Wit-Rusland

Poetin neemt Loekasjenko in een liefdesgreep

Loekasjenko en Poetin omhelzen elkaar in 2017 in Minsk.Beeld AP

De Russische president Vladimir Poetin was er deze week snel bij om zijn Wit-Russische collega Aleksandr Loekasjenko geluk te wensen. Ze hebben elkaar nodig.

Snel zond de Russische president Poetin een gelukstelegram aan collega Loekasjenko na diens verkiezingszege in Wit-Rusland. Dat was opmerkelijk in het licht van de scherpe woordenwisselingen tussen Moskou en Minsk net voor de verkiezingen, volgend op de arrestatie van 32 Russen. Volgens Loekasjenko maakten die deel uit van een huurlingenlegertje dat geleid wordt door een obscure zakenman uit Poetins entourage. Ze zouden Wit-Rusland zijn binnengedrongen om in innige samenwerking met de oppositie onrust te zaaien en een greep naar de macht te doen.

Maar aan de vooravond van de verkiezingen leek de zaak weer efficiënt gesust en spraken beide presidenten af de zaak ‘tot op de bodem’ uit te zoeken.

Soms stormachtige haat-liefdeverhouding

Met Rusland heeft Loekasjenko een soms stormachtige haat-liefdeverhouding. Beide landen vormen een ‘uniestaat’ met een open gemeenschappelijke grens. De Wit-Russische economie bleef jarenlang overeind dankzij de export van olieproducten, gemaakt met goedkope Russische olie. Moskou draait die kraan nu dicht, omdat Loekasjenko verdere integratie van de twee landen dwarsboomt. Daarmee hoopt hij het Westen te paaien, voor hem ook een reden om bijvoorbeeld de Russische annexatie van de Krim niet te erkennen.

Hard ingrijpen tegen betogers in Wit-Rusland zal die pogingen weer tenietdoen en Loekasjenko terugdrijven in de armen van Rusland. De openlijke steun van het Kremlin op dit meest precaire moment aan Loekasjenko zal hem inschikkelijker maken richting Rusland. Met Loekasjenko aan het roer blijft de door Moskou zo gewenste vergaande integratie van de twee voormalige Sovjetstaten op de agenda. Maar hoe dan ook zal Poetins snelle felicitatie niet licht worden vergeten door de Wit-Russische bevolking, die massaal gestemd lijkt te hebben voor een andere koers.

De meesten droegen witte polsbandjes, symbool van de oppositie

Dat is ook Poetin niet ontgaan. In Moskou stonden zondag op een kilometer van het Kremlin duizenden Wit-Russen tot wel zes uur in de rij om te gaan stemmen in hun ambassade. Over hun sympathie geen twijfel: de meesten droegen witte polsbandjes, symbool van de oppositie. Toch luidde de officiële uitslag dat, net als in talloze stembureaus in Wit-Rusland, op miraculeuze wijze Loekasjenko en niet zijn rivale Svetlana Tichanovskaja had gewonnen.

De verkiezingscampagne vond plaats zonder internationale waarnemers of buitenlandse journalisten. De campagne van Tichanovskaja, die inmiddels is uitgeweken naar het buitenland, werd gedwarsboomd door arrestaties van haar teamgenoten en het verbieden van verkiezingsbijeenkomsten. De eerste analyses laten zien dat net als vorige keren sprake was van grootschalige stembusfraude in Wit-Rusland.

In 2010 was Poetin al even snel met het feliciteren van Viktor Janoekovitsj, na diens overwinning in de Oekraïense presidentsverkiezingen. Maar de legitimiteit van Janoekovitsj stond toen niet ter discussie. Hij had in die dagen de steun van de meerderheid van de bevolking. De onvrede die de jaren daarna ontstond over Janoekovitsj en de corruptie in Oekraïne leidde uiteindelijk tot zijn val na een maanden durend protest.

Ook Loekasjenko vreest een volksopstand. De Russische steun is voor hem een cruciale strohalm om zijn machtspositie te verstevigen. Beide partijen weten dat ze elkaar nodig hebben.

Lees ook:

‘Oppositieleidster Wit-Rusland gedwongen te vertrekken’

De Wit-Russische oppositieleidster Svetlana Tichanovskaja is door de autoriteiten gedwongen het land te verlaten te midden van bloedige protesten tegen de omstreden herverkiezing van president Alexander Loekasjenko. Dat zei haar campagneteam dinsdag.

‘Loekasjenko staat politiek zwak, maar hij kan wel doden’

De oppositie in Wit-Rusland houdt rekening met harde repressie van Loekasjenko om aan de macht te blijven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden