Demonstraties

Polen stelt invoering van controversiële abortuswet uit

Demonstratie in het centrum van Warschau tegen de nieuwe strenge abortuswetgeving op vrijdag 30 oktober.Beeld Getty Images

De controversiële nieuwe abortuswetgeving in Polen loopt vertraging op. Onder druk van massaprotesten lijkt de rechts-conservatieve regering in Warschau de invoering van de strengere wet uit te stellen.

De regering van Polen heeft de implementatie van strengere abortuswetgeving in het Oost-Europese land uitgesteld. Twee weken geleden bepaalde het Poolse Constitutionele Hof dat vrouwen voortaan ook kinderen op de wereld moeten zetten indien die niet levensvatbaar of zwaar gehandicapt zullen zijn.

De uitspraak van het hof stuitte op felle kritieke van grote delen van de bevolking en leidde tot de omvangrijkste straatprotesten sinds de val van het communisme begin jaren negentig. Door het hele land kwamen de afgelopen twee weken vrijwel dagelijks tienduizenden demonstranten in verzet tegen de nieuwe wetgeving. Afgelopen vrijdag waren er in de hoofdstad Warschau alleen al meer dan 100.000 mensen op de been.

De massale weerstand kwam vermoedelijk als een verrassing voor de rechts-conservatieve regering van Polen die sinds 2015 aan de macht is. Dinsdag liet de stafchef van premier Mateusz Morawiecki van regeringspartij PiS dan ook weten dat er nog ‘gedebatteerd’ moet worden over de kwestie. “Er is een discussie gaande en het zou goed zijn om wat tijd te nemen voor een dialoog en een nieuwe weg te vinden in deze situatie die de emoties hoog doet oplopen.”

Een feitelijk verbod

Vóór de gerechtelijke uitspraak van 22 oktober behoorde de abortuswetgeving in Polen ook al tot een van de strengste van Europa. Slechts in drie situaties was het voortijdig afbreken van de zwangerschap toegestaan: na een verkrachting, als het leven van de moeder gevaar liep, of als de foetus zwaar beschadigd was. Vorig jaar ging het in zeker 98 procent van alle legale abortussen om die laatste reden, waardoor de recente uitspraak van het hof abortus feitelijk verbiedt.

De oude wetgeving stamt uit 1993 en werd vorig jaar door een aantal parlementsleden van PiS aangevochten bij het Constitutionele Hof - waarvan het merendeel van de rechters door diezelfde partij werd aangesteld - dat vorige maand dus oordeelde dat abortus in het geval van ernstige geboorteafwijkingen ongrondwettelijk is.

Alhoewel de invoering van die nieuwe regelgeving voor afgelopen maandag op de rol stond, werd de nieuwe wet toen niet gepubliceerd. En zonder publicatie is de wet niet rechtsgeldig. Of van uitstel ook afstel komt, is overigens nog maar de vraag. Dinsdag kwam de PiS-gezinde president Andrzej Duda al met een nieuw voorstel. Als het aan hem ligt komt er een nieuwe wet die abortus toestaat voor foetussen met levensbedreigende afwijkingen, maar die dit verbiedt in het geval van afwijkingen zoals het syndroom van Down.

Vooralsnog heeft dat plan echter weinig kans van slagen. In het parlement is er (nog) geen meerderheid voor, omdat de extreem-conservatieve vleugel van PiS waarschijnlijk niet akkoord zal gaan met het voorstel.  Tegelijkertijd vinden veel demonstranten het voorstel juist nog te streng. Diverse activistische groepen lieten dinsdag dan ook weten weinig zin te hebben in een dialoog met de regering en door te gaan met protesteren.

Lees ook:

‘Dit is oorlog!’ Een vrijwel volledig verbod op abortus zet Polen in vlam

De strenge Poolse abortuswetgeving is nog verder aangescherpt. Critici denken dat premier Kaczynski zo de aandacht wil afleiden van de coronacrisis en de economische malaise. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden