Polen

Pools parlement stemt in met omstreden mediawet die regering invloed geeft op laatste onafhankelijke zender

Protest tegen de komst van de Poolse mediawet in Krakau.   Beeld EPA
Protest tegen de komst van de Poolse mediawet in Krakau.Beeld EPA

Het Poolse parlement heeft ingestemd met een omstreden mediawet die de laatste kritische zender van het land als doelwit lijkt te hebben. President Duda moet zich er nu over buigen.

Ekke Overbeek

Vrijdagmiddag heeft het Poolse parlement geheel onverwacht een wet aangenomen die de regering invloed moet geven op het private televisiebedrijf TVN, dat als enig Poolse televisiekanaal regelmatig kritisch bericht over de sociaal-nationalistische regering. De wet moet nog worden goedgekeurd door de president.

Regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) deed in september al een poging controle over TVN te krijgen. De initiatiefnemer van het wetsvoorstel, PiS-parlementariër Marek Suski, gaf openlijk toe waar het de machthebbers om te doen is: “Als het lukt die wet erdoor te krijgen en een deel van de aandelen van TVN in handen kunnen komen van Poolse zakenmensen, dan krijgen we invloed op wat er op die zender gebeurt.”

‘Lex TVN’

In september lukte het PiS niet een meerderheid bij elkaar te schrapen. Vrijdag kreeg PiS – dat geen meerderheid meer heeft in het Poolse parlement – steun van oud-rockzanger en parlementariër Paweł Kukiz en twee van zijn medestanders, plus een overgelopen lid van de boerenpartij: Łukasz Mejza. Mejza steunt de regering omdat deze voorkomt dat het openbaar ministerie een onderzoek instelt naar zijn mogelijk criminele verleden. Media – waaronder TVN – lieten zien dat Mejza ernstig zieke mensen overhaalde tienduizenden euro’s te betalen voor ‘alternatieve’ therapieën.

Volgens de nieuwe wet mag een niet-Europese firma maximaal 49 procent van de aandelen in een mediabedrijf bezitten. In de Poolse context heeft deze regel betrekking op slechts één bedrijf: TVN, eigendom van het Amerikaanse Discovery. Vandaar dat de wet in de wandelgangen ‘Lex TVN’ heet, oftewel de ‘TVN-wet’.

Hete aardappel

Anonieme bronnen binnen het regeringskamp die worden geciteerd in de Poolse media, gaan ervan uit dat de Amerikanen wel bakzeil halen en een Poolse ondernemer – mogelijk met geld van een staatsbank – een meerderheidsbelang krijgt in TVN. Zover is het echter nog lang niet.

“De VS zijn zwaar teleurgesteld door het aannemen van de mediawet. Wij rekenen erop dat president Duda zal handelen in lijn met zijn eerdere uitspraken”, reageerde Bix Aliu, de waarnemend ambassadeur van de VS in Warschau.

Een woordvoerder van president Andrzej Duda verklaarde in september dat de president zijn veto zou uitspreken, mocht de wet worden aangenomen. Hij heeft nu drie weken om de wet te tekenen, te vetoën, of de hete aardappel door te schuiven naar het Constitutionele Hof. Dat Hof wordt bemenst wordt door PiS-gezinden en zelfs PiS-politici.

De laatste kritische zender

Van de drie grote Poolse televisiezenders is TVN de enige die nog kritisch bericht over de sociaal-nationalistische PiS-regering. PiS heeft de publieke omroep omgedoopt tot ‘nationale media’ die nauwgezet de partijlijn volgen. In de discussie- en nieuwsprogramma’s van de grootste privé-zender, Polsat, is de pro-regeringsstem steeds sterker geworden.

De eigenaar, de Poolse zakenman Zygmunt Solorz, kreeg naar verluidt te horen dat Polsat minder kritisch moest worden. Zo niet, dan zou hij de concessies voor zijn bruinkoolmijn en zijn telecombedrijf kunnen verliezen. Solorz ontkent dat hij is gechanteerd, maar het is een feit dat de redactie van Superstacja – een dochterbedrijf van Polsat dat zeer kritisch over de PiS-regering berichtte – na het veronderstelde dreigement onmiddellijk werd vervangen door pro-regeringsmensen en vervolgens helemaal verdween.

Lees ook:

Polen drijft onafhankelijke media verder in het nauw

In Polen komt de persvrijheid steeds verder onder druk te staan. Een nieuw wetsvoorstel lijkt onafhankelijke media nu financieel de strot dicht te knijpen.

Warschau en Brussel schuiven de bedden uiteen, en daar is lang niet iedere Pool blij mee

Met de oplopende spanningen tussen Warschau en Brussel laten de Polen op straat van zich horen. ‘We willen niet dat deze regering ons uit Europa wegleidt’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden