Boek John Bolton

Oud-veiligheidsadviseur Bolton: Trump vroeg China om hulp bij verkiezingen en vond Venezuela binnenvallen ‘cool’

Veiligheidsadviseur John Bolton dien van april 2018 tot september 2019 als Nationale Veiligheidsadviseur onder Donald Trump.Beeld AFP

Donald Trump vroeg de president van China om hulp bij zijn herverkiezing. Hij beloofde die van Turkije dat hij een aanklacht tegen een bank zou laten verdwijnen. En hij overwoog serieus Venezuela binnen te vallen. 

Oh, en, hij deed met Oekraïne precies waarvan hij tijdens het impeachmentproces werd beschuldigd.

John Bolton, die van april 2018 tot september 2019 diende als Nationale Veiligheidsadviseur,  onthult het allemaal in zijn boek ‘The room where it happened’. Diverse Amerikaanse kranten kregen het in handen en publiceerden er woensdag de sappigste voorbeelden uit.

Het is politiek gesproken mosterd na de maaltijd: Trump werd op 5 februari in dat impeachmentproces vrijgesproken door de Senaat. Bolton heeft destijds niet verteld wat hij allemaal wist. Maar, zegt Bolton, dat is niet zijn schuld - maar van de Democraten. Die zouden bij de impeachment van Trump een ‘wanprestatie’ hebben geleverd.

Het boek komt volgende week uit – tenzij een beroep van het Witte Huis op de rechter succes heeft: volgens de regering-Trump staat het vol met staatsgeheimen en mag het niet gepubliceerd worden. Maar volgens de advocaten van Bolton zijn die er tijdens een tijdrovend revisieproces met een professionele veiligheidsdeskundige van het Witte Huis allemaal uitgehaald. Nadat die haar akkoord had gegeven, werd dat later van hogerhand weer ingetrokken.

Bolton, een conservatief zwaargewicht wiens diplomatieke carrière teruggaat tot de beginjaren van Ronald Reagan, schildert in het boek een beeld dat ook van vorige ex-medewerkers – minder hoog dan hij – al bekend was. De Amerikaanse president spreidt regelmatig een voor die functie ontstellend gebrek aan kennis ten toon. Hij dacht dat Finland deel uitmaakte van Rusland, en hij wist niet dat Groot-Brittannië een kernmogendheid is.

Hij is impulsief en ondoordacht – het kostte zijn medewerkers de grootste moeite te voorkomen dat de VS zijn Navo-verplichtingen zou opzeggen. Omdat Duitsland te weinig aan defensie uitgaf, moest het zichzelf maar verdedigen, vond hij. Venezuela binnenvallen leek hem een ‘cool’ idee.

Schending van zijn ambtseed

Gebrek aan kwaliteiten is één ding (zeker niet elke andere Amerikaanse president in het verleden was een stabiel genie) maar Bolton zag Trump ook een aantal dingen doen die neerkwamen op een schending van zijn ambtseed. Steeds ging het daarbij om het persoonlijk belang; dat van Trump de politicus; of dat van Trump de pater familias.

Zo verdedigde hij de Saudische kroonprins Mohammed bin Salman toen die er van beschuldigd werd, achter de moord op Jamal Khashoggi te zitten. Die Saudische journalist, die vanuit de VS kritische stukken schreef over het regime in zijn vaderland, werd vermoord in het Saoedische consulaat in Istanbul. Terwijl de verontwaardiging wereldwijd was, hield Trump het er op dat de kroonprins ‘het misschien wel en misschien niet’ had gedaan, ook al zeiden zijn eigen inlichtingendiensten iets anders.

Zijn medewerkers legde hij vervolgens uit dat hij dit alleen maar zei zodat die uitspraak de aandacht zou afleiden van een schandaaltje waarin zijn dochter Ivanka was verwikkeld. Die had voor haar werk als adviseur van de president gebruik gemaakt van haar privé-email. Precies de misstap waar tijdens de verkiezingen in 2016 Trumps tegenstander Hillary Clinton zo hard over was aangevallen.

Bij die verkiezingen werd Trump een handje geholpen door Rusland, via sociale media en door het hacken van Democratische email accounts. Daarover heeft Bolton weinig nieuws te melden, al vond hij het wel heel opvallend dat Trump tegenover Rusland altijd een heel omzichtige houding innam.

Trump (links) en president Xi Jinping van China.Beeld AFP

Voortdurend was Trump volgens Bolton bezig met de volgende verkiezingen. Hij maakte daarbij geen enkele scheiding tussen zijn ambitie om herkozen te worden en zijn hoge functie. Zo drong hij er tijdens handelsbesprekingen bij Chinese president Xi Jinping op aan grote hoeveelheden landbouwproducten te kopen. Dat zou Trump helpen in de voor hem cruciale landbouwstaten in het midden van het land.

Terwijl Trump tegen Amerikaanse media zegt dat hij de eerste president is die China hard durft aan te pakken, is hij volgens Bolton in gesprekken met de Chinese president juist poeslief. Hij bewonderde het dat die gedaan had gekregen dat hij onbeperkt herkozen mocht worden. Dat zou hij zelf ook wel willen. En toen de situatie van de Oeigoeren ter sprake kwam, een overwegend islamitische bevolkingsgroep in China waarvan er een miljoen in heropvoedingskampen zijn gestopt, betuigde hij zijn instemming met dat beleid.

Joe Biden, presidentskandidaat voor de Democraten, heeft fel gereageerd op de onthullingen uit het boek van Bolton. Volgens Biden heeft Trump zijn eed om het Amerikaanse volk te dienen gebroken en schendt hij de democratische waarden in de Verenigde Staten.

“Als dit waar is, is het niet alleen moreel verwerpelijk, maar Donald Trump schendt daarmee ook de eed die hij heeft gezworen om de Amerikaanse bevolking te dienen en de Amerikaanse belangen te verdedigen”, aldus Biden.

De voormalig vicepresident noemt in de verklaring het antwoord van Trump op het coronavirus ontoereikend. “Waarom deed hij niets toen alle alarmbellen al afgingen”, vraagt Biden zich af. “Omdat hij een handelsovereenkomst wilde met China, zodat hij daarmee kon pochen tijdens zijn campagnerally’s.

Impeachment had kunnen lukken

Sommige van die onthullingen hadden misschien verschil gemaakt tijdens het impeachmentproces. Maar Bolton heeft daarin nooit kunnen getuigen. In de eerste fase, toen in het Huis van Afgevaardigden de beschuldigingen tegen Trump werden opgesteld, weigerde hij te komen. Het Witte Huis had hem dat verboden. Hij wilde alleen getuigen als een rechter uitsprak dat een dagvaarding van het Congres zo’n verbod overtroeft. Zo’n uitspraak kwam er echter niet en het Huis van Afgevaardigden liet het er verder ook bij zitten.

In de tweede fase van het proces liet Bolton weten dat hij alsnog zou willen getuigen, als hij een dagvaarding van de Senaat zou krijgen. Maar de Republikeinse meerderheid daar liet Bolton niet opdraven. Bolton heeft voor die gang van zaken in zijn boek geen goed woord over. Hij verwijt vooral de Democraten dat ze om politieke redenen te veel haast maakten met de impeachment.

Maar Democraten die bij de impeachment van Trump het voortouw hadden, gaven woensdag juist hem de volle laag. “Een schrijver, maar geen patriot”, zei afgevaardigde Adam Schiff laatdunkend. En diens collega Eric Swalwell bedankte Bolton honend als ‘de brandweerman die arriveert bij een uitgebrand gebouw met de slang en zegt: ‘Ik kom helpen’.”

Volgens de Democratische fractieleider in de Senaat, Chuck Schumer, bewijst het boek van Bolton dat degenen die voor het afzetten van Trump stemden, gelijk hadden. En het maakt ‘de verachtelijke opstelling van de Republikeinen in de Senaat nog erger. De geschiedenis zal hen veroordelen.’

Lees ook: 

Volgens deze biografie is Melania Trump net zo zakelijk en op zichzelf als haar man

Melania Trump ging pas in het Witte Huis wonen, nadat ze opnieuw over haar huwelijkse voorwaarden had onderhandeld, volgens een nieuwe biografie van de first lady. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden