De directeur van het sportcomplex in Tsjernihiv, Andriej Volkov, bij het verwoeste stadion. Beeld Michiel Driebergen
De directeur van het sportcomplex in Tsjernihiv, Andriej Volkov, bij het verwoeste stadion.Beeld Michiel Driebergen

ReportageOekraïense voetbalclub

Pas als het stadion weer is opgebouwd, keert Desna Tsjernihiv terug in de competitie. ‘Eerst de oorlog winnen’

Terwijl de Oekraïners hun opmars in het oosten en zuiden vervolgen, proberen de steden in het noorden te herstellen van de oorlog. Het sportcomplex van Tsjernihiv werd verwoest, waardoor de plaatselijke voetbalclub de competitie kan vergeten. ‘Zolang de oorlog gaande is, zal niemand in ons investeren.’

Michiel Driebergen

Het voetbalgazon is verworden tot knollenveld. De metersdiepe bomkrater rond de middenstip is opgevuld met zand; die bij de zuidelijke tribune ligt vol met puin en plastic kuipstoeltjes. Op de atletiekbaan moet je oppassen dat je niet struikelt over het rondslingerende graveltapijt. “Je ziet het, maar je kunt het niet bevatten”, verzucht clubsupporter Bogdan Dementov. “De oorlog is een half jaar gaande, maar de realiteit is nog niet ingedaald.”

Een half jaar geleden, in de nacht van 10 op 11 maart, bestookten de Russen het olympisch sportcomplex van Tsjernihiv met vliegtuigbommen. Dus kan de voetbalclub van de stad, Desna Tsjernihiv, niet deelnemen aan het nieuwe competitieseizoen. Die ging deze maand ondanks de oorlog van start, hoewel zonder publiek. “Het stadion was ons tweede thuis”, zegt Dementov. “Nu is het voetbal op het tweede plan geraakt.”

De directeur van het sportcomplex, Andriej Volkov, begint graag met een rondleiding door Tsjernihiv. Die stad met 250.000 inwoners, nabij de Wit-Russische grens, leed flink onder de oorlog. Eerst viel de bezettingsmacht alleen ‘strategische’ doelen aan, zoals het gebouw van de veiligheidsdienst – dat uitgebrand is. De Russen omsingelden de stad, maar toen ze geen voortgang maakten, begonnen ze burgerdoelen te bombarderen. Een aantal flats nabij het centrum is ingestort; bij veel gebouwen ontbreken de ramen. Honderden mensen kwamen om. “Ik weet hoe het is om op open vuur te koken, je toilet te spoelen met rivierwater en je alleen te kunnen wassen met vochtige doekjes.”

De coniferen van Joeri Gagarin

In de nacht dat het stadion geraakt werd trilde de hele stad, vertelt de directeur. De eerste bommen, vijfhonderd kilo elk, troffen de twee tribunes, die elk plaats boden aan zesduizend mensen. De onder de zitplaatsen gelegen sauna, fitnessruimte en gastenverblijven werden verwoest, en de bushalte, het kinderspeelveld en het kantoor van Desna Tsjernihiv werden beschadigd.

“Hoe paradoxaal is het dat de Russen een stadion vernietigen dat genoemd is naar hun held”, zegt Volkov. Het stadion werd in 1962 geopend door kosmonaut Joeri Gagarin en droeg toen nog zijn naam; de rij coniferen, die de ruimtevaarder hoogstpersoonlijk plantte, overleefde het bombardement. “In de geschiedenis werd het stadion twee keer aangevallen: eerst door de nazi’s, nu door de Russen.”

De spelers van Desna, die op het moment van de aanval op trainingskamp waren in Turkije, vonden onderdak bij andere voetbalclubs. Zoals Igor Litovka, de 34-jarige doelman van het team. Hij voetbalt nu in Kroatië. “We hadden er een paar dagen eerder nog getraind. Aan het stadion zijn zo veel positieve emoties verbonden”, zegt hij via een beeldverbinding. Op het moment van de aanval dacht hij niet aan voetbal, geeft hij toe. Zijn ouders en oudste dochter schuilden in een kelder. Zijn vrouw lag in Kiev te bevallen van zijn jongste dochtertje. “Pas na een maand begon het me te dagen dat er niet meer gevoetbald kon worden.”

Honderden bewoners hielpen puinruimen

Het puinruimen was geen probleem, zegt Volkov, die het belang van het sportcomplex voor de stad benadrukt. Naast voetbal werd ook atletiek en boksen in Tsjernihiv op hoog niveau beoefend; de trainingsfaciliteiten werden door 1200 sporters gebruikt. Op de hulpvraag van de directeur via Facebook kwamen honderden bewoners in actie. “Ik moest telkens opnieuw naar de winkel om klus-handschoenen te kopen”, herinnert hij zich.

“Het was pijnlijk, maar het was niet de tijd om te panikeren of pijn te voelen”, verklaart supporter Dementov, die meehielp. De directeur schat 10 miljoen euro nodig te hebben om alles te herbouwen. “Zolang de oorlog gaande is, zal niemand in ons investeren”, vreest hij.

Aan de spelers zal het niet liggen, zegt Litovka. De doelman kocht vlak voor de invasie een flat in Tsjernihiv; zijn dochter ging nabij het stadion naar school. Zodra het stadion herbouwd wordt, keert hij terug naar de club, belooft hij. “Er zal een nieuw team worden samengesteld, maar daar hoor ik zeker bij.”

Gevlucht sporttalent keert niet zomaar terug

Een nieuwe start is belangrijk voor Tsjernihiv, stelt directeur Volkov, die zegt te werken aan een ontwerp van het nieuwe stadion. “Het jonge sporttalent dat vluchtte, keert niet zomaar terug. Zodra ouders zien dat hier kinderen trainen, is dat een argument om hier hun sportcarrière te vervolgen.”

Het voetbal wordt node gemist, zegt Bogdan Dementov. In de chat van de F-side had een van de leden, die nu in het leger zit, die ochtend een bericht geplaatst. “Je kunt je niet voorstellen hoezeer ik ernaar verlang weer met jullie in de bus te zitten op weg naar een wedstrijd”, schreef hij vanuit zijn loopgraaf, met naast hem zijn machinegeweer. “Het voetbal keert terug. Maar nu hebben we slechts een doel: de oorlog winnen”, zegt de supporter.

Lees ook:

Gevechten bij het tegenoffensief in Oekraïne geven inwoners hoop en vrees

Na de herovering van de regio Charkov trekt het Oekraïense leger op richting de regio Loegansk. Veel bewoners voelen zich bevrijd door het offensief, toch jaagt sommigen de opmars ook angst aan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden