Brexit

Oplopende spanningen; Britse EU-minister wil Noord-Iers protocol afzwakken

In heel Noord-Ierland worden op 11 juli (de vooravond van de Oranjemarsen) gigantische brandstapels in de fik gezet door leden van de protestantse gemeenschap, die zich over het algemeen verbonden voelen met het Verenigd Koninkrijk, zoals hier in Portadown.  Beeld Getty Images
In heel Noord-Ierland worden op 11 juli (de vooravond van de Oranjemarsen) gigantische brandstapels in de fik gezet door leden van de protestantse gemeenschap, die zich over het algemeen verbonden voelen met het Verenigd Koninkrijk, zoals hier in Portadown.Beeld Getty Images

De spanningen tussen de protestantse en katholieke gemeenschappen in Noord-Ierland lopen op. De Britse regering grijpt de kans om het Noord-Ierse protocol nogmaals ter sprake te stellen.

Het werkt niet. Het is té strikt. Het Verenigd Koninkrijk werkt nog maar amper volgens het Noord-Ierse protocol, dat regelt hoe de grenscontroles plaatsvinden met de EU na de brexit, maar het wil er nu alweer vanaf.

De huidige Britse EU-minister David Frost was weliswaar zélf degene die erover met de EU onderhandelde, maar nu zegt hij dat hij nooit had voorzien dat de EU de grens in de Ierse Zee zou behandelen als iedere andere Europese buitengrens, met alle papierwerk van dien. Frost zegt zelfs dat de rigide Europese houding ervoor zorgt dat de nog altijd wankele vrede in Noord-Ierland in gevaar komt. Daarom zal hij nieuwe wetsvoorstellen naar het parlement sturen, de komende twee weken nog.

Spanning in juli

Frosts voorstel behelst volgens een Britse EU-diplomaat bijvoorbeeld dat de EU de douanecontroles tussen Britse supermarkten en hun Noord-Ierse filialen schrapt. Alleen goederen die via de Ierse Zee doorgaan naar de Ierse republiek en daarmee Europa, zouden nog aan Europese regels moeten voldoen. De EU heeft nog niet gereageerd op de uitspraken van Frost, die hij dan ook deed buiten officieel overlegverband. Ze komen uit een webinar van afgelopen donderdag.

Toch meent hij het serieus. Die voorstellen zullen komen. Dat Frost juist de afgelopen week uitkoos om het belangrijkste onderdeel van brexit weer ter discussie te stellen, was niet toevallig. Als er een maand is waarin de spanningen tussen de protestantse en katholieke bevolkingen in Noord-Ierland altijd weer oplopen, is het wel juli.

Willem van Oranje

Zondag ging, zoals al honderden jaren, de fik in Belfast. Tientallen metershoge brandstapels, de afgelopen weken zorgvuldig opgebouwd, vlamden hun oranje gloed over Noord-Ierland.

Die oranje gloed is belangrijk, want 12 juli is een oranje dag. Op honderd plekken in Noord-Ierland worden maandag de traditionele Oranjemarsen gehouden, waarmee de voornamelijk protestantse bevolking zijn vreugde uitdrukt over de overwinning van de protestantse Willem van Oranje op het leger van de katholieke koning James II in 1690. Sindsdien zit er iemand van protestantsen huize op de Britse troon, en daarmee voelen de Noord-Ierse protestanten zich bijzonder verbonden. Van oudsher is juli de periode waarin de sluimerende spanningen tussen katholieken en protestanten weer opvlammen.

‘De EU vindt het beschermen van de interne markt toch niet belangrijker dan het bewaren van de Noord-Ierse vrede?’

De Britse regering zegt zich ook nu weer zorgen te maken over de oplopende spanningen tussen de bevolkingsgroepen, die zouden worden aangewakkerd door het Noord-Ierse protocol. Soms lijkt dat inderdaad het geval te zijn. “Het kan toch niet de bedoeling zijn dat het beschermen van de interne markt van de EU belangrijker is dan het bewaren van vrede is Noord-Ierland”, vindt Frost. “Onze regering kan niet negeren dat de spanningen meer oplopen en opnieuw ingewikkeld worden.”

Maar in het afgelopen weekeinde was er van spanning nog niet veel te merken, behalve een demonstratie van zes personen bij een grenscontrolepost in Belfast. Op een bijeenkomst voor ondernemers in Newry werd het Noord-Ierse protocol zelfs bejubeld. “Het geeft veel bedrijven meer mogelijkheden dan voorheen”, zei de voorzitter van de plaatselijke Kamer van Koophandel in de lokale krant.

Lees ook:

Britse onderminister van Europese zaken Wendy Morton: EU moet pragmatischer met Noord-Ierland-protocol omgaan

De EU moet minder puristisch met het Noord-Ierland-protocol omgaan, vindt de Britse onderminister van Europese zaken Wendy Morton.

Nieuwste brexitruzie draait niet om vis, maar om vlees

Irritaties tussen Brussel en Londen zijn nog lang niet weg, ook al is brexit al een tijdje ‘done’, volgens premier Johnson.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden