crisismanagement wordt de sociale dimensie nog weleens vergeten, vindt de regering-Costa.

Daarom komt er, voor het eerst sinds november 2017 (Gotenburg) weer een heuse sociale EU-top. Op 7 mei worden alle 27 regeringsleiders op de rode loper in Porto verwacht. Afhankelijk van de corona-ontwikkelingen zou dat de eerste fysieke thema-top buiten Brussel moeten worden sinds Sibiu, twee jaar daarvoor.

De top in Gotenburg bracht de ‘Europese pijler voor sociale rechten’ voort, een verzameling van twintig goede voornemens op het gebied van onder meer gelijke kansen, eerlijk loon en sociale vangnetten. Erg bindend waren die Europese richtlijnen niet, want landen gaan nog altijd zelf over hun sociale beleid.

Europees minimumloon

Maar het was een begin, en volgende maand presenteert de Europese Commissie nadere actieplannen om die sociale pijler meer handen en voeten te geven. Vorig jaar oktober kwam de commissie al met een voorzichtig plan voor een Europees minimumloon, althans een flinterdun raamwerk daarvoor.

Portugal hoopt op die mei-top in Porto alle mooie woorden om te zetten in concreet beleid waar de hele EU-bevolking iets aan zou moeten hebben. Dat is volgens premier Costa niet zomaar een luxe linkse hobby, maar bittere noodzaak voor de politieke overleving van de EU.

“Wat voedt populisme? Dat is angst”, aldus Costa donderdag in een online persgesprek met EU-correspondenten. “Mensen vrezen voor de toekomst van hun baan. In verscheidene beroepsgroepen heerst angst voor automatisering. We moeten mensen kunnen verzekeren dat iedereen kan aanhaken bij de aanstaande dubbele transitie, zowel met het klimaatbeleid als digitaal.”

Daarbij draait het volgens de premier om (her)opleidingen, innovatie door vooral het mkb en sociale vangnetten voor degenen die (tijdelijk, als het goed is) buiten de boot vallen.

Europese klimaatwet

Wat klimaatbeleid betreft staat Portugal wel voor een stevige concrete klus. De Europese klimaatwet, die in maart vorig jaar werd gepresenteerd door Eurocommissaris Frans Timmermans, wacht nog op goedkeuring. In die wet is vastgelegd dat de EU in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Eind vorig jaar is daaraan het tussentijdse doel voor 2030 toegevoegd: 55 procent minder uitstoot dan in 1990.

Dat is althans het streefcijfer voor de Europese Commissie en voor de 27 lidstaten. Het Europees Parlement wil de ambities optillen naar -60 procent. Onder meer daarover wordt de komende weken stevig onderhandeld.

De Portugese minister voor milieu en klimaatactie, João Pedro Matos Fernandes, is er alles aan gelegen om alle partijen onder zijn voorzitterschap tot een akkoord te laten komen, het liefst begin april. “Ik zal het mezelf niet vergeven als we falen”, zei hij donderdag tegen EU-correspondenten.

Zie ook:
Het laatste kunstje van Angela Merkel in Europa

Voorbeschouwing op het Duitse EU-voorzitterschap, dat op 1 juli vorig jaar begon.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden