John Bercow

ORRDERR-voorzitter met pensioen

Speaker of the House of Commons John Bercow in actie tijdens een debat. Beeld Reuters

Hij werd ‘de enige wereldster die brexit heeft voortgebracht’ genoemd, John Bercow. Donderdag zat de markante voorzitter van het Britse Lagerhuis, de man die tot ver over de grenzen bekendheid geniet, voor het laatst met een bont gekleurde stropdas op zijn grote groene voorzittersstoel.

Bercow was immers maar liefst tien jaar lang voorzitter en ontwikkelde in die periode een volstrekt eigen stijl, waarin de manier waarop hij de 650 Lagerhuisleden tot de orde riep wereldwijd bekendheid verwierf.

Bercow wist het korte commando ‘ORDER!’ te verlengen tot een kreet die seconden kon voortduren en die hij op verschillende toonhoogten met allerlei klemtoonverschillen kon uitroepen. De BBC berekende hoe vaak in de afgelopen tien jaar hij zijn ‘OrrRDERrr!’ riep: bijna 14.000 keer.

Het Lagerhuis memoreerde donderdag echter niet zijn bekendste kreet, maar meer wat hij de afgelopen jaren tot stand bracht. Zo werd onder zijn leiding het aantal bezoekende scholieren veel hoger dan voordien. “U heeft daarmee het vak van parlementariër binnen bereik gebracht van een nieuwe generatie”, zei het Conservatieve parlementslid Harriët Harman, die al zo lang lid is van het parlement dat Bercow haar vijfde voorzitter was.

Boris Johnsons kompaan Jacob Rees-Mogg prees het vocabulaire van Bercow, die allerlei vergeten woorden in de Handelingen wist te krijgen. ‘Chuntering’, was bijvoorbeeld een geliefde uitdrukking – een woord dat tegelijk mopperen als mompelen betekent. In de New York Times kwam een niet met naam genoemd Lagerhuislid aan het woord die zei dat het soms leek alsof Bercow ’s avonds met een woordenboek naar bed ging om de volgende ochtend de inhoud ervan op te lepelen. 

Ook waren er verschillende backbenchers die Bercow dankten vanwege zijn grote aandacht voor hen, de minder betekenisvolle Lagerhuisleden. David Amess, een nogal onbekend lid van de Conservatieve partij: “Zoals iedereen weet, ben ik het best op mijn plaats op de laatste banken. U was onze voorman, altijd maar weer ervoor zorgend dat ook onze stem gehoord zou worden.”

Vanaf de andere kant van de zaal, waar oppositiepartij Labour zit, werd de voorzitter geprezen om zijn openheid voor pressiegroepen, bijvoorbeeld van vrouwen die strijden voor gelijke beloning. Bercow regelde dat zij met alle egards in de statige zalen van Westminster ontvangen werden en dat er naar hen werd geluisterd. Vanuit de Labour-banken kwam zelfs het compliment dat hij ‘woke’ is – een nieuw, maar voor de meeste Conservatieven niet erg complimenteus woord voor ‘politiek correct’.

Zo leek het er donderdag even op dat iedereen het in het Lagerhuis jammer vindt dat Bercow stopt, maar dat is niet waar. Bercow werd vooral in zijn eigen Conservatieve partij sterk bekritiseerd. Volgens veel partijgenoten wist hij de Lagerhuisregels zo op te rekken dat brexit ermee eindeloos werd uitgesteld, bijvoorbeeld toen hij na deze zomer toestond dat het parlement een motie indiende tegen een no-dealbrexit.

Zelf zei hij altijd dat hij neutraal was, zoals een speaker hoort te zijn en dat zijn doel was om het parlement zoveel mogelijk ruimte te geven. Maar het was bekend dat hij tegen brexit was. Menigeen verdacht hem ervan dat hij de Britse uittreding vanuit zijn voorzittersstoel probeerde te voorkomen. Toen hij afgelopen voorjaar verhinderde dat premier Theresa May voor de derde keer een uittredingsakkoord dat zij met Brussel sloot in stemming wilde brengen, verbood hij dat met een beroep op een eeuwenoude obscure regel waarvan nog niemand ooit gehoord had. Ook werd Bercow door oud-medewerkers beschuldigd van autoritair gedrag.

Waarschijnlijk wordt maandag een nieuwe voorzitter gekozen. Er zijn negen kandidaten.

Lees ook: 

Het Brits parlement heeft gewonnen, maar moet nu behoedzaam opereren

Waar moet een voorzitter van een geschorst parlement zijn leden bijeenroepen? Vanuit de voorzittersstoel kan het niet

Speaker Bercow zet May de voet dwars: het Lagerhuis stemt niet nógmaals over haar akkoord

Premier May mag van de voorzitter van het Lagerhuis niet nogmaals haar brexit-akkoord ter stemming voorleggen aan het parlement. Dat is al twee keer eerder gebeurd

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden