In Paradise zijn nog steeds de sporen zichtbaar van de verwoestende brand in november 2018.

ReportageBranden Californië

Paradise bouwt weer na de dodelijke brand, maar aan de Californische horizon is een nieuwe vuurzee te zien

In Paradise zijn nog steeds de sporen zichtbaar van de verwoestende brand in november 2018.Beeld Heidi Alletzhauser

Het Californische Paradise was in november 2018 wereldnieuws toen een natuurbrand het stadje in de as legde. Nu zien inwoners opnieuw een rookpluim in de verte, van alweer een enorme brand.

Skyway, zo heet de enige weg die van het lagergelegen Chico naar Paradise voert. Zwartgeblakerde bomen, een herinnering aan wat zich hier bijna drie jaar geleden afspeelde, steken scherp af tegen het wolkenloze blauw. Er hangt een zweem van rook in de lucht. Een herinnering aan wat geweest is en wat op de loer ligt. Van de winkels die nog staan, is minstens de helft gesloten. Een muurschildering verklaart ‘Here We Grow!’ – hier groeien we.

Voordat het desastreuze Camp ­Fire, aangewakkerd door uitzonderlijke droogte en harde wind, in 2018 in Paradise de autoruiten deed smelten en de closetpotten deed ontploffen, woonden hier 26.000 mensen. De naam deed de plaats eer aan, ­zeggen inwoners. Colette Curtis, die namens de gemeente toezicht houdt op de wederopbouw van Paradise, herinnert zich de geborgenheid. “Het voelde als een dorp. Bij de supermarkt zag je altijd mensen die je kende.” BJ Arkenburg, die twintig jaar geleden met haar man Bob vanuit Los Angeles naar Paradise verhuisde, praat dromerig over de bomen. “Zulke prachtige naaldbomen, alles was zo groen.”

Die robuuste bomen, die gedurende de jaren wel vaker seizoens-gebonden natuurbranden overleefden, waren geen partij voor het vuur. Ze vatten vlam en bleven branden, vielen soms om, staken huizen aan en blokkeerden wegen. De brand verspreidde zich sneller dan de inwoners hadden kunnen bevroeden. Niet iedereen kon wegkomen. “Soms ben ik verbaasd dat er 85 mensen zijn overleden en niet 800. Het vuur kwam zo snel. Het kostte me die ochtend meer dan drie uur om naar Chico te rijden”, zegt BJ. Dat ritje duurt normaal gesproken twintig minuten.

Paradise, 9 november 2018: brandweerlieden halen een muur omver in hun gevecht met de vuurzee. Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Paradise, 9 november 2018: brandweerlieden halen een muur omver in hun gevecht met de vuurzee.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Door het vuur ingehaald

BJ en Bob, beiden in de 70, wisten samen met hun kleindochters te ontsnappen, anderen werden door het vuur ingehaald en stierven in hun auto. Of in hun huis. “Wij kenden mensen die niet wilden vertrekken”, zegt Bob. “Ouderen. Die zijn er nu niet meer.” Het huis van BJ en Bob werd gespaard en ze kwamen er vanaf met wat schade. Een groot verschil met de rest van Paradise, waar alleen nog brievenbussen, stukken hek en wat achtergebleven fundamenten herinneren aan de huizen die er hebben gestaan.

Maar er is beweging. Het opruimen van al het puin kostte 2 miljard dollar, maar inmiddels verrijst om de zoveel lege kavels een nieuw huis; herbouwd volgens de laatste brandveiligheidsvoorschriften. Paradise heeft een Building Resiliency Center in het leven geroepen, waar een tiental mensen zich bezighoudt met voorschriften en vergunningen. “Voor de brand werden er misschien vier of vijf bouwvergunningen per jaar verstrekt. Nu zijn dat er zevenhonderd. Meer kunnen we ook niet aan”, vertelt Curtis.

Paradise telt momenteel iets meer dan 6000 inwoners, zegt ze. 20.000 minder dan voor de brand, maar meer dan vlak na Camp Fire: toen waren het er slechts duizend.

Veel mensen die hun huis verloren en elders terechtkonden, bijvoorbeeld bij familie, keerden niet terug. Jim Matthews is een van hen. In Debbie’s Restaurant, de diner met ‘de beste pannenkoeken van Para­­dise’, aldus BJ en Bob, laat hij drie ­foto’s zien: zijn huis voor de brand, kraakwit met een tuin vol kleurrijke planten. Dan tijdens de brand, met vlammen die uit het schuin aflopende dak slaan. En erna: een zwart­geblakerd stuk grond. Matthews was meer dan dertig jaar politieagent in Chico, maar is nu met pensioen en besloot af te taaien naar Arizona. Daar is het ook kurkdroog, maar is er veel minder brandgevaar. “We zijn hier voor een bruiloft en reden gisteren Paradise binnen. We vonden het verschrikkelijk, mijn kinderen zeiden: ‘We willen hier niet meer zijn’.”

Dat geldt voor veel mensen, zegt Curtis, maar niet iedereen kon het zich veroorloven te vertrekken. Sommige mensen wonen in campers op het stuk grond waar ooit hun huis stond. Anderen, zoals BJ en Bob, konden hun huis repareren en piekeren er niet over te vertrekken. Ze zijn verknocht aan Paradise. In Authentic Thai Cuisine of Paradise, pal aan de Skyway, genieten ze van hun avondeten. Na de brand was dit lange tijd het eerste en enige restaurant dat open was, zegt Bob. “Ik hield nooit van Thais eten, maar ik had toen geen keus en nu vind ik het heerlijk.”

null Beeld Sander Soewargana
Beeld Sander Soewargana

'We zien veel jonge gezinnen’

Buiten de oudgedienden is er verrassend veel nieuwe aanwas in Paradise, zegt Curtis. “Er komen meer mensen hiernaartoe dan we verwacht hadden. We zien veel jonge gezinnen. De grond is goedkoop, in tegenstelling tot de rest van Californië. Hier heb je iets wat op veel plekken niet bestaat: ruimte.”

Maar het brandgevaar dan? Daar waar Camp Fire ooit begon, grijpt nu het Dixie Fire om zich heen. Curtis knikt. “Dat klopt. Mensen hebben het heel zwaar gehad. Ze zijn getraumatiseerd. En sommigen die zijn teruggekomen, veranderen misschien weer van mening. Anderen blijven, maar zitten nu bijvoorbeeld uit voorzorg al in een hotel, terwijl er nog geen opdracht is gegeven tot evacuatie.” Nieuw vuur brengt nare associaties naar boven, en wie in Paradise wil wonen, moet een manier vinden om daarmee te leven. “Branden horen er inmiddels helaas wel een beetje bij.”

Paradise werkt daarom aan manieren om veiliger te bouwen, bijvoorbeeld met metalen frames of platen in de muren. Doodlopende wegen worden doorgetrokken voor betere doorstroming van het verkeer en evacuatieroutes worden uitgebreid. En er komt een alarmsysteem dat heel Paradise waarschuwt als de inwoners noodgedwongen moeten vertrekken.

Curtis heeft twee kinderen en is momenteel acht maanden zwanger. Ze heeft nooit overwogen te vertrekken na Camp Fire, zegt ze. “Ik wist meteen: Paradise herstelt zich hiervan. En het mooie is, iedereen die hier nu is, of ze nou terugkeren of ­ergens anders vandaan komen, kiest ervoor om hier te zijn. En dat is iets waar je op kunt bouwen.”

Lees ook:

Duizenden Amerikaanse brandweerlieden trekken van bosbrand naar bosbrand

Basiskampen voor duizenden brandweerlieden, waar ze ver van huis kunnen eten en slapen tussen het blussen door, zijn onmisbaar bij de bestrijding van verwoestende bosbranden in Californië. ‘Dit is mijn vierde brand dit jaar.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden