ReportageWit-Rusland

Opnieuw honderdduizenden demonstranten in Minsk: ‘We zijn zo ziek van alles’

Een man zwaait met een vlag van Wit-Rusland naar de oproerpolitie.Beeld AP

Het Wit-Russische regime leek zich te herpakken, maar zondag roepen opnieuw honderdduizenden betogers om het vertrek van de president. ‘We zijn zo ziek van alles.’

In de ochtend regent het. Voor het eerst sinds een week circuleren er weer filmpjes van colonne’s militaire voertuigen en arrestatietrucks op de sociale media. President Loekasjenko had de politie opdracht gegeven orde op zaken te stellen. Op beboste plekken richting het stadscentrum blijken inderdaad troepen te zijn opgesteld. Een herhaling van vorige week zondag, toen er volgens lokale media zo’n 250.000 demonstranten in het centrum rond marcheerden, lijkt onmogelijk.

Toch duiken de eerste groepjes demonstranten op, herkenbaar aan wit-rood-witte vlaggen. Schielijk schuifelen ze over de stoep, telkens even wachtend voor het stoplicht. Nabij het centrum, als het aantal mensen met de minuut aanwast, gaat er plotseling een demonstrant midden op de weg lopen. Meteen komt er een politiewagen aangescheurd. “Let op, provocatie!” roept men; de mensen houden de adem in. Dan maakt de politiewagen rechtsomkeert. Dat is een teken. De massa stroomt de weg op. “Leve Wit-Rusland”, klinkt het opgelucht.

Op het Onafhankelijkheidsplein, dat in de ochtend nog belegerd was door de politie, is een volksfeest losgebarsten. Er zijn veel mensen die er vorige zondag niet waren, zo blijkt. “Ik wilde hier nu eindelijk ook bij zijn”, zegt Aleksandr Choedilovski, een boomlange jongeman die bij een bank werkt. “Zo wordt het ook mijn strijd.” In zijn persoonlijke leven ontbreekt het hem aan niets, antwoordt hij op de vraag waarom hij hier komt. “Maar als ik ooit eens kinderen krijg, wil ik dat hun toekomst hier is.”

Oproerpolitie aan de zijlijn van de massale anti-regeringsdemonstratie in Minsk, de hoofdstad van Wit-Rusland.Beeld REUTERS

‘Oechadi!’, roept een man in de verte, ‘ga weg!’

Dan lijkt de politie te willen ingrijpen. Uit een luidspreker klinkt een boodschap van de commandant. De massa toont hoe gedisciplineerd men is. Ssssst, klinkt het. Het wordt doodstil. “Beste burgers, u overtreedt de wet. Verlaat u alstublieft het plein. Anders moeten we geweld gebruiken”, aldus de stem. ‘Oechadi!’, roept een man in de verte, ‘ga weg!’ Die kreet wordt overgenomen, en schalt dan door tienduizenden kelen. Bij elke volgende keer dat de commandanten-stem klinkt wordt alleen nog maar luider gejoeld. Bang is Aleksandr Choedilovski niet. “Ik kan heel hard rennen”, zegt hij. “Ik train daarop. En het is nodig, want in mijn agressie beheersen ben ik niet zo goed.”

De helden van de mars zijn de stakende arbeiders. “MTZ”, wordt gescandeerd, ofwel de naam van de tractorfabriek. Twee noeste mannen die als arbeiders ogen blijken ‘kleine ondernemers’, zoals ze zich omschrijven. “Meneer, in 1994 stemde ik op Loekasjenko”, zegt de mondigste van de twee, Vladimir Valentinovitsj. “Vervolgens heb ik 26 jaar niet gestemd. Maar nu deed ik dat eindelijk weer. Dat zegt toch genoeg?” Hij koos voor oppositie-kandidate Sviatlana Tichanovskaja, het symbool van de demonstranten. Op de vraag waarom, antwoordt zijn collega met de naam Igor Bichon. Hij maakt een gebaar alsof hij naar de strot gegrepen wordt. “Belastingen. Smeergeld. Het hele systeem is gebouwd om geld weg te halen bij de mensen. We zijn er zo ziek van.” De mannen kijken met een schuin oog naar de arrestatietrucks in de verte. “Natuurlijk zijn we bang. Maar dat we de wet zouden overtreden is onzin”, zegt Valentinovitsj.

Het centrum van Minsk stroomt vol met demonstranten tegen de Wit-Russische president Loekasjenko.Beeld AP

In de avond, als het grootste deel van de demonstranten verdwenen is, zet de politie dan toch het centrum af met zwaar materieel. De persdienst van de president toont Loekasjenko, die in zijn helikopter op weg is naar zijn paleis waar pantservoertuigen staan opgesteld. Hij stapt uit met een automatisch geweer in zijn hand.

Hoe lang dit nog duren gaat? Vladimir Valentinovitsj antwoordt met een parabel. “Een koning biedt een enorm bedrag aan diegene die zijn ezel kan laten spreken. Een man neem de uitdaging aan. ‘Waarom doe je dat’, vragen de mensen. ‘Ik wacht gewoon af. Of de ezel gaat dood, of de koning.’”

Loekasjenko toont bereidheid zelf te vechten

Aleksandr Loekasjenko lijkt klaar om te vechten voor zijn aanblijven als president van Wit-Rusland. Op videobeelden die zondagmiddag werden verspreid op het berichtenplatform Telegram is te zien dat de 65-jarige dictator bij zijn paleis uit een helikopter stapt met een kogelwerend vest aan en een kalasjnikov-geweer in de hand.

Eerder werd via de sociale media gespeculeerd dat Loekasjenko zich in veiligheid zou willen brengen wegens de onophoudelijke protesten tegen zijn bewind dat al 26 jaar duurt. 

Lees ook:

In Wit-Rusland staat een nieuw groot protest op de planning: ‘maar regime is nog niet uitgeregeerd

Dit weekend kan bepalend zijn in Wit-Rusland. Oppositie en demonstranten plannen opnieuw groot protest. President Loekasjenko wil de orde handhaven.

Hoe Loekasjenko is gegijzeld door zijn eigen systeem

Dat de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko de protesten in eigen land hardhandig neerslaat, ligt afgaand op zijn verleden in de lijn der verwachting. Het past in de regeerstijl die hij al ruim een kwart eeuw hanteert.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden