ReportageVreemdelingenlegioen

Poolse vrijwilligers staan klaar om Oekraïne te verdedigen: ‘Dit is ook onze oorlog’

Poolse vrijwilligers staan bij de grens met Oekraïne om zich bij het leger daar aan te sluiten.  Beeld AP
Poolse vrijwilligers staan bij de grens met Oekraïne om zich bij het leger daar aan te sluiten.Beeld AP

In Polen staan vrijwilligers klaar om buurland Oekraïne te verdedigen tegen het Russische leger. Ook politici en militairen steunen dat idee.

Ekke Overbeek

Legerspullen zijn bijna uitverkocht in Warschau. Andrej Atamanczuk (26) bekijkt een ‘tactisch vest’. “Daar zitten zakken in, waar je kogelwerende platen in kunt schuiven”, legt hij vakkundig uit. “Die platen regel ik wel als ik straks in Oekraïne ben.” Hij doet boodschappen bij Rambo Demobil, een van de vele legerdumps in de Poolse hoofdstad. Samen met zijn broer Serhej gaat hij terug naar huis om tegen de Russen te vechten.

Maar het zijn niet alleen Oekraïners die ‘militaria’-shops afstruinen, weet Tomasz Fabiszewski in een jagerswinkel een eindje verderop. “Ook wij verkopen veel meer dan normaal. Vooral munitie, want daarvan kun je tijdens een oorlog alles kopen”, vertelt hij, terwijl hij weer een paar pakjes over de toonbank schuift. “Polen kopen in voor het geval van oorlog. Ze willen hun gezin kunnen verdedigen.”

Granaattasjes

Sinds zondag de Oekraïense president Volodimir Zelenski buitenlanders uitnodigde om te komen vechten tegen Rusland, is het nog drukker geworden. Uit heel Europa komen strijders naar Warschau. Zoals Daniel Larsen, die na vijf winkels in de Rambo Legerdump eindelijk vindt wat hij zoekt: “Doet u nog maar wat van die granaattasjes.” De potige Deen is op doorreis naar Oekraïne. De Deense premier moedigde haar landgenoten aan om mee te vechten.

Voor Polen is dienen in een buitenlands leger nu nog ingewikkeld, maar niet lang meer. Donderdag stemt het parlement over versoepeling van de procedures. “Ik verwacht dat vrijwel iedereen voor zal stemmen”, zegt Maciej Konieczny, parlementariër van de linkse oppositie.

“Dit is ook onze oorlog.” Daarmee vat Konieczny een breed gedeeld gevoel samen. Begrip en solidariteit voor het belaagde buurland zijn groot. De linkse politicus behoort tot een minderheid die nog een beetje twijfelt of die vrijwilligers wel zo’n goed idee zijn. “Mijn hart zegt me: voor onze vrijheid en voor de uwe”, zegt hij verwijzend naar de strijdkreet waarmee Polen in de negentiende eeuw tegen Rusland vochten. “Maar ik weet dat we een wereldwijd conflict riskeren.”

De Amerikaanse kolonel Jerad Harper waarschuwde tien dagen geleden voor het overslaan van de oorlog naar aangrenzende Navo-landen met ‘een patriottische en romantische geschiedenis van guerrilla-verzetsbewegingen’. Zij zullen de Oekraïense strijd steunen met onder meer vrijwilligers, meent Harper, waardoor ze partij worden in het conflict.

‘We vechten of we vechten niet’

Waldemar Skrzypczak veegt de vloer aan met deze theorie. “Als een militair zulke twijfels heeft, dan verbaast het me dat hij zichzelf militair noemt. Ik heb die twijfel niet: of we vechten, of we vechten niet’, zegt hij in zijn huis even buiten Warschau. De voormalige chef van de Poolse landstrijdkrachten en oud-onderminister van defensie zou het liefst Navo-troepen in Oekraïne zien. “Maar dat doet de Navo niet. Daarvoor is de politieke verdeeldheid te groot.”

Dus moeten er vrijwilligers naar Oekraïne, meent hij. “In Polen is de animo groot.” Skrzypczak kent zijn voormalige manschappen. “Veel mensen die bij de speciale eenheden hebben gediend in Irak, in Afghanistan, zijn bereid om bij het internationale Oekraïne-legioen, te gaan.” En de procedures dan? “Niks geen procedures. Er is geen tijd voor procedures.” Gewoon recrutering aankondigen op tv en hup, naar Oekraïne.

Maar wordt de Navo zo niet de oorlog ingezogen, zoals Harper vreest? “We kunnen bij het conflict worden betrokken”, bevestigt Skrzypczak. “Maar we hebben ervoor gekozen Oekraïne te helpen. Nu kunnen we niet meer terug. Als we nu gaan twijfelen of we ze moeten steunen of niet, dan zijn we de naam Europeanen onwaardig.”

Maar drukt een in het nauw gedreven Poetin, straks niet op de rode knop? “Hij weet dat de Navo ook kernwapens heeft. Dat zou een besluit tot zelfmoord zijn. Daar in Rusland zitten de militairen aan de knoppen. Die zullen nooit instemmen met zo’n slachting.”

Niet bang zijn dus en volop helpen. “Dit is onze gemeenschappelijke, Europese zaak. Oekraïne is de poort naar Europa. Vandaag is het Oekraïne, morgen zijn de Baltische staten aan de beurt en overmorgen Polen. En wie weet daarna Nederland.”

‘Toen de invasie kwam, dacht ik: Ik ga, Oekraïne heeft hulp nodig’

Daniel Larsen is 26 en op weg naar Oekraïne om zich in te schrijven voor het vreemdelingenlegioen van dat land. “Ik sta in contact met zo’n veertig Amerikanen die ook komen”, zegt hij. “Ik ben de enige Deen.”

Hij diende bij de Deense territoriale zelfverdediging. “Ik dacht al lang na over Oekraïne. Toen de invasie kwam, dacht ik: ik ga, Oekraïne heeft hulp nodig. De Navo en de rest van de wereld kijken toe en doen niks. Soldaten, mensen zoals ik, moeten in actie komen. Ik denk dat Poetin gek is geworden. Hij is onvoorspelbaar, we moeten hem tegenhouden.”

Het wordt zijn eerste oorlog. “Hopelijk leef ik over een week nog. Het is moeilijk te zeggen of ik bereid ben iemand te doden. Ik kan wel zeggen dat ik er klaar voor ben, maar ik hoop dat het niet nodig zal zijn. Maar ik weet dat ik een oorlog in ga. Als ik niet gewond raak is de kans groot dat ik er psychische schade aan ondervind. Daar ben ik me van bewust.”

De familie thuis is dodelijk ongerust. “Zo hoopten dat ik niet zou gaan, maar ze respecteren mijn besluit en steunen me. Ik heb een vriendin. Ik hoop dat ze op me wacht.”

Lees ook:

Deze Nederlanders willen zich aansluiten bij het Oekraïense leger. ‘Liever vechten in Kiev dan straks in Amsterdam’

Ook vanuit Nederland lijkt er animo om te vechten in Oekraïne. ‘Ik voel mij verplicht om iets te doen tegen de Russen, en dan liever in Kiev dan straks in Amsterdam.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden