Nieuws Gerrymandering

Politieke partijen in VS mogen blijven schuiven met kiezers

Demonstranten buiten het Amerikaanse hooggerechtshof. Beeld AP

Amerikaanse kiezers zullen moeten accepteren dat ze kunnen worden geparkeerd in een district waar hun stem totaal niet telt.

Het hooggerechtshof in de VS heeft een einde gemaakt aan jarenlange pogingen om ‘gerrymandering’ ongrondwettig te verklaren. Dat is het zodanig trekken van districtsgrenzen binnen een staat dat één partij de meeste zetels wint, meerderheid of niet.

Het hof deed uitspraak in twee zaken. In North Carolina, waar de Republikeinen het voor het zeggen hebben, wonen ongeveer evenveel Republikeinen als Democraten. Maar dankzij slimme grenzen van kiesdistricten wonnen de Republikeinen bij de Congresverkiezingen vorig jaar tien zetels en de Democraten drie. In de andere zaak, in Maryland, was het omgekeerd en bezorgden de regerende Democraten zichzelf zeven Congresleden en de tegenpartij maar één.

Dat mag dus ook in de toekomst gewoon, en per saldo is dat vooral gunstig voor de Republikeinen. Zonder gerrymandering had hun nederlaag bij de Congresverkiezingen vorig jaar hen nog zestien zetels meer gekost en waren ze de meerderheid kwijtgeraakt in de parlementen van zeven staten.

‘Redelijkerwijs onrechtvaardig’

Toevallig of niet is de beslissing van het hof er een van de conservatieve meerderheid van vijf rechters. Vier doorgaans progressiever oordelende rechters maakten bezwaar. Opperrechter Roberts gaf namens de meerderheid toe dat gerrymandering ‘redelijkerwijs als onrechtvaardig kan worden gezien’, maar vond dat de grondwet het organiseren van verkiezingen nu eenmaal aan de staten overlaat. Als daar politieke manoeuvres mee worden uitgehaald, moeten federale rechters zich daarbuiten houden.

Gerrymandering gebeurt al heel lang: de naam is afgeleid van een vroegnegentiende-eeuwse politicus, Elbridge Gerry, en een kiesdistrict dat er op de kaart uitzag als een salamander. Maar de laatste jaren hebben digitale kaarten en computerprogramma’s het een krachtiger wapen gemaakt. Om daar iets aan te doen, zullen kiezers voortaan in hun eigen staat actie moeten voeren. In een aantal staten is dat ook gelukt en is het trekken van districtsgrenzen aan een onafhankelijke commissie opgedragen.

Volkstelling

De vreugde bij de Republikeinen werd getemperd door een tweede uitspraak van het hooggerechtshof, over de volkstelling van 2020, die ook van invloed zal zijn op toekomstige verkiezingen. De verantwoordelijke minister, Wilbur Ross, is van plan elke inwoner te vragen of hij of zij Amerikaans staatsburger is. Critici voorspellen dat veel mensen die familie hebben zonder papieren, uit angst voor de overheid dan niet willen meewerken. Daardoor zouden naar schatting 6,5 miljoen personen, vooral latino’s, onzichtbaar blijven. Als daarna de districten worden aangepast, zal dat ervoor zorgen dat gebieden waar veel latino’s wonen – die vaak Democratisch stemmen – minder afgevaardigden naar het Congres mogen sturen.

Ross had zelf het initiatief genomen voor dit plan, bleek uit documenten, om de Republikeinen te bevoordelen. Het hooggerechtshof veegde hem daarover de mantel uit. Hij moet nu met een onderbouwing komen die een lagere rechtbank tevreden stelt. Als hem dat niet snel lukt, is het tot vreugde van de Democraten te laat om de vraag nog in de telling van 2020 te gebruiken.

Lees ook: 

Het is uit met de cruciale rol van een parkeerplaats in de Amerikaanse verkiezingen

Republikeinen en Democraten plooien en strijken Amerikaanse kiesdistricten in de meest onmogelijke vormen, wanneer ze dat aan een zetel kan opleveren. Het federale hooggerechtshof spreekt zich er binnenkort over uit of dat nog langer mag.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden