AnalyseVergelding

Poetin wreekt zijn vernedering met bommenregen op steden

Auto's staan in brand na een aanval op Kiev.  Beeld REUTERS
Auto's staan in brand na een aanval op Kiev.Beeld REUTERS

Met arbitraire bombardementen op Oekraïense steden vergold de Russische president Poetin de explosie op zijn geliefde Krimbrug. Een wanhoopsdaad en een flinke escalatie.

Jarron Kamphorst

Nog voor de officiële uitleg kwam, was al duidelijk wat het Russische antwoord was op de explosie op de Krimbrug van afgelopen zaterdagochtend. Ruim een dag na de ontploffing op de brug, die het geannexeerde Oekraïense schiereiland de Krim verbindt met het Russische vasteland, bestempelde president Poetin het incident als een ‘terroristische aanval’ die werd uitgevoerd door de Oekraïense veiligheidsdiensten. En dus was het wachten op een vergeldingsactie.

Die weerwraak begon maandagochtend vroeg in de vorm van een dodelijke bommenregen op meerdere Oekraïense steden. Onder meer in de hoofdstad Kiev ontploften talloze projectielen, onder andere in de buurt van een speeltuin in een stadspark. Ook meldden Oekraïense media bombardementen in Lviv, Dnipro, Ternopil en andere plaatsen. Bij de aanvallen kwamen zeker elf mensen om het leven.

Kremlin zwijgt over burgerdoelen

Kort nadat de vergeldingsactie begon, volgde ook de officiële verklaring vanuit Moskou. Tijdens een bijeenkomst van de Veiligheidsraad liet Poetin in reactie op de explosie op de Krimbrug weten dat “het onmogelijk is om dergelijke acties onbeantwoord te laten”. Daarom besloot het Kremlin over te gaan tot “een grootschalige aanval met precisiewapens op energie-, militaire en communicatiefaciliteiten in Oekraïne”.

De uitleg past in het beeld dat Moskou de eigen bevolking consequent voorhoudt: naar eigen zeggen bestookt het enkel militaire en infrastructurele doelen. Over bommen die burgerdoelen raken, zwijgt het Kremlin in alle toonaarden.

Bewuste tactiek: angst zaaien

Toch lijken de aanvallen een bewuste tactiek. Door ogenschijnlijk lukraak op steden te schieten en zo angst te zaaien onder de Oekraïense bevolking, hoopt Moskou waarschijnlijk de regering in Kiev op de knieën te krijgen. Eerder paste het Russische leger diezelfde tactiek toe. Dat was onder meer bij het beleg van de Zuid-Oekraïense stad Marioepol, die na weken van aanhoudende bombardementen, eveneens op talloze burgerdoelen, uiteindelijk ten prooi viel aan de Russische bezettingsmacht.

Hoewel Poetin met dit soort nietsontziende aanvallen zijn kracht wil tonen, hebben de acties juist veel weg van een wanhoopsdaad. Omdat het Russische leger het tij op het slagveld maar niet weet te keren en zich de oprukkende Oekraïners niet van het lijf weet te houden, vervalt het Kremlin in terreur.

Niet voor niets probeerde Poetin zijn acties kracht bij te zetten met onheilspellende taal. “Laat er geen twijfel over bestaan”, stelde hij ten overstaan van de Veiligheidsraad. “Als pogingen tot terroristische aanslagen aanhouden, zal het antwoord van Rusland nog harder zijn.” Gezien de retoriek die Poetin recentelijk bezigde met betrekking tot de inzet van nucleaire wapens, kunnen die woorden worden opgevat als een dreigement.

Persoonlijke vernedering voor Poetin

Grote vraag is waarom het Kremlin nu opeens besluit tot deze escalerende stap. De afgelopen weken leed het Russische leger op diverse plekken verliezen die net zo goed een vergeldingsactie hadden kunnen uitlokken. Een deel van het antwoord ligt vermoedelijk in het persoonlijke aspect. De explosie op de Krimbrug was een klap in het gezicht van Poetin zelf, die het bouwwerk als zijn persoonlijke prestigeproject beschouwt. Wie daaraan komt, vernedert hem persoonlijk en moet het dus ontgelden.

Sowieso lijkt het er steeds meer op dat Poetin in toenemende mate persoonlijk betrokken is bij militair-strategische besluiten. Sinds het begin van de invasie moesten minstens acht hooggeplaatste militairen het veld ruimen. Daarnaast klinkt er steeds meer openlijke kritiek op minister van defensie Sergej Sjojgoe en de stafchef van de Russische strijdkrachten Valeri Gerasimov.

Interne onenigheid

Hoewel de kritiek nog niet Poetin zelf betreft, suggereren de personele wisselingen en hekeling van hooggeplaatste figuren dat er achter de schermen onenigheid heerst over het verloop van de oorlog. Daarmee neemt de druk op Poetin als opperbevelhebber eveneens toe en dus laat hij zich gelden door te reageren met een van hem bekend recept: escaleren en arbitrair aanvallen. Of hij die lijn de komende tijd doorzet, moet worden afgewacht.

Lees ook:

Explosie op Krimbrug is regelrechte vernedering voor Poetin

Een explosie op de brug die de bezette Krim verbindt met het Russische vasteland is de zoveelste strategische klap voor het Kremlin. Maar bovenal is het een vernedering voor president Poetin.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden