InterviewKristyn Decker

Polygamie: slechts de schijn van familiegeluk

Tom Green met zijn vijf vrouwen en een aantal van zijn 29 kinderen. De foto is genomen in 2001, toen Green terechtstond wegens polygamie. Beeld EPA

De Amerikaanse staat Utah staat op het punt om polygamie te decriminaliseren. Een slecht idee, volgens Kristyn Decker, die 33 jaar in een polygaam huwelijk leefde.

Kristyn Decker kan zich nog goed herinneren hoe trots iedereen op haar was, nadat ze zich zo goed had gedragen op het huwelijk van haar man met zijn tweede vrouw. “Dat was wat de religie van me vroeg: mezelf gedragen, niet jaloers doen, een glimlach op mijn gezicht hebben.”

Ze kan zich ook nog goed herinneren hoe miserabel ze zich van binnen voelde. Ze was al een paar jaar getrouwd, toen de ‘afgrijselijke tijd’ kwam dat haar man een tweede vrouw het hof ging maken. Haar eigen vader, een van de leiders van de Apostolic Brethren Union, een mormoonse sekte in Utah die polygamie als pad naar verlossing predikt, voltrok het huwelijk. “Ik voelde me fysiek ziek, dacht dat ik het niet vol zou houden. De jaloezie, het hartzeer, het feit dat ze op huwelijksreis zouden gaan.”

Pas op haar vijftigste durfde ze te scheiden

Dat ze er toen niet van wegliep, kwam door het feit dat ze was opgevoed met het idee dat ze anders niet in de hemel zou komen. Pas op haar vijftigste, in 2003, na 33 jaar huwelijk, en nadat ze er door veel te lezen langzaam achter was gekomen dat er ook andere waarheden bestonden, durfde ze te scheiden. 

Kristyn Decker: 'Ik noem het altijd ellendig geluk. Mensen doen het omdat ze oprecht denken dat het moet van hun geloof. Maar overal om me heen hadden mensen suïcidale gedachten.'

Die persoonlijke geschiedenis maakt Decker sceptisch over de laatste ontwikkelingen in de politiek van Utah. Het parlement van de Amerikaanse staat nam onlangs een wet aan die, als de gouverneur ook nog tekent, polygamie zal decriminaliseren. Polygamie wordt straks niet langer als misdaad gezien, waar een paar jaar gevangenisstraf op staat, maar als een overtreding, bestraft met een kleine boete. 

Het strafbaar stellen van polygamie was ooit de belangrijkste voorwaarde dat Utah als staat mocht toetreden tot de Verenigde Staten. In Utah is de mormoonse kerk dominant en die moedigde in de negentiende eeuw enthousiast polygamie aan. Pas toen de hoogste leider van de mormonen, Wilford Woodruff, het gebruik afzwoer, in 1890, mocht Utah officieel een staat worden.

Maar sindsdien braken er ook allerlei fundamentalistische sekten met de hoofdstroom van de mormonen, die het gebruik in ere hielden. Naar schatting leven er in Utah nu zo’n 30.000 mensen in polygamie, al weet niemand dat precies. Decker denkt dat het er meer zijn. “Alleen mijn vader had al 205 kleinkinderen, waarvan een groot deel de praktijk ook weer voortzet.” En dat is nog een relatief kleine schare nakomelingen; zij had ‘maar’ 23 broers en zussen; dat gold niet als heel veel.

De argumenten om polygamie te decriminaliseren zijn vooral pragmatisch. Volgens voorstanders is het een manier om de fundamentalistische mormonen, die nu in de schaduw van de maatschappij leven, minder bang te maken voor contact met de buitenwereld. Dat moet ertoe leiden dat slachtoffers van bijvoorbeeld seksueel geweld, dat veel voorkomt in polygame huwelijken, eerder naar de autoriteiten stappen, zonder angst voor vervolging.

Veilig onderkomen voor vrouwen die weg willen

Maar volgens Decker, die twee boeken schreef en de actiegroep tegen polygamie ‘Sound Choices’ oprichtte, werkt dat niet zo. “De druk komt niet van buiten, maar van binnen. Ik ben zelf als kind misbruikt en ik groeide op met angst voor de regering. Maar dat was niet waarom ik er niemand over vertelde. Ik vertelde er niemand over omdat ik door de daders werd bedreigd. Als ik toen het idee had gehad dat ik veilig aangifte kon doen, als er een soort blijf-van-mijn-lijf-huis zou zijn, had ik dat zeker overwogen.”

Als je wil dat mensen naar voren komen, moet je ze praktische ondersteuning aanbieden, zegt Decker. Een veilig onderkomen, therapie, juridische hulp bij de strijd over voogdij. Maar veel van die hulp verdwijnt straks, doordat polygamie niet meer als misdrijf geclassificeerd is.

Een ander argument dat je de afgelopen tijd in Utah veel hoorde, kwam uit de mond van vrouwen, die betoogden dat het hun vrije keuze was om in een polygaam huwelijk te leven. Het is een argument waarvoor sommige conservatieven al vreesden toen Amerika het huwelijk openstelde voor twee mensen van hetzelfde geslacht. Opperrechter John Roberts merkte destijds op dat dan ook niets een discussie over dat getal ‘twee’ in de weg stond.

‘Ik noem het altijd ellendig geluk’

“Ik ben helemaal voor keuzevrijheid”, reageert Decker. “Als een groep volwassenen in alle vrijheid en gelijkheid samen besluiten om als groep een huwelijk aan te gaan, laat ze vooral proberen of dat werkt.” Maar daar gaat het hier niet over, vervolgt ze. Polygamie in Utah is een systeem waarbij mannen wel meerdere vrouwen mogen hebben, maar omgekeerd niet. Waarbij kinderen van jongs af aan geïndoctrineerd worden en blootgesteld aan misbruik. En waarbij achter de retoriek van keuzevrijheid en de schijn van familiegeluk veel verdriet schuilgaat.

“Ik noem het altijd ‘ellendig geluk’”, zegt Decker. “Mensen doen het omdat ze oprecht denken dat het moet van hun geloof. Maar overal om me heen hadden mensen suïcidale gedachten.”

Lees ook:

Het mooie geloof van Mitt Romney

Over het mormoonse geloof van Mitt Romney wordt lacherig gedaan. Maar Simon Critchley, zelf atheïst, ziet het als een echt Amerikaans geloof: de mens kan God worden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden