Coalitiepartijen

Opnieuw dreigen verkiezingen in Israël: maakt Netanyahu een comeback?

Oud-premier Benjamin Netanyahu zette vanuit de oppositie alles in om de regering van Bennett te doen wankelen.  Beeld REUTERS
Oud-premier Benjamin Netanyahu zette vanuit de oppositie alles in om de regering van Bennett te doen wankelen.Beeld REUTERS

Israël stevent voor de vijfde keer in nog geen vier jaar af op verkiezingen. ‘We moeten politici die hun eigen carrière vooropstellen afstraffen.’

Isabel Bolle

Net een jaar, zo lang heeft de bonte coalitie van de Israëlische premier Naftali Bennett het uitgehouden. Acht partijen, van uiterst rechts tot links en islamistisch, bundelden vorig jaar de krachten in een poging oud-premier Benjamin Netanyahu uit het pluche te krijgen.

Dat lukte, maar de samenwerking wankelde vanaf het begin. Ideologische verschillen onderling waren regelmatig aanleiding voor strijd, en Netanyahu deed er vanuit de oppositiebanken alles aan om de coalitiepartijen tegen elkaar uit te spelen.

Maandag maakten Bennett en de minister van buitenlandse zaken Yair Lapid bekend de stekker eruit te trekken; tot er een nieuwe regering is gevormd, vervult Lapid de rol van waarnemend premier. Eerst moet er nog wel gestemd worden over de ontbinding van het parlement, een vereiste voordat er nieuwe verkiezingen kunnen worden uitgeschreven. Die stemming staat voor woensdag op de agenda.

Overlopen naar de oppositie

Volgens politicoloog Or Tuttnauer, gespecialiseerd in de Israëlische politiek en postdoctoraal onderzoeker aan de Universiteit van Mannheim, was de aankondiging van Bennett geen verrassing. “Het was al een tijd duidelijk dat deze coalitie niet lang zou overleven. Aan het begin had zij slechts een meerderheid van één zetel”, vertelt hij. “Een aantal leden van de coalitie was al opgestapt en er waren constant geruchten dat er nog meer zouden overlopen naar de oppositie.

“Door hun eigen coalitie te ontbinden, hebben Bennett en Lapid nu de leiding genomen over de val van hun regering, in plaats van te wachten op het moment dat ze ten val zouden worden gebracht.”

Is er een kans dat bij de stemming woensdag te weinig stemmen worden gehaald voor nieuwe verkiezingen?

“In theorie is het mogelijk dat het benodigde aantal stemmen – meer dan de helft – voor het ontbinden van het parlement niet gehaald wordt, maar ik betwijfel het. Het overgrote deel van de oppositie geeft de voorkeur aan nieuwe verkiezingen; dat is wat ze al die tijd juist teweeg wilden brengen.

“Er is nog een alternatief: er kan een nieuwe regering gevormd worden zonder dat de Knesset ontbonden wordt, maar het is onwaarschijnlijk dat dit gebeurt. Daar is een absolute meerderheid voor nodig en momenteel beschikt noch de oppositie die met Netanyahu een regering wil vormen, noch de huidige regering hierover.”

Toen ze aantrad, zei deze regering een ‘coalitie van verandering’ te willen zijn. Is dat gelukt?

“Op het gebied van beleid of ideologie was er niet veel verandering, maar dat was ook niet het punt. De verandering zat ’m in het politieke gedrag; we hadden een coalitie die bereid was een algemeen belang te dienen in plaats van alleen zelf politiek te profiteren.”

Moeten we ons opmaken voor een comeback van Netanyahu?

“Ik zou zeggen dat zijn kansen fiftyfifty zijn. Dat was grofweg het resultaat van de laatste paar verkiezingen; de helft van het parlement of iets minder steunt Netanyahu altijd. Dus ja, hij heeft een kans, maar niet per se meer kans dan bij de laatste paar verkiezingen. ”

Als er weer verkiezingen komen dan is dat de vijfde keer in drieënhalf jaar. Waar komt die politieke verlamming vandaan?

“De voornaamste reden voor de politieke verlamming is Netanyahu. Zelfs naar Israëlische maatstaven is hij buitengewoon vastberaden zich vast te klampen aan het pluche, ook al staat hij terecht in meerdere corruptiezaken. We hebben wel vaker premiers gehad die ergens van verdacht werden, maar geen van hen besloot om toch aan te blijven.

“De politieke verlamming in Israël is dus niet zozeer een crisis van het systeem, maar een crisis van politiek karakter. We hebben geen nieuw systeem nodig, maar burgers die politici afstraffen die hun eigen carrière vooropstellen. Met de vorige verkiezingen is dit deels gebeurd, maar niet massaal. Hoe het ditmaal zal lopen, dat is de vraag.”

Lees ook:

Kabinet Israël wil Knesset ontbinden en weer verkiezingen houden

Weer komen er verkiezingen in Israël en weer zal gepoogd worden om oud-premier Netanyahu van de regeringsmacht af te houden.

Na amper een jaar wankelt de regering van Naftali Bennett al

Na het vertrek van nog een coalitielid regeert de Israëlische premier Naftali Bennett nu over een minderheidsregering. Nieuwe verkiezingen dreigen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden