China

Peking schraapt met nieuwe veiligheidswet het laatste beetje vrijheid weg in Hongkong

Pro-democratisch protest, dinsdag, in een winkelcentrum in Hongkong. Die dag nam China – met instemming van het bestuur in Hongkong – een schimmige veiligheidswet aan.Beeld EPA

Met instemming van de stadstaat Hongkong heeft China dinsdag een nieuwe veiligheidswet aangenomen. Of die voor de kritische Hongkongers goed zal uitpakken, is zeer de vraag. Critici voorzien een bloedige culturele revolutie.

Wat erin staat, weten de afgevaardigden van Hongkong in Peking niet. Toch stemden ze dinsdag keurig vóór de nationale veiligheidswet die ook hun veiligheid moet beschermen. Ze hebben er het volste vertrouwen in, zei delegatieleider Henry Tang, nadat de wet unaniem werd aangenomen door het staand comité van het Nationaal Volkscongres.

De geheimzinnigheid is een beklemmende voorbode. De centrale regering in Peking legt de stadstaat een wet op die haar – zo veel is wél bekend – moet beschermen tegen separatisten, terroristen, staatsondermijning en ‘samenzweringen’ met buitenlandse organisaties. De obscure omschrijving van die misdaden laat toe dat wie zich niet voegt naar de lijn van Peking, het risico loopt opgepakt en vervolgd te worden.

Bij twijfel geldt de interpretatie van Peking

Hongkong mocht zichzelf besturen. China is één land met twee systemen, verzekerde Peking de wereld telkens sinds de Britten hun kolonie in 1997 overdroegen. Volgens de Chinese regering blijft de vrijheid van Hongkong gewaarborgd in de eigen minigrondwet van de stad, de Basiswet. Maar wat betreft orde en veiligheid in Hongkong schuift de centrale regering die twee gescheiden systemen nu ferm opzij. De vrije stadstaat, waar dissidenten van het vasteland een heenkomen vinden, waar journalisten vrij kunnen werken, waar ruimte is voor debat, ziet vrijheid van meningsuiting of kritische oppositie voortaan op dezelfde manier beknot als in de rest van China.

Persbureau Xinhua kondigde vorige week alvast aan dat er een speciaal bureau komt dat zaken onderzoekt die te maken hebben met de nationale veiligheid. Lokale politie en rechtbanken houden het voor het zeggen, maar in een ‘klein aantal zaken’ nemen de Chinese autoriteiten het over. Bij twijfel geldt de interpretatie van Peking, en de centrale regering stuurt een nationaal veiligheidsadviseur naar de stad om bestuurder Carrie Lam bij te staan. Xi Jinpings regering neemt Hongkong in de houdgreep, menen critici.

Arrestaties en schoongeveegde sociale-mediapagina’s

Pro-democratisch politicus Nathan Law ziet een ‘bloedige culturele revolutie’ aankomen. Om die voor te zijn, en anderen in zijn pro-democratische oppositiebeweging Demosisto te beschermen, stapte hij er dinsdag zelf maar vast uit. Joshua Wong en Agnes Chow, gezichten van de scholieren- en studentenprotesten van de afgelopen jaren, deden hetzelfde. Een paar uur later hief de beweging zichzelf op. De protestleiders zetten hun werk voort op persoonlijke titel.

Leiders van andere bewegingen, zoals het voor meer autonomie pleitende Hong Kong National Front en Studentlocalism, vertrekken naar het buitenland. Ondertussen veegden activisten hun sociale-mediapagina’s schoon van iedere taal die door Peking als ‘staatsondermijnend’ kan worden beschouwd.

De wet is volgens Carrie Lam, de hoogste bestuurder van Hongkong, “nodig en urgent in het licht van de steeds grotere veiligheidsrisico’s” in de stad. De wet richt zich tegen een “extreem kleine minderheid” om “een overweldigende meerderheid van de burgers” te beschermen. Dat het menens is toonde Lams voorganger, Leung Chun-ying, door op Twitter een beloning uit te loven voor tips die leiden tot de arrestatie van mensen die de veiligheidswet overtreden.

Op de foto met Nancy Pelosi

Het zal geen toeval zijn dat de wet wordt ingevoerd twee maanden vóór de Hongkongers voor een nieuw stadsbestuur stemmen. Bij de districtsverkiezingen van eind vorig jaar bleek de stille meerderheid tegen Pekings verwachting in niet aan diens kant te staan. Na maanden van gewelddadig politieoptreden bij straatprotesten, lag de sympathie van de Hongkongers bij het pro-democratische kamp.

Zo’n nederlaag wil Xi Jinping in september voorkomen, en de wet is een instrument waarmee hij onwelgevallige politici van het toneel kan vegen. Al was het maar omdat in de internationale hub iedere Hongkonger wel samenwerkt met buitenlandse partners. Nathan Law en Joshua Wong gingen vorig jaar nog op de foto met Nancy Pelosi, leider van de Democraten in het Amerikaanse parlement. Geldt dat onder de nieuwe wet als een samenzwering?

Op woensdag 1 juli gaan de Hongkongers traditioneel de straat op om bij de verjaardag van de overdracht van Hongkong aan China te demonstreren tegen China’s toenemende invloed op de stadstaat. De politie geeft dit jaar voor het eerst geen toestemming voor zo’n protest. Er zijn vierduizend extra politiemensen op de been.

Activisten hebben opgeroepen tóch te komen, als een daad van burgerlijke ongehoorzaamheid. Onder die noemer begonnen in 2014 ook de Occupy Hongkong protesten. Wekenlang bezetten demonstranten de doorgangswegen van de stad. Onder de nieuwe wet zal zo’n actie niet lang duren.

Lees ook:

‘Het kwaad is al geschied, Hongkong is alle rechten kwijt’

Oud-politica Margaret Ng ziet het somber in voor Hongkong, nu Peking de teugels steeds strakker aantrekt. ‘Als het systeem Peking niet bevalt, veranderen ze het.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden