Oekraïne

Overheidsapp ‘verbetert het leven van Oekraïners’ ondanks politieke strubbelingen

Paradepaardje van president Zelenski: het verbeteren van de digitale dienstverlening van de overheid. Beeld AP

In zijn poging Oekraïne te hervormen wordt president Zelenski gesteund door hooggeschoolde IT’ers en ondernemers. Maar de eerste barsten in die ambitie zijn al zichtbaar. 

Het is een doordeweekse avond in de I-Hub van Kiev. Met een applausje wordt Alex Bornjakov (37) onthaald in het oord voor Oekraïense ondernemers in het centrum van de stad. Hij is onderminister van het ‘ministerie van digitale transformatie’, een paradepaardje van de regering-Zelenski. “De president zoekt jonge, professionele mensen die al iets bereikt hebben in hun carrière”, zegt de jonge politicus, na een gloedvol betoog over hoe zijn ministerie de digitale dienstverlening van de overheid wil verbeteren.

Bornjakov is aan het juiste adres om personeel te werven. De meeste aanwezigen zijn jonger dan veertig jaar en hooggeschoold op Amerikaanse of Britse universiteiten zoals Harvard, Cambridge of Stanford. “Ze hebben geld verdiend met hun eigen bedrijf en overwegen nu iets terug te doen voor de publieke zaak”, vertelt Andriy Zinchuk (30), voorzitter van de Professional Government Association, een onafhankelijke netwerkorganisatie die de bijeenkomst organiseert. Hij heeft zich ten doel gesteld de “Oekraïense regering de meest effectieve in de wereld” te maken en werkt daarbij graag samen met het nieuwe ministerie.

Het eerste tastbare resultaat van die transformatie is er al. Sinds februari kunnen Oekraïners gebruik maken van een mobiele app die officiële documenten online beschikbaar en bruikbaar maakt. “Terwijl andere landen jaren nadenken over dit soort zaken, is het bij ons binnen zes maanden realiteit”, pochte president Zelenski bij de presentatie. 

‘Een van de beste apps in de wereld’

Inmiddels maken twee miljoen Oekraïners gebruik van de toepassing, bijvoorbeeld door zich in de trein met hun digitale rijbewijs te legitimeren. “Het is een coole app. Een van de beste in de wereld”, beaamt Alex Bornjakov, zelf afgestudeerd aan de  Amerikaanse Columbia-universiteit. Het plan is dat ook verzekeringsbewijzen, studenten-ID’s en het paspoort straks digitaal kunnen worden gebruikt.

Voor het ‘overheid in je smartphone’-project doet het team van Zelenski inspiratie op in Estland, waar ‘e-government’ ver gevorderd is. De president weet zich gesteund door een groep hoogopgeleide mensen die technologie als middel zien tegen corruptie. Bornjakov noemt het voorbeeld van bouwvergunningen. Tot nu toe verwerkten ambtenaren alle aanvragen handmatig in het computerprogramma Excel. “Kun je je dat voorstellen?”, grinnikt de onderminister.

Inmiddels kun je via internet binnen een minuut een vergunning regelen die achteraf - digitaal, dus voor iedereen te controleren - wordt geverifieerd. “Zo zijn we in één klap af van de lange wachttijden en van misbruik door slechte mensen.” Om dit soort systemen op alle ministeries realiteit te maken zoekt Bornjakov op korte termijn zo’n honderd hooggekwalificeerde werknemers.

Toch is er inmiddels iets veranderd. Eerder deze maand verving Zelenski de meeste ministers van zijn kabinet. Met de tegenvallende economische resultaten als argument ontsloeg hij zijn premier Oleksiy Honcharuk, die met zijn 35 jaar de jongste premier ooit was. Ook de veelbelovende ‘nieuwe gezichten’ uit het netwerk van Andriy Zinchuk werden de laan uitgestuurd: zoals de ministers van defensie, economie en onderwijs, dertigers, die vervangen werden door politieke veteranen.

‘Enkel veertigplussers in de regering’

“Onlangs nog sprak Zelenski vol lof over zijn team”, zegt Zinchuk teleurgesteld. “Nu zijn er --behoudens de minister van digitale transformatie - enkel veertigplussers in de regering. En geen van hen heeft westers onderwijs genoten. Sterker nog, we hebben geen idee van de redenen waarom ze zijn ontslagen. Hoe moeten we onze leden motiveren om posities in te nemen in de regering?”

De ondernemer blijft het ministerie van transformatie steunen. “Dat is het lichtpunt in dit hele verhaal. Als overheidsdiensten worden samengebracht in een app verbetert dat het leven van gewone mensen, ondanks alle politieke strubbelingen.”

Ook onderminister Bornjakov, die zijn succesvolle bedrijf aan de kant zette om deel uit te maken van de regering, is bezorgd over de regeringswisseling — al wil hij dat niet met zoveel woorden zeggen. “Het is niet mijn besluit”, wimpelt hij de vraag af. Of hij het jammer vindt? “We kenden elkaar net en hadden de boel op de rails. Nu beginnen we weer van voren af aan.” Toch wil hij president Zelenski niet afvallen. “Ik denk dat hij goede intenties heeft.”

Onderhandelen met het IMF

Volodimir Zelenski, voormalig acteur en tv-producent, begon in mei vorig jaar met geen enkele politieke ervaring aan zijn presidentschap. Zijn belangrijkste agendapunten waren de strijd tegen corruptie en het aantrekken van buitenlandse investeerders. De vervanging van zijn kabinet, vorige week, leidde tot grote zorgen bij hervormers. Momenteel onderhandelt Oekraïne met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) over een steunpakket ter waarde van 5,5 miljard dollar. Nu het coronavirus ook in Oekraïne de eerste slachtoffers eist en het land heeft platgelegd, zinspeelt Zelenski zelfs op extra geld van het IMF.

Lees ook:

Oekraïners hebben zo hun twijfels over de vredesbesprekingen met Rusland: ‘We willen vrede, geen capitulatie’

Met een ontmoeting tussen de presidenten Poetin (Rusland) en Zelenski (Oekraïne), beginnen vredesbesprekingen over Oost-Oekraïne. Voorafgaand daaraan trok het Oekraïense leger zich terug uit het frontdorp Zolote. Dat geeft sommige bewoners in het door oorlog geteisterde dorp een sprankje hoop. Anderen voelen zich juist verraden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden