AnalysePoetin-toespraak

Poetin verkoopt impopulaire maatregel met dreigende taal

Politieagenten pakken een man op in Novosibirsk. Daar was opgeroepen te betogen tegen de afgekondigde ‘gedeeltelijke mobilisatie’ voor de oorlog in Oekraïne.  Beeld AFP
Politieagenten pakken een man op in Novosibirsk. Daar was opgeroepen te betogen tegen de afgekondigde ‘gedeeltelijke mobilisatie’ voor de oorlog in Oekraïne.Beeld AFP

Veel dreigende taal richting het Westen uitte president Poetin in zijn tv-toespraak tot het Russische volk. Maar zijn stoere taal lijkt vooral bedoeld als compensatie voor de Russische verliezen en een impopulaire maatregel, mobilisatie.

Eric Brassem

“Dit is geen bluf”, zei president Poetin, net over de helft van zijn speech, die woensdagochtend op de Russische staatstelevisie werd uitgezonden. Eigenlijk zou Poetin dinsdagavond al op tv verschijnen, maar toen was hij kennelijk nog niet uitgesleuteld.

Poetin praatte de natie bij over de dinsdag afgekondigde ‘referenda’ in de bezette Oekraïense gebieden, om die bij Rusland te kunnen inlijven, en over een ‘gedeeltelijke mobilisatie’ ter versterking van de ‘speciale militaire operatie’ – zoals Poetin zijn oorlog blijft noemen.

Poetin nam ook de tijd om het Westen te waarschuwen dat Rusland zijn kernwapens zal inzetten als het bedreigd wordt. Praten over kernaanvallen op westerse doelen is allang gewoon geworden op de Russische televisie, maar zo expliciet uit de mond van Poetin hadden we het zelden of nooit gehoord.

Kernaanval op Rusland

Als rechtvaardiging voerde Poetin aan dat het Westen “niet langer verbergt dat Rusland met alle middelen verslagen moet worden op het slagveld, en dan moet worden ontdaan van al zijn politieke, economische, culturele, en in zijn algemeenheid van iedere vorm van soevereiniteit, met een complete plundering van ons land.”

Bronvermelding liet Poetin achterwege, ook toen hij repte van ‘sommige hooggeplaatste functionarissen van leidende Navo-landen’, die praten ‘over de mogelijkheid en de toelaatbaarheid om kernwapens tegen Rusland in te zetten.”

Hen herinnerde Poetin eraan “dat ons land ook verschillende vernietigingswapens heeft, sommige zelfs nog moderner dan die van de Navo. En als de territoriale veiligheid van ons land wordt bedreigd, zullen we zonder aarzelen alle middelen die ons ter beschikking staan gebruiken om Rusland en ons volk te beschermen. Dat is geen bluf.”

Geen eisen of ultimatums aan het Westen

Opmerkelijk is dat Poetin twee dingen niet zei. Hij herhaalde niet wat oud-president en havik Dmitri Medvedev dinsdag expliciet wel zei: als de Oekraïense grondgebieden straks na de beoogde ‘referenda’ Russisch worden, kan Rusland daar ‘alle mogelijke middelen’ – dus ook kernwapens – gebruiken om ze te verdedigen. Verder liet Poetin nadere eisen of ultimatums aan het Westen of Oekraïne achterwege.

Met zijn boodschap richtte Poetin zich dus in de eerste plaats tot het Russische volk, op een moment dat hij zwaar onder druk staat. Rusland heeft een gevoelige militaire tegenklap in de provincie Charkov geïncasseerd, wat ook in debatprogramma’s een thema is. Militaire bloggers klagen steen en been, en roepen om krassere maatregelen.

Poetin moest iets doen, en liet het niet alleen bij dreigende taal richting het Westen. Hij kondigde met directe ingang een ‘gedeeltelijke mobilisatie’ af. De 300.000 reservisten die onder de wapenen moeten, krijgen eerst extra training, verzekerde Poetin. Bekend, ook in Rusland, is dat het bij de troepen in Oekraïne nogal eens schort aan training, evenals aan bewapening en inbedding in een commandostructuur. Details over wie onder de mobilisatie vallen liet Poetin in het vage, net zoals maatregelen die hij aankondigde om de wapenproductie op te voeren.

Bedreiging door de Navo, alweer

Rusland moet zich weren tegen bedreiging door de Navo, dat voerde Poetin in februari al aan ter rechtvaardiging van de grootscheepse invasie. Zijn verklaring nu, dat het Oekraïense leger rechtstreeks ‘onder bevel van de Navo’ opereert, is van hetzelfde laken een pak, om de mobilisatie te verkopen. Poetin riskeert daarmee nog meer Russische doden en serieuze maatschappelijke onvrede.

Een positieve boodschap voor Russen die bezorgd zijn over de voortgang van de oorlog had Poetin trouwens ook: de Donbas is nu ‘bijna helemaal gezuiverd van de nazi’s’. Ook elders bevrijdt het Russische leger ‘stap voor stap’ het Oekraïense volk. De Oekraïners zijn namelijk ‘gijzelaars’ van een bewind dat de inwoners martelt en steden en kerncentrales bombardeert.

Lees ook:

Gedeeltelijke mobilisatie leidt tot uittocht en paniek onder Russen

Vliegtickets naar het buitenland zijn nauwelijks verkrijgbaar en op Google wordt volop gezocht naar manieren om de dienstplicht te ontlopen.Russen proberen massaal aan de gedeeltelijke mobilisatie te ontkomen.

‘Poetin heeft een mobilisatie eerder nooit aangedurfd. Dat was niet voor niets’

‘Ruslandkenners spreken van een wanhoopsdaad, nadat president Poetin een gedeeltelijke mobilisatie afkondigde. ‘Maar dat wil niet zeggen dat het ongevaarlijk is.’

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden