Corona in de VS

Politici en experts verdeeld over Bidens plan voor vaccinatieplicht

President Joe Biden doet zijn mondkapje af voor zijn speech op een middelbare school op vrijdag, waarin hij onder meer pleitte voor meer voorlichting rond vaccinaties op scholen.  Beeld AP
President Joe Biden doet zijn mondkapje af voor zijn speech op een middelbare school op vrijdag, waarin hij onder meer pleitte voor meer voorlichting rond vaccinaties op scholen.Beeld AP

President Biden verplicht een groot deel van de Amerikaanse werknemers zich te laten vaccineren. Kan dat zomaar?

Redactie Trouw

Het vaccinatiegebod dat Joe Biden aankondigde voor circa honderd miljoen Amerikanen zal onmiddellijk na het uitvaardigen voor de rechter worden aangevochten. Gouverneur Henry McMaster van South Carolina zal het bestrijden ‘tot aan de poorten van de hel’, zo beloofde hij zijn 1,7 miljoen ongevaccineerde burgers. Zijn Republikeinse collega’s uit Florida, Texas, Montana en Arizona zeiden het hem na.

Maar volgens staatsrechtjuristen hebben die rechtszaken weinig kans van slagen, omdat de kwestie de gouverneurs en hun ambtenaren niet raakt. En veel bedrijven zien de verplichting maar al te graag komen.

De vaccinatiegraad omhoog

Biden hield donderdag een hard getoonzette toespraak over de coronasituatie in de VS. “We zijn geduldig geweest, maar ons geduld begint op te raken, jullie weigering heeft ons allemaal veel gekost”, zei hij tegen de 80 miljoen Amerikanen, een kwart van de bevolking, die zich tot nu toe niet hebben laten vaccineren.

De president presenteerde zes maatregelen om de vaccinatiegraad omhoog te krijgen en de besmettingen (dagelijks bijna 150.000) en sterfgevallen (nu ruim 1500 per dag) omlaag te krijgen. Zo vervalt de mogelijkheid voor federale ambtenaren om onder vaccinatie uit te komen door zich te laten testen. Hetzelfde geldt voor werknemers van bedrijven die voor de federale overheid werken. Er komen meer en goedkopere testen beschikbaar, en wordt de aanvoer van geneesmiddelen versneld, zoals monoklonale antistoffen, die het immuunsysteem ruggensteun geven.

Vrees voor werknemers die ontslag nemen

De maatregelen om meer mensen gevaccineerd te krijgen, raken zo’n honderd miljoen Amerikanen. Een deel daarvan is al gevaccineerd, hoeveel extra ingeënt zullen worden, is nog niet duidelijk.

Het meest controversiële onderdeel van Bidens plan is de vaccinatieplicht voor werknemers. Maar terwijl in een aantal conservatieve staten, waar veel vaccinscepsis heerst, de Republikeinse gouverneurs fulmineerden over een aantasting van de persoonlijke vrijheid van hun burgers, kwamen uit het bedrijfsleven gemengde reacties. De organisatie van bedrijven in de voedselindustrie van de staat Washington vreest dat werknemers liever ontslag zullen nemen, en is “diep bezorgd over hoe dit de productieketen zal verstoren, die het toch al zo moeilijk heeft”.

Maar andere organisaties, zoals de Amerikan Chamber of Commerce, verwelkomden de maatregel. Advocaat Jason Rittereiser in Seattle, gespecialiseerd in het arbeidsrecht rond corona, denkt dat de regering-Biden het bedrijven juist gemakkelijker heeft gemaakt. Ze hoeven immers niet bang te zijn dat in een tijd van personeelsschaarste een vaccinatieplicht hun werknemers naar een concurrent doet overlopen.

Polarisatie dreigt

Volgens staatsrechtjuristen staat Biden sterk met zijn maatregel. Het Hooggerechtshof heeft in 1905 al beslist dat een algemene vaccinatieplicht toegestaan is. Die plicht afkondigen is voorbehouden aan de afzonderlijke staten. Maar Bidens ministerie van arbeidszaken kan wel regels uitvaardigen die de werkplek veiliger maken.

Sommigen gaan die maatregelen nog niet ver genoeg. Commentator Leana Wen van de Washington Post, voormalig hoofd van de gezondheidsdienst van Baltimore, noemde de maatregel halfbakken. Volgens haar had Biden vaccinaties verplicht moeten stellen voor passagiers op binnenlandse vliegtuigen, treinen en bussen, en zou hij op scholen vaccinatie van kinderen van 12 en ouder moeten verplichten.

Maar de hardere opstelling van Biden tegenover niet-gevaccineerde Amerikanen kan op lange termijn averechts werken, waarschuwt hoogleraar bestuurskunde Brendan Nyhan van Dartmouth College op de in peilingen gespecialiseerde site Fivethirtyeight.com. “Als de houding over vaccins steeds sterker verbonden raakt met iemands partijvoorkeur en ideologie, kunnen we een polarisatie krijgen over vaccinaties, die op den duur de groepsimmuniteit bedreigt van een hele reeks ziektes.”

Lees ook:

Biden zet tachtig miljoen ongevaccineerde Amerikanen voor het blok: ‘Ons geduld raakt op’

Joe Biden kondigde donderdag een offensief aan tegen het coronavirus dat in zekere zin ook een offensief is tegen tachtig miljoen Amerikanen. Die moeten zich zo snel mogelijk laten vaccineren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden