De Italiaanse premier Mario Draghi verlaat donderdagochtend het parlement nadat hij zijn vertrek heeft aangekondigd.

AnalyseItaliaanse regeringscrisis

Politieke crisis in Italië komt op een uiterst beroerd moment voor Europa

De Italiaanse premier Mario Draghi verlaat donderdagochtend het parlement nadat hij zijn vertrek heeft aangekondigd.Beeld ANP / EPA

Europa kijkt bezorgd naar de val van de regering van premier Draghi in Italië. Het land is al jaren een tijdbom onder de euro. Het is de vraag of de afgesproken economische hervormingen nog doorgaan.

Pauline Valkenet

Nu Mario Draghi is afgetreden als premier van Italië en alleen nog een paar maanden de honneurs waarneemt, maakt de Europese Unie zich zorgen over de koers die de economisch zwakke lidstaat zal inzetten. Zal een nieuwe regering nog wel werk blijven maken van de economische moderniseringen die met Brussel zijn afgesproken? En blijft het grote Zuid-Europese land nog wel een vastberaden partner van de Europese Unie en de Navo als het gaat om de oorlog in Oekraïne?

Het lijkt erop dat beide vragen met ‘nee’ zullen worden beantwoord. Want aan de herfstige horizon doemt een zeer rechtse, nationalistische regering op die over deze kwesties anders denkt dan Draghi.

Eerder dan gepland verkiezingen

Zeventien maanden geleden vormde Mario Draghi (74), de voormalige president van de Europese Centrale Bank, als ‘technocraat’ zijn brede coalitieregering. Hij had voldoende statuur, kennis en ervaring om Italië een belangrijke fase in te loodsen: die van modernisering en van gestage economische groei.

Maar drie grote regeringspartijen – de Vijfsterrenbeweging, de Lega en Forza Italia – hebben hem woensdag pootje gelicht. Ze weigerden in het parlement hun vertrouwen in hem te bevestigen. Draghi heeft president Sergio Mattarella daarom donderdagochtend gemeld dat hij aftreedt. De Italianen gaan nu eerder dan gepland een nieuw parlement kiezen: op 25 september.

Hervormingen

Italië heeft onder Draghi de eerste stappen gezet die vereist zijn om aanspraak te maken op zo'n tweehonderd miljard euro uit het EU-coronaherstelfonds binnen te halen. Rome kan dat enorme bedrag krijgen als het in 2026 een aantal belangrijke hervormingen heeft uitgevoerd en ruim vijfhonderd wetten heeft veranderd.

De hervormingen moeten het land aantrekkelijker maken voor Italiaanse en buitenlandse bedrijven. Die zullen in een moderner land, met onder meer een helderder belastingsysteem, minder bureaucratische obstakels, en vlotter werkend rechtssysteem makkelijker kunnen ondernemen. De herstelplannen richten zich daarnaast op vergaande digitalisering en vergroening.

Het moet allemaal voor economische groei zorgen. Dat is niet alleen fijn voor de Italianen, maar voor de hele EU, en met name voor de eurozone. Want Italië is met zijn achterblijvende economische groei en gigantische staatsschuld van zo’n 2500 miljard een constant tikkende tijdbom onder de Europese munt. Tot nu toe heeft de regering Draghi 46 miljard weten binnen te halen, en in de komende weken wordt nog eens 21 miljard naar Rome overgemaakt.

Rechtse politici

Maar de verdere uitvoering van de plannen lijkt nu op losse schroeven komen te staan. Want opiniepeilingen suggereren dat het zeer rechtse blok van de Lega, Forza Italia en de Broeders van Italië de verkiezingen gaat winnen. Met deze drie partijen aan het roer zal er naar verwachting veel veranderen.

Draghi had vier partijloze topexperts op de belangrijke ministersposten gezet: financiën, technologische innovatie, justitie en milieu. Die ‘technische ministers’ zullen plaatsmaken voor rechtse politici. En een regering van Lega, Forza Italia en Broeders van Italië zal aanzienlijk sceptischer zijn over de met Brussel gemaakte plannen – nog afgezien van de vraag of zij überhaupt in staat zou zijn om die uit te voeren.

Forza Italia en de Lega, die in Draghi’s regering zaten, hebben dat de afgelopen maanden ook al laten zien. Zo wil de Lega bijvoorbeeld niet dat de taxibranche wordt geliberaliseerd. Ook heeft zij zich stevig verzet tegen het openbreken van het al jaren gesloten vergunningensysteem voor strandtenthouders. Forza Italia ziet weinig in de geplande hervormingen van het justitiële systeem. Die partij bleek ook allergisch voor het updaten van het kadaster, omdat huiseigenaren dan mogelijk meer onroerendgoedbelasting gaan betalen.

Rusland

Ook ten aanzien van Rusland zijn verschuivingen te verwachten. Het liberale Forza Italia is over het algemeen pro-Navo en Europa-gezind, maar partijleider Silvio Berlusconi zag zichzelf jarenlang als een intieme vriend van Vladimir Poetin en heeft zich over de Russische sancties nogal op de vlakte gehouden. Matteo Salvini van de Lega was tot het uitbreken van de oorlog in Oekraïne een openlijke supporter van Rusland. Broeders van Italië had ook sympathie voor Poetin, maar heeft zich nu wel duidelijk van Rusland en diens oorlog gedistantieerd.

Lees ook:

De zon gaat onder voor Italiaanse strandtenthouders: ‘Ik ben meer dan boos. Ze zetten ons op straat’

Italië moet zijn economie hervormen om in aanmerking te komen voor de miljarden van het EU-coronaherstelfonds. Maar de plannen zullen sommige sectoren hard raken.

En weer moet een ongekozen technocraat Italië uit de penarie helpen

De technocratische premier Mario Draghi, oud-bankier, moet Italië uit de pandemie en de recessie loodsen. In zijn eerste honderd dagen heeft hij zich besluitvaardig getoond. Maar er is ook scepsis. ‘Er wordt te veel verwacht.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden