NieuwsPolen

Pools Hof stelt Europees mensenrechtenverdrag buitenwerking

Poolse demonstraten protesteren tegen een eerdere uitspraak van het Poolse Constitutionele Hof dat Europees recht niet boven Pools recht gata. 
 Beeld AFP
Poolse demonstraten protesteren tegen een eerdere uitspraak van het Poolse Constitutionele Hof dat Europees recht niet boven Pools recht gata.Beeld AFP

Artikel zes van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens geldt niet in Polen. Dat heeft het Poolse Constitutionele Hof woensdag bepaald. Volgens dit Europese artikel heeft iedereen recht op een eerlijk proces voor een onafhankelijke rechtbank.

Wie het gevoel heeft van een déjà vu, vergist zich niet. In oktober oordeelde hetzelfde Constitutionele Hof dat delen van het EU-verdrag in strijd zijn met de Poolse grondwet en dus niet gelden in Polen.

Het mechanisme is identiek. De conservatief-nationalistische Poolse regering verloor rechtszaken voor het Europese Hof van Justitie in Luxemburg en schakelde daarop het eigen constitutionele hof in. Dit Hof, dat wordt bemenst door regeringsgetrouwen, oordeelde dat de regering zich niets hoeft aan te trekken van vonnissen van het Europese Hof, omdat de delen van het EU-verdrag waarop dat Europese Hof zich beroept in strijd zijn met de Poolse grondwet.

Grasmattenproducent

Nu gebeurt precies hetzelfde met het Europese Hof in Straatsburg. Zoals het EU-Hof waakt over het naleven van het EU-verdrag, zo waakt het Hof in Straatsburg over het naleven van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens. Burgers en bedrijven kunnen naar Straatsburg stappen als ze in hun eigen land zijn uitgeprocedeerd.

Dat deed de Poolse firma Xero Flor. De grasmattenproducent klaagde de Poolse staatsbossen aan nadat wilde zwijnen schade aanrichtten. Het staatsbedrijf werd in alle instanties in het gelijk gesteld, waarna de zaak bij het Constitutionele Hof belandde. Ook hier kreeg de staat gelijk en dus stapte de grasmattenproducent naar Straatsburg.

Daar oordeelden de rechters dat het recht op een eerlijk proces was geschonden. De Poolse regeringspartij heeft de afgelopen jaren haar greep op de rechterlijke macht uitgebreid. Zo ook op het Constitutionele Hof. Om een ingewikkeld juridisch verhaal kort te maken: onder experts is men het erover eens dat de huidige regeringspartij drie rechters van het Constitutionele Hof benoemde in strijd met de procedures.

Een van die rechters oordeelde over de zaak van de grasmattenproducent Xero Flor. En dat betekent volgens ‘Straatsburg’ dat Xero Flor geen eerlijk proces kreeg, want een rechter die is benoemd in strijd met de wet, is geen rechter.

Russische toestanden

“Een curieus, absurd vonnis”, reageerde de Poolse minister van justitie, tevens procureur-generaal, Zbigniew Ziobro. “Dit is onderdeel van een grotere, politiek actie gericht tegen de Poolse staat.” In plaats van hoger beroep aan te tekenen in Straatsburg, vroeg hij het eigen Constitutionele Hof het artikel waarop Straatsburg zich beroept, in strijd met de Poolse grondwet te verklaren. Vijf regeringsgezinde rechters gaven hem gisteren wat hij wilde.

De oppositie wees er gisteren onmiddellijk op dat dit Russische toestanden zijn: “In Rusland bepaalt het Constitutionele Hof – vrienden van Poetin – ook aan welke vonnissen ze zich willen houden en aan welke niet”, aldus parlementariër Kamila Gasiuk-Pihowicz.

Het regeringskamp daarentegen jubelde. “Een prachtige dag voor de Poolse rechtsstaat en soevereiniteit”, juichte onderminister van justitie, Sebastian Kaleta.

De Poolse ombudsman voor de mensenrechten, Marcin Wiącek, waarschuwde eerder al dat het Poolse Constitutionele Hof geen enkele bevoegdheid heeft om uitspraken van ‘Straatsburg’ te controleren.

Lees ook:

Polen ligt met volle kracht op ramkoers met Europa.

Volgens een uitspraak van het Poolse constitutionele hof gaat het Europese recht niet altijd boven het Poolse. ‘Dit is een aanval op de hele EU’.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden