Uitholling rechtsstaat

Poolse regering muilkorft rechters: ze mogen geen vragen van Europese collega’s meer beantwoorden

De Poolse minister van justitie Zbigniew Ziobro eerder dit jaar bij een persconferentie in Warschau.  De minister mag zonder opgaaf van reden alle voorzitters van alle rechtbanken vervangen. Beeld EPA
De Poolse minister van justitie Zbigniew Ziobro eerder dit jaar bij een persconferentie in Warschau. De minister mag zonder opgaaf van reden alle voorzitters van alle rechtbanken vervangen.Beeld EPA

Nieuw bewijs dat in Polen de politiek de rechterlijke macht aan een lijntje heeft: rechters mogen van de minister van justitie geen vragen beantwoorden van Europese collega’s.

Poolse rechters mogen geen antwoord geven op vragen van rechtbanken elders in de EU. Dat staat in een instructie die het Poolse ministerie van justitie op 13 september vorig jaar aan alle rechtbanken in het land stuurde. De instructie bewijst opnieuw dat rechtbanken in Polen rechtstreeks door de politiek worden aangestuurd.

Poolse rechters mogen niet reageren op vragen uit het buitenland over Europese arrestatieverzoeken of over de controversiёle veranderingen in het Poolse rechtssysteem. De Europese Commissie beticht de regering in Warschau er van de onafhankelijkheid van rechters te ondermijnen.

De conservatief-nationalistische regering heeft haar greep op de rechtbanken vergroot met een serie wetten. Een daarvan gaf minister van justitie, Zbigniew Ziobro, de mogelijkheid zonder opgaaf van reden alle voorzitters van alle rechtbanken te vervangen. Een recht waar hij prompt gebruik van maakte.

Geen antwoord

De instructie van Ziobro’s ministerie is gericht aan de door hem benoemde rechtbankpresidenten. “U wordt vriendelijk verzocht geen antwoord te geven op vragen van buitenlandse organen over de wettelijke veranderingen in de rechterlijke macht [in Polen, red.] en over concrete personen (vooral personen tegen wie een Europees arrestatiebevel is uitgevaardigd)”, aldus de instructie die rechtbanken ertoe verplicht al deze zaken door te spelen aan het ministerie.

De uitgelekte instructie heeft betrekking op een vonnis van het Europese Hof. Het Hof bepaalde dat rechters elders in de EU niet langer automatisch verdachten hoeven uit te leveren aan Polen, maar eerst mogen toetsen of ze in Polen kunnen rekenen op een eerlijk proces. Nederland levert al enige tijd geen verdachten meer uit aan Polen.

Uithollen rechtsstaat

Het uithollen van de rechtsstaat door Polen en Hongarije is dit jaar een belangrijk onderwerp in de discussie rondom de nieuwe meerjarenbegroting van de Europese Unie. In de zomer kwamen de regeringsleiders overeen dat uitbetaling van EU-subsidies mede afhankelijk wordt van het respecteren van de rechtsstaat.

Polen en Hongarije zijn beide groot-ontvangers van EU-geld, maar willen absoluut niet dat daar voorwaarden aan worden verbonden over hoe zij met hun rechters omgaan. Daarom blokkeren ze de nieuwe EU-begroting en het Europese herstelfonds van 750 miljard euro waarmee de economische gevolgen van de corona-epidemie kunnen worden bestreden.

Lees ook:

Veel Polen zijn blij dat de regering de rechters aanpakt

De EU tikt Polen op de vingers vanwege ondermijning van de onafhankelijke rechtsspraak. Maar in het Oost-Europese land wantrouwen veel inwoners de rechterlijke macht door justitiële dwalingen waar zij zelf slachtoffer van zijn.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden