Pentagon-lek onthult uiterst geheime informatie over Oekraïens offensief
Een nachtmerrie wordt werkelijkheid voor het Pentagon: strikt geheime defensiedocumenten over Oekraïne zwerven rond op het internet.
Oekraïne kan al komende week door zijn Buk-luchtafweerraketten heen zijn, en volgende maand helemaal weerloos zijn tegen Russische bommenwerpers. En de Navo heeft wel degelijk militairen in het land, een kleine honderd commando’s uit de VS, Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Letland.
Dat en nog veel meer stond zomaar op een dag in januari op een babbelkanaal op internet, in documenten die een anonieme gebruiker erop had gezet. Daarna verhuisde de informatie naar een server waar gamers elkaar ontmoeten, vervolgens naar het sociale kanaal Telegram en uiteindelijk naar Twitter. The New York Times schreef er afgelopen week over.
En pas toen kwam het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van defensie, erachter dat een nachtmerrie werkelijkheid was geworden: uiterst geheime informatie, de afgelopen maanden bijeengebracht voor de hoogste militaire adviseur van president Joe Biden, generaal Mark Milley, was uitgelekt. De Amerikaanse inlichtingendiensten weten nog niet waar het gaat eindigen: vrijdag kwamen er via Twitter nog weer honderd documenten bij.
Sommige informatie is duidelijk bewerkt
Op een paar uitzonderingen na – hier en daar was informatie over de oorlog in Oekraïne overduidelijk bewerkt om Russische verliezen kleiner te maken – lijken de documenten echt. Als dat zo is, hebben regeringen van diverse landen het een en ander uit te leggen.
Terwijl bijvoorbeeld Zuid-Korea als beleid heeft dat het geen wapens levert aan landen in oorlog, reppen de documenten over een plan om via Polen 330.000 granaten te leveren die Oekraïne hard nodig heeft. De Wagner Groep, die in Oekraïne met huurlingen de Russische militaire inspanningen ondersteunt, probeert op zijn beurt in Turkije wapens te kopen met het West-Afrikaanse land Mali als tussenhandelaar.
Een incident tussen een Brits spionagevliegtuig en Russische gevechtsvliegtuigen in september vorig jaar bij het door Rusland bezette schiereiland Krim lijkt ernstiger te zijn geweest dan destijds door de Britse regering werd gemeld. De Russische piloten waren roekeloos dichtbij gekomen en hadden door een ‘technisch mankement’ een raket ‘losgelaten’, liet de Britse minister van defensie Ben Wallace destijds aan het parlement weten. De Amerikanen noemen het een stuk minder omfloerst een geval van ‘bijna neerschieten’.
Gebruiksaanwijzing van een verrekijker
De documenten waarschuwen ook dat Rusland een groep hackers heeft laten inbreken in het gasnet van Canada. Die zouden nu wachten op verdere instructies van hun geheime dienst, met mogelijk het bevel het netwerk plat te leggen.
De documenten bestaan uit foto’s van geprinte A4’tjes. Op het Pentagon wordt bijgehouden wie geheime documenten afdrukt, en op de foto’s is soms nog wat extra’s te zien, zoals een tube lijm, schoenen en de gebruiksaanwijzing van een verrekijker. Dat zou de zoektocht naar de bron van het lek kunnen vergemakkelijken.
Het is het derde grote lek van Amerikaanse militaire geheimen in de afgelopen jaren. De eerste twee vonden uit politieke motieven plaats. In 2010 publiceerde militair, Bradley (nu Chelsea) Manning een groot aantal boodschappen van diplomaten via de site WikiLeaks. In 2013 deed Edward Snowden, die voor het National Security Agency werkte, via een aantal journalisten een boekje open over de wereldwijde spionageactiviteiten van de VS. Manning kreeg gevangenisstraf, Snowden kreeg asiel in Rusland.
Veel details over het komende offensief
Of zo’n drijfveer ook achter het meest recente lek zit, is nog niet duidelijk. Het zou in theorie ook om desinformatie kunnen gaan. Dat wordt in ieder geval geopperd door de Wagner Groep, in een Telegram-kanaal, ‘om onze leiding te misleiden over de strategie van de vijand in het komende tegenoffensief’. Omgekeerd zei een adviseur van de president van Oekraïne, Mychailo Podoljak, eveneens op Telegram, dat ‘dit standaardelementen zijn van hoe de Russische inlichtingendiensten te werk gaan’.
Maar als de documenten echt zijn, hebben vooral Oekraïne en de VS een probleem. Oekraïne omdat in de documenten veel details staan over dat komende offensief, vergezeld van de zeer recente voorspelling van de Amerikaanse inlichtingendiensten dat het in een patstelling gaat eindigen. Die diensten zelf zullen wellicht minder gemakkelijk informatie krijgen van tegenhangers in bevriende landen – want geheimen bewaren is opnieuw een lastige opgave gebleken.
Lees ook:
Obama: Gelekte stukken bewijzen falen van Bush
De Amerikaanse autoriteiten proberen de politieke schade door de openbaarmaking van 90.000 geheime Amerikaanse militaire documenten door Wikileaks zoveel mogelijk te beperken.