Asielzoekers

Op Lesbos overheerst wanhoop en chaos

Beeld NurPhoto via Getty Images

Op de Griekse eilanden protesteren bewoners tegen de komst van gesloten detentiecentra voor migranten.

Winkels en restaurants bleven woensdag dicht op het Griekse eiland Lesbos, en het openbaar vervoer lag plat. De staking volgde na rellen waarbij de politie en eilandbewoners tegenover elkaar kwamen te staan. Ook woensdag kwam het weer tot een confrontatie: de politie zette traangas in tegen demonstrerende bewoners die met stenen gooiden. Die protesteren tegen de komst van een nieuw gesloten detentiecentrum voor migranten op het eiland.

Op het eiland Chios was het eveneens onrustig. Boze bewoners bestormden een hotel waar net een groep politie-agenten vanaf het vasteland was gearriveerd.

Zelfgemaakte tenten in het kamp Moria. Beeld NurPhoto via Getty Images

Niet alleen op Lesbos en Chios, ook op Samos, Leros en Kos wil Athene gesloten detentiecentra bouwen. Volgens de regering zijn gesloten centra veiliger voor asielzoekers én eilandbewoners. De centra moeten de overvolle opvangkampen op de eilanden vervangen. Daarin verblijven ruim veertigduizend mensen, terwijl er officieel maar voor zesduizend mensen plek is. Alleen al in en rondom kamp Moria op Lesbos zitten bijna twintigduizend mensen dicht op elkaar.

In het kamp druppelen de berichten over de protesten wel binnen. maar onder de bewoners lijken die voor niet al te veel extra spanningen te zorgen. “De spanningen zijn hier sowieso al groot vanwege de oneindige problemen”, zegt Karin Arendsen van Stichting Bootvluchteling telefonisch vanuit Moria. “Mensen bouwen zelf geïmproviseerde onderkomens, ze hebben geen stromend water of elektriciteit. Vuilnis stapelt zich op, het is koud, mensen hebben last van schurft. Met zulke slechte hygiënische omstandigheden ligt de uitbraak van ziektes op de loer.”

Beeld Sander Soewargana

Aan deze situatie moet iets gebeuren, zegt Arendsen, maar gesloten detentiecentra zijn volgens haar niet de oplossing. “Dan worden de mensenrechten van deze groep nog verder geschonden dan nu al het geval is.”

Asielzoekers naar het vasteland

Lokale autoriteiten en eilandbewoners zouden het liefst zien dat de asielzoekers naar het vasteland worden overgebracht om de eilanden te ontlasten. Maar vanwege een deal die in 2016 tussen Turkije en de Europese Unie is afgesproken mogen de asielzoekers pas van de eilanden af als hun asielprocedure is afgerond. De mensen die daarna geen status als vluchteling hebben gekregen, moeten volgens dit akkoord naar Turkije worden teruggestuurd.

Die asielprocedure is nog altijd geen geoliede machine. “Ik heb verhalen gehoord van mensen die pas ergens in 2021 een eerste interviewafspraak hebben,” zegt Robbert Middelburg, die als vrijwilliger werkt voor European Lawyers in Lesbos. Elke ochtend houdt deze organisatie een inloopspreekuur in een paar containers in kamp Moria. “Soms staan er tientallen mensen te wachten.”

Daar zitten ook veel mensen tussen die sinds begin dit jaar op het eiland zijn aangekomen en wanhopig op zoek zijn naar een advocaat. Voor hen geldt namelijk de nieuwe Griekse asielwet waardoor de procedure juist in sneltreinvaart wordt afgerond. “Zij krijgen hun eerste interview binnen een week of twee. Die periode is voor hen te kort om zich voldoende te kunnen laten adviseren en informeren over het juridische proces en hun rechten en plichten.” En intussen komen er nog altijd nieuwe asielzoekers aan – vorig jaar tienduizenden.

Demonstranten op Lesbos.Beeld AFP

Niet alleen de Griekse eilandbewoners, ook de asielzoekers zijn de situatie zat. Zij kwamen eerder al in opstand tegen de erbarmelijke omstandigheden in het kamp en de lange asielprocedures. “Het lijkt nu alsof deze twee groepen nu tegenover elkaar staan”, zegt Arendsen. “Maar de migranten zien ook dat het voor de Grieken zwaar is en dat ze al veel solidariteit hebben getoond. Beide groepen willen verandering.”

Lees ook: 

Kamp Moria zit voller dan vol en ze blijven maar komen

De brand in kamp Moria op Lesbos zet de schijnwerper vol op de omstandigheden waarin de vluchtelingen op de Griekse eilanden leven. Met 30.000 zijn ze, meer dan ooit sinds de Turkije-deal van 2016.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden