Vaccinpluralisme

Orbán shopt de vaccins bij elkaar voor de Hongaren

Viktor Orbán op de EU-top in december in Brussel. Beeld REUTERS
Viktor Orbán op de EU-top in december in Brussel.Beeld REUTERS

Hongarije gaat zijn eigen gang in de coronapandemie. Naast het Europese programma koopt premier Orbán ook vaccins in China en Rusland.

Hij is steeds meer het buitenbeen­tje van Europa: de Hongaarse premier Viktor Orbán profileert zich graag als iemand die de dingen wel even op zijn eigen manier doet. Zo ook de inkoop van vaccins – en het lijkt erop dat de Europese Unie dit keer, ondanks eerdere kritiek, ­Orbáns voorbeeld volgt. Tot op ­zekere hoogte dan.

De premier is de enige EU-leider die is afgeweken van de gezamenlijke vaccinatiestrategie. Dat betekent niet dat hij zich aan het EU-plan heeft onttrokken: hij maakt alleen gebruik van de mogelijkheid om naast de vaccins die binnenkomen via de EU, ook met andere partijen in zee te gaan. Zo komt het dat de Hongaren vanaf deze week wel vijf verschillende soorten prikken bij hun huisarts kunnen halen: Pfizer, Moderna, AstraZeneca, het Russische Spoetnik en het Chinese Sinopharm.

Deze strategie van ‘vaccinpluralisme’ wordt mogelijk gemaakt door sterk versnelde goedkeuringsprocedures in eigen land. Inmiddels heeft de Europese Commissie besloten de vaccin-goedkeuringsprocedures ook maar te versnellen en wordt in zelfs Brussel gesproken over mogelijke noodvergunningen voor het gebruik van vaccins.

In Hongarije gaat het volgens veel mensen wel erg snel. Zo kon de regering beginnen met het op grote schaal bestellen van het ­Chinese Sinopharm-vaccin, nadat de regering zelf een decreet had uitgevaardigd: vaccins die elders door minstens een miljoen mensen zijn gebruikt, krijgen automatisch groen licht. In Hongarije zelf worden de vaccins nog wel verder onderzocht door een instantie, maar het vertrouwen in die procedures onder de bevolking is wankel.

Op het vliegveld van Boedapest worden vaccins van het Chinese bedrijf Sinopharm uitgeladen.  Beeld REUTERS
Op het vliegveld van Boedapest worden vaccins van het Chinese bedrijf Sinopharm uitgeladen.Beeld REUTERS

“Het vertrouwen in de overheid is hier om historische redenen al laag”, zegt Balazs Kralik, een in­woner van Boedapest. “Iedereen van boven de vijftig groeide op in communistische tijd en deze praktijken doen ons denken aan toen: het gebrek aan transparantie en onafhankelijkheid, de grote focus op communicatie. Je krijgt het gevoel dat er allemaal belangen meespelen die niets te maken hebben met het bestrijden van een epidemie. En dat terwijl de bereidheid van de bevolking om te worden ­ingeënt toch ook een belangrijk onderdeel is van een vaccinatiestrategie.”

Ook benadrukt Kralik dat de focus vooral ligt op de inkoop van vaccins, maar dat de uitrolstrategie in het land zelf vooralsnog chaotisch verloopt. “Niemand weet of je je nu moet registreren of dat je vanzelf wordt opgeroepen, aan de volgorde is geen touw vast te knopen. Zo verlies je die voorsprong van het snelle inkoopbeleid weer.”

Lage vaccinatiegraad

Hongarije staat ook niet bovenaan het lijstje van landen met de hoogste vaccinatiegraad, maar volgens de regering komt dat nog: de eerste ladingen Chinese en Russische vaccins zijn pas in de afgelopen weken binnengekomen. In de communicatie van de regering zijn de baten van de strategie precies ­gekwantificeerd: elke dag sneller prikken bespaart volgens de regering-Orbán honderd tot honderdvijftig levens, tweeduizend infecties en 28 tot 42 miljoen euro ­schade aan de Hongaarse economie.

Er zijn ook Hongaren die juist wel vertrouwen hebben in de strategie, zoals József Varsányi in ­Budaörs, net buiten Boedapest. Hij denkt dat de EU de Russische en Chinese vaccins vroeg of laat zelf ook wel zal goedkeuren. “Maar als wij daarop gaan wachten, dan komen in de tussentijd duizenden Hongaren om.”

‘Ik accepteer elk vaccin’

Het lage vertrouwen in de niet-­westerse vaccins wijt hij niet aan te snelle goedkeuringsprocedures, maar aan alle kritiek. “Die ondermijnt de effectieve reactie van onze regering, want ze maakt mensen wantrouwig, terwijl miljoenen mensen al met deze vaccins zijn ingeënt. Onze eigen instanties keuren ze goed. Wat mijzelf betreft: ik heb vandaag al bij mijn huisarts aangegeven dat ik elk vaccin accepteer.”

Een ander punt van kritiek op Orbáns vaccinbeleid is dat de inzet van de Russische en Chinese vaccins in Hongarije onderdeel zou zijn van een geopolitiek spel: er ­bestaan al langer zorgen over de goede relaties die Orbán erop ­nahoudt met grootmachten ­Rusland en China.

István Kiss, een Hongaarse politicoloog die tevens als politiek adviseur voor de regering-Orbán werkt, vindt die beschuldigingen hypocriet. “Het is niet alsof de EU totaal ­neutraal opereert en haar bredere belangen niet meeneemt: de EU is evengoed om politieke redenen huiverig voor gebruik van het Russische vaccin . Iedereen handelt naar breder eigenbelang. Uiteindelijk gaat het allemaal om één vraag: via welke strategie kun je de meeste levens redden?”

Lees ook:
Anders dan elders in Europa, is in Servië aan vaccins geen gebrek door hulp van China en Rusland

Terwijl heel Europa klaagt over de sloomheid van de vaccinatiecampagne, heeft een op de zeven Serviërs de corona-inenting al gehad. In Europa prikt alleen het Verenigd Koninkrijk sneller.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden