Hongkong

Peking zet Hongkong verder klem met nieuwe wet

Bedienden schenken thee voor de Chinese president Xi Jinping (midden), premier Li Keqiang en andere leiders bij de opening van het Volkscongres.Beeld Getty

De vergadering van het Chinese Volkscongres opende vrijdag – verkort en afgeslankt in Peking- twee maanden later dan gebruikelijk. De klapper van het congres kwam al snel, en raakte Hongkong.

Alleen de hoogste leiders in de Grote Hal van het Volk dragen geen mondkapjes tijdens het Nationale Volkscongres. De drieduizend volksvertegenwoordigers hebben er wel een op, maar zij dienen dan ook vooral te luisteren.

Zij hadden aan de vooravond van het congres al de aankondiging van de woordvoerder van het volkscongres gehoord dat er een wetsvoorstel aan de agenda was toegevoegd. De wet moet de nationale veiligheid van Hongkong bewaken. En daarmee dreigt de nachtmerrie van veel inwoners van de stadstaat uit te komen.

De wet maakt het strafbaar om te pleiten voor onafhankelijkheid van Hongkong, dat zich grotendeels zelf bestuurt, maar deel is van China. Vorige zomer gingen demonstranten week na week de straat op, eerst om te protesteren tegen een omstreden uitleveringswet, later tegen meer algemene inmenging uit Peking en gewelddadig politieoptreden.

De wet legt een aantal vrijheden aan banden, zoals het recht op demonstratie, vergadering en meningsuiting - net als op het vasteland van China. Onder het mom van de nationale veiligheid kan Peking iedere afwijkende stem smoren. Het geeft de lokale politie meer juridische speelruimte om hard in te grijpen wanneer ontevreden burgers weer de straat opgaan.

Lange lijst met doelen

De toespraak van premier Li Keqiang tot het Nationale Volkscongres was  vooral een lange lijst met doelen die de Chinese regering zich stelt. Ze lopen uiteen van het uitroeien van de armoede tot een verbeterd gezondheidsstelsel, en van werkgelegenheidsprojecten tot méér steun voor technologische innovatie. 

Voor het eerst in de geschiedenis laat China het groeicijfer dit jaar even voor wat het is. “De ontwikkeling van sommige factoren waar ons land mee te maken krijgt zijn moeilijk te voorspellen door de grote onduidelijkheid wat betreft de Covid-19-pandemie en de wereldeconomie en handelsomgeving,” zei premier Li.

Het land heeft de corona-epidemie onder controle, maar moet nu de zwaar gehavende economie herstellen. Die kromp in het eerste kwartaal van dit jaar met 6,8 procent. De regering schrijft voor een biljoen yuan (128 miljard euro) aan speciale obligaties uit, maar kwam niet met een groots reddingsplan, zoals na de financiële crisis van 2008. Van weinig beloftes wordt zo’n concrete uitkomst verwacht als van die voor ‘een effectievere bescherming van ecosystemen’. “Illegale jacht en de handel in wilde dieren zal streng worden gestraft”, belooft Li in zijn toespraak.

Volksprotest

Het ontbrak de stadstaat aan zo’n wet, die zulk ingrijpen makkelijker zou maken. Een eerdere poging een wet voor de nationale veiligheid door te voeren, ging in 2003 na luid volksprotest van tafel. Nu grijpt Peking in, en via een technische constructie hoeft het geen toestemming te vragen aan de LegCo, de volksvertegenwoordiging van Hongkong.

Volgens de Chinese staatspers is de wet nodig om het ‘Een Land, Twee Systemen-principe’ te verdedigen. Die afspraak geeft Hongkong zijn speciale status binnen China. In Hongkong vindt men juist dat Peking het ‘twee systemen’-deel niet nakomt.

Pro-democratische LegCo-leden spraken hun afschuw uit. Politica Claudia Mo noemt het ‘de meest trieste dag uit de geschiedenis van Hongkong’, terwijl de leider van Hongkong, Carrie Lam, Peking haar volle medewerking beloofde.

De verkiezing voor het wetgevende orgaan LegCO vindt dit najaar plaats. “Met deze wet zal Peking zoveel mogelijk kandidaten diskwalificeren”, vreest Wong Yik Mo, die de protesten van vorig jaar mee organiseerde. “Mensen verwachtten dat dit er vroeger of later aan zat te komen. ”

Amerikaanse politici reageerden op de nieuwe wet met een voorstel om sancties op te leggen aan Chinese politici en bedrijven. De laatste ontwikkelingen brengen de relatie tussen China en de VS tot een nieuw dieptepunt. Het is nog maar de vraag hoeveel landen die vorig jaar hun steun uitspraken voor Hongkong, daadwerkelijk tot actie zullen overgaan. De westerse wereld heeft immers de handen vol aan het indammen van het coronavirus.

In Hongkong zelf smeden protestleiders zoals Joshua Wong alvast plannen voor ‘straatacties’. De inwoners van de stadstaat geven zich nog niet gewonnen.

Lees ook:
Het volkscongres is een podium voor het Chinese succesverhaal

Op het Chinese Volkscongres, dat vrijdag van start gaat, zal partijleider en president Xi Jinping de bevolking moeten laten zien dat hij nog steeds de grote leider is op wie het land kan bouwen. Ook in deze tijden van coronacrisis en economische recessie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden