Migranten

Polen maakt zich op voor jaarlijkse nationalistenmars: ‘Massale immigratie moet worden tegengegaan’

Poolse ordetroepen kijken naar migranten aan de grens met Wit-Rusland. Beeld AFP
Poolse ordetroepen kijken naar migranten aan de grens met Wit-Rusland.Beeld AFP

Donderdag is de grote dag voor Poolse nationalisten. Zoals ieder jaar komen zeer conservatieve en nationalistische bewegingen uit heel Europa naar Warschau om mee te lopen in de ‘Onafhankelijkheidsmars’.

Ekke Overbeek

De mars knoopt dit jaar aan bij de situatie aan de oostgrens, waar duizenden migranten proberen de EU binnen te komen. De Poolse staatstelevisie bericht de hele dag over ‘de bestorming van de grens’. Premier Mateusz Morawiecki spreekt van oorlog, weliswaar een hybride oorlog, maar toch, een conflict waarbij duizenden soldaten aan de grens gelegerd zijn.

“De grens is voor ons heilig”, zegt Michal Mikucki plechtig in het lokale hoofdkantoor van de Groot-Poolse Jeugd in Bialystok, de hoofdstad van de grensprovincie. “Wij moeten doortastend optreden.” Dat doet de Poolse regering: elke migrant die het grenshek over komt wordt zonder pardon terug naar Wit-Rusland gedrongen.

Mikucki hekelt ‘linkse en liberale milieus’ die foto’s van kindertjes publiceren die dagen door de koude, natte bossen zwerven en samen met hun ouders worden gedeporteerd. “Smokkelaars zorgen ervoor dat groepen voor de helft uit kinderen bestaan. Ze weten heel goed hoe ze de publieke opinie moeten bespelen. We mogen niet buigen voor die chantage.”

‘Polen moet een culturele eenheid vormen’

De boodschap van de jonge nationalisten is helder: “Massale immigratie moet worden tegengegaan. Polen moet een culturele eenheid vormen.” Zo niet, dan dreigt Polen hetzelfde te overkomen als West-Europa: ‘misdaad, verpauperde wijken en bendes’. “Maar als ik zie hoe onze grens wordt verdedigd, ben ik niet bang dat hier hetzelfde gaat gebeuren.”

Mikucki loopt donderdag met andere leden van de Groot-Poolse Jeugd mee in de mars in Warschau. Hij schetst het Polen zoals hij het zou willen: lhbt+-organisaties worden kort gehouden, abortus wordt verboden, buitenlandse invloed op de economie beperkt en de jeugd opgevoed in nationalistische geest.

Dat klinkt alsof de Poolse regering aan het woord is, maar de huidige machthebbers zijn voor deze jeugdbeweging niet radicaal genoeg. “Ze pakken lang niet altijd door”, meent Mikucki. Hij wuift kritiek weg dat zijn organisatie fascistisch zou zijn. “Alleen al het feit dat wij ons baseren op de maatschappelijke leer van de katholieke kerk laat zien dat we niet fascistisch kunnen zijn.”

Bolwerk van christelijk Europa

Als het gaat om de ‘oorlog’ aan de grens staan ze pal achter de regering. Polen is weer het verst vooruitgeschoven bolwerk van christelijk Europa – ‘Antemurale Christianitatis’ – zoals dat in vervlogen eeuwen heette. “Polen was het land dat Europa verdedigde tegen andere religies”, weet Mikucki, voor wie geschiedenis duidelijk een bron van inspiratie is. “Dat begrip heeft een nieuwe betekenis gekregen.”

Het werd in 2015 weer van stal gehaald, toen honderdduizenden migranten via de Balkan naar West-Europa trokken. “Toen werd ‘Antemurale’ vooral gebruikt voor Hongarije, dat de migratie een halt toeriep met behulp van hekken en militairen. De geschiedenis herhaalt zich, alleen is het nu Polen dat deze rol vervult.”

Sommige ultrarechtse organisaties werken openlijk samen met de regering. Dat is een paar straten verderop goed zichtbaar, in het lokale kantoor van Adam Andruszkiewicz. De minister in de kanselarij van premier Morawiecki was ooit voorzitter van de Groot-Poolse Jeugd. In zijn kantoor in Bialystok zetelt de Stichting Voor Polen, die wordt beheerd door zijn rechterhand, Bartosz Sokolowski.

Een spandoek met: ‘Wij danken de grenswachters’

Sokolowski is net terug van de grens voor ‘een verkenning’ en is druk met het voorbereiden van de reis naar Warschau. “Onze groep heeft morgen een spandoek met daarop: ‘Wij danken de grenswachters’. We willen laten zien dat de meerderheid van de Polen achter ze staat.”

Aan de muur hangt een portret van de vooroorlogse nationalistenleider, Roman Dmowski, antisemiet en bewonderaar van Mussolini. ‘Absurd’ noemt Sokolowksi de vergelijking met fascisme. “Wij zijn Poolse patriotten. Polen heeft zijn eigen, rijke nationale idee. Daar zijn we trots op. Ik ben nog nooit veroordeeld wegens het propageren van totalitaire ideologie. Tijdens de oorlog zaten onze leiders in concentratiekampen.”

Ook hij ziet de overeenkomst met voorbije eeuwen. “Niet elke Pool kent misschien het begrip ‘Antemurale’, maar men begrijpt wel direct waar het over gaat. Wij beschermden de westerse beschaving in 1683 tegen de Turken en in 1920 tegen de bolsjewieken.” Er zijn volgens hem duidelijke paralellen met deze glorieuze overwinningen uit het verleden. “Polen verdedigt ook dit keer de grenzen van Europa, alleen is het nog geen totale oorlog zoals vroeger.”

Lees ook:

Poolse oud-president over de kwetsbaarheid van democratie: wat waren we naïef

Hij maakte van dichtbij mee hoe Polen democratiseerde, was tien jaar president en dacht dat de democratie niet kapot te krijgen was. ‘Ik schaam me nu dat ik zo naïef was.’

Deze Polen gaan dwars tegen het harde migratiebeleid in, en redden hulpeloze vluchtelingen

Aan de grens met Wit-Rusland duwt de Poolse grenswacht vluchtelingen terug. Ook kinderen. Dat stuit de inwoners van het Poolse Michalowo tegen de borst. In toenemende mate vangen zij de vluchtelingen op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden