EU-aanpak coronacrisis

Overleg over corona-noodpakket afgebroken: Nederland en Italië staan lijnrecht tegenover elkaar

Minister Hoekstra tijdens de videoconferentie met Europese ministers van financiën. Beeld EPA

Ministers van financiën halen de hele nacht door, maar posities Italië en Nederland vooralsnog onverenigbaar.

Het eurogroep-overleg over financiële noodmaatregelen in de coronacrisis is vanmorgen rond acht uur zonder resultaat afgebroken. De ministers van financiën gaan morgen een nieuwe poging wagen. Ze waren de hele nacht, vooralsnog vruchteloos, op zoek naar een tekst waarin iedereen zich kan vinden. Het zijn vooral Italië en Nederland die recht tegenover elkaar staan, in de personen van Roberto Gualtieri en Wopke Hoekstra.

Zij zijn de aanvoerders van twee kampen: pro- en anti-eurobonds, de veelbesproken, nog imaginaire overheidsobligaties waarbij de eurozone als geheel de geldlener is. Italië wil per se in de slottekst terugzien dat dit instrument – het gezamenlijk dragen van schulden – nog steeds op tafel ligt. Nederland blijft daar fel tegen, zoals gisteren opnieuw duidelijk werd in de Tweede Kamer.

Een compromis-tekst waarin sprake is van een nadere verkenning van ‘innovatieve financiële instrumenten’, zoals de Financial Times wist te melden, haalde het niet. Die vage omschrijving stemt Italië niet tevreden, terwijl Nederland die formulering juist te ver vindt gaan. Duitsland en Frankrijk lijken wel genoegen te nemen met dit compromis, maar de vereiste unanimiteit bleef uit. De Duitse en Franse ministers hebben intussen een gezamenlijke oproep gedaan aan alle eurolanden om elkaar ‘voor alle burgers’ tegemoet te komen.

Waar sommigen spreken van een fiasco, heeft Hoekstra een meer optimistische kijk. “Het was een lange, intensieve maar zeer vruchtbare avond en nacht”, aldus de minister vanmorgen tijdens een video-persconferentie vanuit zijn ministerie. “We hebben forse stappen gezet de afgelopen uren. Ik heb goede hoop dat we eruit komen over het hele pakket.”

De duivel zit in de details

De hele avond en nacht was eurogroep-voorzitter Mario Centeno bezig de ministers in groepjes of duo’s op te delen om ze onderling over de grootste pijnpunten te laten praten. “Er is eindeloos veel geappt, althans door mij”, beaamt Hoekstra. “Af en toe praat je met drie, vier, vijf mensen verder.”

Centeno stond voor de taak om alle 27 ministers van financiën (ook de niet-eurolanden deden mee) via videoverbindingen achter een stevig pakket te krijgen waarmee de economische gevolgen van de coronacrisis beperkt kunnen blijven voor de EU als geheel. In de aanloop leek er consensus te ontstaan over een brede waaier aan steunpilaren, die zou neerkomen op een totaal van ruim 500 miljard euro, voornamelijk leningen.

De principiële discussie over nut en noodzaak van eurobonds blijft in de lucht hangen. Nederland is de grootste tegenstander. “Eurobonds zijn geen oplossing voor het probleem dat nu voorligt”, herhaalt Hoekstra. “Er is al veel geld beschikbaar gesteld door de Europese Centrale Bank, en geen enkel land zegt moeite te hebben om geld te lenen. Wij vinden dat eurobonds de risico’s voor de eurozone als geheel vergroten in plaats van verkleinen. Bovendien krijgt de Nederlandse belastingbetaler ook nog een forse rekening gepresenteerd. Ik vind dat gewoon niet redelijk. Het moet mogelijk zijn om zonder eurobonds een pakket te maken dat voor iedereen, van noord tot zuid en van oost tot west, verstandig en acceptabel is.”

Veel tijd ging verder op aan de discussie over de beoogde ESM-leningen, vooral over de voorwaarden die daaraan worden verbonden. Volgens onder meer Italië en Spanje is het absurd om deze crisis van leven en dood te verlichten met leningen die voorzien zijn van een opgeheven vingertje over de gezondheid van overheidsfinanciën. Nederland vindt het juist raar om de ESM-geldkraan geheel vrijblijvend open te draaien.

Ander strijdpunt is het voorstel van de Europese Commissie om ongeveer 100 miljard euro beschikbaar te stellen voor werktijdverkorting. Op die manier moet worden voorkomen dat er massa-ontslagen vallen. Die steun is welkom, vinden de meeste landen, maar de duivel zit in de details. Ook hier roert Nederland zich: Den Haag eist garanties over de tijdelijkheid van de maatregel, uit vrees dat Brussel een voet tussen de deur krijgt bij nationaal sociaal beleid.

Lees ook:
Hoekstra krijgt steun in de Kamer voor harde lijn in Brussel

Minister Hoekstra houdt vast aan harde voorwaarden als landen steun willen uit Europese fondsen. Dat zei hij dinsdag tegen de Tweede Kamer.

Nederland is boksbal voor zuidelijke woede in corona-debat dat de EU splijt

Italië en Spanje zijn diep ontgoocheld over het ‘bekrompen nationaal egoïsme’ van Nederland. Oude wonden barsten open. Minister Hoekstra trekt het boetekleed aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden