InterviewTom Middendorp

Poetin legt een strop rond Kiev. ‘Hij kan Zelenski met een moreel dilemma opzadelen’

Satellietbeelden van Russische voertuigen voor een vernietigde brug in Irpin, een voorstad van Kiev.   Beeld AP
Satellietbeelden van Russische voertuigen voor een vernietigde brug in Irpin, een voorstad van Kiev.Beeld AP

De Russische krijgsmacht is na twee weken minder ver dan gepland. Maar: niet vastgelopen, waarschuwt Tom Middendorp.

Eric Brassem

De Russische troepen verstevigen hun greep op Kiev. De kolonne die dagenlang boven Kiev vaststond, heeft zich verspreid, blijkt uit verse satellietbeelden. Ook vanuit het noordoosten naderen eenheden. “De Russen willen kennelijk de routes van en naar de hoofdstad afsluiten”, zegt Tom Middendorp, oud-commandant der Strijdkrachten en Strategisch Adviseur bij het Haagse Centrum voor Strategische Studies HCSS.

De ‘strop rond Kiev’ biedt Poetin diverse opties. “Hij kan president Zelenski met een moreel dilemma opzadelen door te zeggen: ‘ik geef je een kans om er vreedzaam uit te komen. Zo niet, dan dwing je me om geweld te gebruiken, wat heel veel levens gaat kosten.’ Als dat niet werkt, vrees ik dat hij het geweld gaat opschalen.”

Middendorp beaamt dat de invasie trager verloopt dan de Russen hadden gepland, zeker rond de hoofdprijs: Kiev. “Geheel volgens de Russische doctrine wilden ze eerst met precisie-luchtaanvallen strategische doelen uitschakelen, zoals luchtafweerinstallaties en communicatiecentra; en daarna met speciale troepen en luchtmobiele eenheden vliegvelden en dergelijke bezetten. Maar die moeten binnen twee, drie dagen ondersteuning over de grond krijgen, en dat is niet gelukt.”

null Beeld Bart Friso
Beeld Bart Friso

Onderschat

Volgens Middendorp heeft Poetin de weerstand onderschat. “Ze dachten het minderwaardige Oekraïense leger snel te kunnen verslaan, waarna het hele volk en het land zouden breken. Maar na twee weken valt de voortuitgang toch wat tegen. Ze worstelen wat ze met de steden moeten doen: wel of niet binnentrekken, maar op dat laatste zijn hun eenheden niet getraind. Nu zitten ze eromheen om ze te beschieten.”

Kiev innemen is nog moeilijker dan Marioepol of Charkov, voorspelt Middendorp. “Het is een zwaar gefortificeerde, grote stad. De Oekraïners kennen ieder dak, iedere steeg, en de riolering vanwaar ze kunnen aanvallen.”

Oekraïne past een les toe uit 2014, toen Rusland de Krim annexeerde en de strijd losbarstte om de Donbas. “Ze zijn niet overal in de verdediging gegaan, maar hebben zich teruggetrokken in de steden. Daar kunnen de Russen hun gevechtskracht veel moeilijker ontplooien, en zijn ze veel kwetsbaarder.”

‘Een paar dagen geen eten krijgen tast ook het moreel aan’

Gebrekkige logistiek draagt ook bij aan de stagnatie, waarvoor het konvooi boven Kiev symbool stond. “Ze vechten over een front van meer dan 1000 kilometer breedte, met lange aanvoerlijnen. Iedere dag brandstof, eten en drinken bij al die eenheden te krijgen, dat is een nachtmerrie. Een paar dagen geen eten krijgen tast ook het moreel van soldaten aan.”

De beelden die Oekraïners verspreiden van vernietigde Russische tanks en gevechtstoestellen geven een eenzijdig beeld, waarschuwt Middendorp. Rusland kan moeilijk beelden over Oekraïense verliezen verspreiden: “Die zouden bevestigen hoeveel geweld er gebruikt wordt, dat het geen bevrijdingsactie is, maar een bezetting.”

In het zuiden kan Rusland wel bogen op voortgang. “Vanuit de Krim en de rebellenregio’s Donetsk en Loegansk konden de Russen vanuit twee kanten de kuststrook innemen. Al wekenlang gaan geruchten over een amfibie-aanval op Odessa. Volgens mij hebben de Russen hun handen meer dan vol aan het in stand houden van de huidige aanvoerlijnen, maar wellicht wil Poetin daar toch troepen voor vrijmaken.”

Met opgeheven hoofd een uitweg vinden

De tijd werkt in het voordeel van Oekraïne, denkt Middendorp. De sancties beginnen te bijten. En: “Oekraïne kan een guerrillastrijd langer volhouden dan Rusland. Dat heeft niet genoeg troepen om alle steden onder controle te krijgen en te houden. Daar kan Poetin zijn hand overspelen. Ik hoop dat hij dat ook inziet en concludeert: ik ga met opgeheven hoofd een uitweg vinden.”

Zo’n uitweg zou de veroverde landcorridor naar de Krim kunnen zijn, en de verhinderde ‘genocide tegen de Russischtalige Oekraïners’, beaamt Middendorp. “Het is de kunst, ook voor het Westen, om die uitweg te vinden. Als je te veel benadrukt dat het allemaal niet zo gelopen is als Poetin wil, zal hij misschien het tegendeel willen bewijzen, en verder escaleren.”

Lees ook:

Rusland heeft Zuid-Oekraïne in de tang, rukt op richting Odessa

Het Russische leger maakt in het zuiden van Oekraïne vorderingen. Havenstad Odessa komt langzamerhand in het vizier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden